Uitspraken van Reza Pahlavi over de transitie, economie na de Islamitische Republiek en het “Cyrus-verdrag”

Reza Pahlavi spreekt in een interview over de huidige Iraanse revolutie, het democratische transitieplan, toekomstig buitenlands beleid en zijn rol als brug weg van de Islamitische Republiek.

Reza Pahlavi, zoon van de laatste sjah van Iran, heeft in een interview geprobeerd een coherent beeld te schetsen van Irans politieke en economische toekomst na de Islamitische Republiek; een interview dat gelijktijdig met aanhoudende landwijd protesten in Iran en toenemend geweld is gepubliceerd en veel aandacht heeft gekregen.

In dit gesprek beschrijft hij de huidige ontwikkelingen niet als een voorbijgaand protest, maar als onderdeel van een dieper proces en benadrukt hij dat de huidige Iraanse revolutie een rechtstreekse voortzetting is van de “Vrouw, Leven, Vrijheid”-beweging; een beweging die volgens hem de legitimiteit van het politieke systeem ter discussie stelt en de belangrijkste motor voor toekomstige veranderingen zal zijn.

Reza Pahlavi probeert in dit interview een duidelijke grens te trekken tussen zichzelf en het traditionele beeld van een terugkeer van de monarchie. Hij benadrukt herhaaldelijk dat hij niet de macht wil grijpen en ook niet van plan is om de uiteindelijke vorm van het bestuur vooraf te bepalen. In een situatie waarin in sommige protestbijeenkomsten slogans ter ondersteuning van de Pahlavi-familie worden gehoord, omschrijft hij zijn rol als volgt: “Niet de leider van een bepaalde stroming, maar een brug voor de samenleving om van de Islamitische Republiek naar een democratisch systeem over te gaan.”

Hij stelt dat vroegtijdige concentratie op de vraag of toekomstig Iran een monarchie of een republiek moet zijn, een vorm van “het paard voor de wagen spannen” is, en hij benadrukt dat deze beslissing moet worden genomen in een democratisch proces en door middel van het opstellen van een nieuwe grondwet.

Een van de belangrijkste onderdelen van het interview is de poging van de prins om de middenklasse, managers en technocraten in Iran gerust te stellen; een groep die volgens veel analisten bezorgd is over economische ineenstorting als het systeem verandert. Hij ziet politieke verandering niet als gelijk aan chaos, maar presenteert het als een kans voor Irans terugkeer naar de wereldeconomie.

In dit kader benadrukt hij de bevrijding van Irans geblokkeerde activa en zegt dat hij in onderhandelingen met westerse regeringen een plan heeft opgesteld voor directe overdracht van deze middelen (waarvan het bedrag wordt geschat op meer dan 100 miljard dollar) naar een fonds voor infrastructuurmodernisering. Volgens hem is de onmiddellijke focus van dit programma op het oplossen van water-, elektriciteits- en energiecrises door samenwerking met grote wereldwijde technologiebedrijven; een maatregel die volgens hem sociale stabiliteit in de kortst mogelijke tijd kan herstellen.

Reza Pahlavi eist in een ander deel van het gesprek duidelijk een einde aan de invloed van militaire instellingen in Irans economie. Zijn oplossing is gebaseerd op verplichte transparantie, afstoting van holdings verbonden aan militaire instellingen naar de echte particuliere sector of deze onder direct toezicht van de Rekenkamer plaatsen.

Tegelijkertijd vraagt hij de internationale gemeenschap om de financiële capaciteit van de regering voor onderdrukking en regionale proxy-activiteiten te verzwakken door informele wisselmakelaarnetwerken en witwasroutes in buurlanden af te sluiten.

In een cruciaal gedeelte van dit interview zegt hij, met nadruk op de rol van vrouwen: “De huidige Iraanse revolutie is geworteld in de ‘Vrouw, Leven, Vrijheid’-beweging.” Volgens hem is actieve deelname van vrouwen niet alleen een mensenrechtenvraagstuk, maar een “voorwaarde voor economische ontwikkeling”. Hij beschouwt de afschaffing van discriminerende wetten en de vestiging van juridische gelijkheid als de eerste stap naar het bevrijden van het enorme potentieel van arbeidskrachten en creativiteit in het post-islamistische Iran.

