Gerechtelijke macht als onderdrukkinginstrument, dreiging met snelrecht en ‘meedogenloos’ geweld

De gerechtelijke repressieapparatuur van de Islamitische Republiek probeert protesten met beloftes van snelle rechtszaken en ‘zonder enig medelijden’ tot zwijgen te brengen.

Terwijl een nieuwe golf van grootschalige arrestaties, verontrustende berichten over toestanden in gevangenissen en toenemend bewijs van vermoording van demonstranten naar buiten komt, heeft de hoofd van de gerechtelijke macht van de Islamitische Republiek met expliciete en dreigende woorden het begin van een nieuw fase in de onderdrukking van protesten aangekondigd; een fase die ditmaal een juridisch gezicht krijgt en waarschuwingen over het gevaar van grootschalige executies verscherpt.

‘Gholamhossein Mohseni Ejehi’, hoofd van de gerechtelijke macht, kondigde gisteren zondag 25 januari, overeenkomstig 5 Bahman, aan dat gearresteerde personen uit de recente protesten ‘zo snel mogelijk’ berecht zullen worden. Over de demonstranten zei hij: “Het volk verwacht terecht dat de verdachten en hoofdverdachten van de onlusten, terroristische en gewelddadige acties zo snel mogelijk berecht worden.”

Mohseni Ejehi benadrukte vervolgens: “De gerechtelijke macht is verplicht zonder enige verlichting tegen degenen die wapens hebben gebruikt, mensen hebben gedood of verantwoordelijk zijn voor vernieling en brandstichting, op te treden.” Deze uitspraken creëren volgens mensenrechtenwaarnemer de basis voor zware straffen en snelrecht.

Deze stellingnames komen op een moment dat volgens onafhankelijke mensenrechtenorganisaties tijdens de grootschalige protesten in januari duizenden tot tienduizenden mensen op verschillende plaatsen in Iran zijn gearresteerd. Tegelijkertijd berichten betrouwbare bronnen van de dood van meer dan 30.000 mensen in de onderdrukking van protesten; een aantal waarvan onafhankelijke verificatie sinds de volledige internetstoring van 8 januari wordt bemoeilijkt.

Te midden van deze onderdrukking hebben uitzendingen van staatsteleviste waarin de hoofd van de gerechtelijke macht persoonlijk enkele arrestanten ondervraagt, brede reacties opgewekt. Mensenrechtenactivisten beschouwen deze scènes als duidelijk bewijs van druk voor ‘gedwongen bekentennissen’ en als voorbode van toneel- rechtszaken.

De combinatie van openlijke bedreigingen van hoge gerechtelijke functionarissen, onwetendheid over het lot van duizenden arrestanten en de geschiedenis van de Islamitische Republiek in het uitvaardigen van doodsvonnissen na protesten, heeft zorgen over grootschalige en verborgen executies doen toenemen; vooral over gevangenen die geen toegang hebben tot onafhankelijke rechtshulp, contact met familie of eerlijk onderzoek.

Waarnemers zeggen dat de gerechtelijke macht in deze fase niet als onafhankelijke instelling fungeert, maar als verlengstuk van beveiligingsonderdrukking; een middel om juridische schrik in te boezemen en sociale protesten te breken.

Ondertussen heeft een recent rapport van persbureau Hrana over de toestand van gearresteerde vrouwen in gevangenis Adel Abad in Shiraz andere dimensies van de crisis geopenbaard. Volgens dit rapport zijn minstens 150 vrouwen (meestal studentes) gearresteerd in verband met de landwijde protesten en overgebracht naar de politieke vleugel van deze gevangenis; een vleugel die volgens ingelichte bronnen zelfs geen capaciteit voor 30 personen heeft.

Volgens deze bronnen is het telefooncontact van vrouwelijke gevangenen in de afgelopen twee weken volledig onderbroken en bezoeken vinden alleen beperkt plaats in bezoekkamers. Ernstig voedseltekort, onvoldoende schoon water en gebrek aan elementaire sanitaire voorzieningen hebben de situatie tot een crisissituatie gemaakt; zo zeer dat een standaardmaaltijd die eerder aan één gevangene werd verstrekt, nu onder vier personen wordt verdeeld.

Ondanks deze rapporten ontkennen veiligheidsfunctionarissen van de Islamitische Republiek nog steeds het gebruik van scherp geschut tegen demonstranten. ‘Kolonel Mehdi Sharif Kazemi’, commandant van speciale politie-eenheden, stelt dat politiekrachten op geen enkele manier scherpe munitie tegen demonstranten hebben gebruikt en alleen ‘niet-dodelijke middelen’ hebben ingezet.

Deze bewering staat echter in open tegenspraak met beschikbare bevindingen. Meerdere verspreide video’s tonen aan dat veiligheidskrachten van de Islamitische Republiek begin januari in minstens 19 steden in Iran en zes wijken van Teheran met scherpe munitie op demonstranten hebben geschoten.

Deze reeks ontwikkelingen laat zien dat de Islamitische Republiek niet alleen geen enkel teken van terugtrekking voor sociale protesten toont, maar door gelijktijdig veiligheids- en gerechtelijke middelen in te schakelen, georganiseerde onderdrukking wil vestigen; onderdrukking gepaard met massale arrestaties, bedreigingen van snelrecht, verhoogde druk op gevangenen en openlijk negeren van mensenrechten en die onherstelbare gevolgen kan hebben.