Ali Khamenei’s vluchtplan, in de schaduw van protesten en overlevingskrisis

Ali Khamenei’s vluchtplan heeft gelijktijdig met landwide protesten het alarmbelsignaal van de overlevingssituatie en interne instorting van het systeem doen afgaan.

Gelijktijdig met de verspreiding van landwide protesten in Iran en toenemende tekenen van ongehoorzaamheid en verval binnen de veiligheidstroepen, hebben nieuwe inlichtingenrapporten het doek opgelicht over voorbereidingen van een plan voor Ali Khamenei om het land te verlaten; een plan dat volgens ingewijde bronnen zou worden uitgevoerd als de onderdrukingsmachine niet meer functioneert.

Volgens de Britse krant The Times in de vroege ochtend van maandag 5 januari en gebaseerd op een inlichtingenrapport van een betrouwbare bron, is gebleken dat Ali Khamenei, de 86-jarige leider van de Islamitische Republiek, een alternatief scenario beschikbaar heeft om Teheran te verlaten; een scenario dat zou worden uitgevoerd mocht het leger en de veiligheidstroepen niet in staat zijn de protesten in te dammen of wanneer zij zijn bevelen negeren. Volgens dit rapport is dit plan rechtstreeks geïnspireerd op de vlucht van Bashar al-Assad uit Syrië naar Rusland.

Volgens de gepubliceerde informatie zou Khamenei, in geval van ernstig gevoel van bedreiging, samen met een zeer beperkte cirkel van maximaal 20 personen uit de naaste familieleden en helpers, Teheran verlaten. Deze inlichtingenbron zei: “Het alternatieve plan is dat Ali Khamenei en zijn naaste kring, inclusief zijn zoon Mojtaba en mogelijke opvolger, het land zouden verlaten.”

In dit verband heeft “Bani Sabti”, een Iraans-Israëlische onderzoeker die na zijn vertrek uit Iran in 1987 jarenlang in Israëlische inlichtingendiensten actief was, Moskou aangeduid als waarschijnlijke bestemming van Khamenei en gezegd: “Ali Khamenei vlucht naar Moskou, omdat hij nergens anders naartoe kan gaan.”

Hij voegde eraan toe: “Bovendien bewondert Ali Khamenei Poetin en naar zijn mening heeft de Iraanse cultuur meer overeenkomsten met de Russische cultuur.”

Volgens The Times vertoont dit patroon veel gelijkenis met de vlucht van Bashar al-Assad; de afgezette president van Syrië verliet in december 2024 de Syrische hoofdstad Damascust en vluchtte per vliegtuig naar Moskou om bij zijn familie te voegen, gelijktijdig met de opmars van oppositietroepen onder leiding van “Ahmad al-Sharaa” naar Damascust.

De genoemde inlichtingenbron voegde eraan toe: “Zij hebben de uitroute vanuit Teheran gepland voor het geval zij deze in geval van nood zouden gebruiken. Dit vluchtplan omvat het verzamelen van activa, documentatie van eigendom in het buitenland en contant geld om hun veilige doortocht te vergemakkelijken.”

Dit rapport verwijst ook naar het uitgebreide netwerk van Khamenei’s financiële activa. Volgens berichten controleert hij enorme middelen, waarvan een deel via het Executief Apparaat van de Leider beheerd wordt. Het persbureau Reuters schatte in een onderzoeksrapport in 2013 de waarde van activa onder Khamenei’s controle op ongeveer 95 miljard dollar; een bedrag dat de logistieke voorbereiding van een dergelijk plan mogelijk maakt.

De publicatie van dit rapport vindt plaats in een situatie waarin de landwide protesten aan hun tweede week zijn begonnen en volgens rapporten naar meer dan 70 Iraanse steden zijn uitgebreid. Mensenrechtenorganisaties hebben aangekondigd dat tot nu toe meer dan 15 personen zijn omgekomen tijdens deze protesten.

In reactie op internationaal niveau schreef Donald Trump, de Amerikaanse president, in de vroege ochtend van vrijdag 2 januari op het sociale netwerk “Truth Social”: “Als het Iraanse regime op vredige betogers schiet en hen op barbaarse wijze vermoord, wat hun gebruik is, zal de Verenigde Staten van Amerika optreden om hen (betogers) te redden. We zijn in volle paraatheid (bewapend en klaar).”

Tegelijkertijd rapporteerde de New York Times, stellende zich op drie Iraanse functionarissen, dat naar aanleiding van de verspreiding van protesten, hoge functionarissen van de Islamitische Republiek in privé vergaderingen en discussies hebben erkend dat het systeem in een overlevingssituatie is gebracht; een uitdrukking die zonder precedent is en wijst op de diepte van de crisis op hoog machtsniveau.

Daartegenover zei Ali Khamenei zaterdag in zijn eerste publieke reactie op de protesten: “Protest verschilt van oproer”
en met de nadruk dat: “Het helpt niet om met opruiers te spreken”, voegde hij eraan toe: “De opruier moet op zijn plaats gezet worden.”

De veiligheidstroepen die belast zijn met het onderdrukken van de protesten, staan rechtstreeks onder bevel van Khamenei en de activering van het vluchtplan is afhankelijk van het feit dat hij het gevoel krijgt dat deze troepen zijn bevelen niet meer opvolgen. Desondanks blijkt volgens een psychologische evaluatie van een westelijk inlichtingenbureau, dat Khamenei sterk afhankelijk is van personen die hem trouw zijn en persoonlijk sleutelbenoemingen en hun bescherming controleert, een factor die snelle verslechtering op hoog veiligheidsniveau voorkomt.

In deze evaluatie wordt Khamenei beschreven als een “paranoïde” persoon en dit mentale kenmerk speelde een belangrijke rol in het ontwerp van het vluchtscenario. Tegelijkertijd voegt het rapport eraan toe dat hij na de twaalf dagen durende oorlog, zowel mentaal als fysiek verzwakt is en zelden in het openbaar verschijnt.

In de samenvatting van deze inlichtingenanalyse staat: “Hij is enerzijds diep ideologisch, maar anderzijds zeer pragmatisch in wat hij waarneemt. Hij maakt gebruik van tactische concessies om langetermijn- en grotere doelen te bereiken. Hij denkt op lange termijn.”

De verzameling van deze gegevens laat zien dat achter het schijnbaar autoritaire voorkomen van het systeem, het scenario van vertrek van de leider van de Islamitische Republiek niet langer een ver van het lijf liggende hypothese is, maar in een serieuze optie in machtberekeningen is veranderd, en dit op een moment dat volkelijke protesten en interne en externe druk, het bestaan van het systeem meer dan ooit ter discussie hebben gesteld.