Reza Pahlavi schetst voor de dag na de val van het huidige systeem een tweefasig kader: “Ten eerste, de vorming van een transitieregering voor het beheer van urgente en vitale aangelegenheden van het land; ten tweede, de oprichting van een grondwettelijke vergadering om een nieuwe grondwet op te stellen, het gouvernementele systeem vast te stellen en de scheiding van religie en staat af te ronden.”

Om consensus te bereiken tussen verschillende politieke facties, introduceert hij drie beginselen als “unie-assen”: “Behoud van Irans territoriale integriteit, absolute scheiding van religie en politiek en juridische gelijkheid en persoonlijke vrijheden.” Volgens hem zijn deze drie beginselen onveranderlijke voorwaarden voor het verwerkelijken van democratie in het toekomstige Iran.

Op het gebied van buitenlandse politiek benadrukt Reza Pahlavi het terugbrengen van Iran naar normale betrekkingen in het internationale systeem. Hij spreekt over een plan om de olieproductie binnen drie jaar tot 6 miljoen vaten per dag te verhogen en stelt dit afhankelijk van volledige spanningsafbouw, inclusief toetreding tot regionale overeenkomsten zoals het “Abraham-akkoord”.

Hij benadrukt ook dat het toekomstige Iran deze overeenkomst zal verheffen tot het “Cyrus-verdrag” en gelooft dat deze naamsverandering een symbool is van Irans terugkeer naar zijn historische rol als factor van vrede en samenwerking in het Midden-Oosten en het opbouwen van vriendschappelijke betrekkingen met alle buren, inclusief Israël.

In een van de gevoeligste delen van het interview antwoordt Reza Pahlavi op de mogelijkheid van buitenlandse interventie om Ali Khamenei opzij te zetten duidelijk: “Zelfs één Amerikaan soldaat mag Iran niet betreden.” Hij waarschuwt dat militaire buitenlandse inmenging leidt tot versterking van het verhaal van de regering en benadrukt in plaats daarvan “stakings-diplomatie”; dat wil zeggen, het afsluiten van de financiële kanalen van de Revolutionaire Garde voor uitschakeling van de onderdrukkingsmachine.

Reza Pahlavi zegt dat volgens ontvangen rapporten het aantal vertrekkingen in de lagere en middelste rijen van de strijdkrachten is toegenomen. Hij richt zich tot deze troepen: “Jullie zijn gijzelaars van dit systeem, niet zijn pilaren.”

Hij spreekt over het plan voor “voorwaardelijke algemene amnestie” voor degenen wier handen niet in bloed zijn bevlekt en benadrukt dat dit beleid kan helpen om scheuren in het militaire apparaat te veroorzaken. Als reactie op zorgen over “versomalising” van Iran, verwijst hij naar het bestaan van een “technische routekaart” die tot doel heeft administratieve en dienstverlenende instellingen te behouden na de ineenstorting van de politieke machtscentrum.

Reza Pahlavi eindigt, met nadruk op de noodzaak van terugkeer van economisch rationalisme, door te verwijzen naar het concept van “gerechtigheid, niet wraak”. Hij zegt dat onderzoek naar misdaden moet plaatsvinden in bevoegde rechtbanken volgens internationale normen en waarschuwt tegelijkertijd dat “vergeving” niet hetzelfde is als “vergeten”.

Hij beschouwt de wederopbouw van Iran afhankelijk van de terugkeer van de elite en menselijk kapitaal en belooft, sprekend tot gespecialiseerde Iraniërs in wetenschappelijke en financiële centra ter wereld, dat onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en rechtsstaat de veiligheid van investeringen in het toekomstige Iran zal waarborgen.

Dit interview is meer dan een aankondiging van de terugkeer van een politieke familie; het is een poging om een coherent verhaal over “transitie” te presenteren; een verhaal dat Reza Pahlavi probeert te definiëren rond stabiliteit, economie, secularisme en vermijding van geweld, een verhaal dat nu, midden in Irans snelle veranderingen, met nauwgezetheid en uiteraard twijfel wordt gevolgd.