Ontdekking van muurschildering “De Goede Herder” bij Iznik opent zeldzaam raam op het geloof van christenen in de derde eeuw
De ontdekking van de muurschildering “De Goede Herder” in een ondergrondse graftombe in de buurt van Iznik in Turkije heeft een van de best bewaarde en zeldzaamste afbeeldingen van Jezus Christus uit het begin van het christendom blootgelegd.
Archeologen in het westen van Turkije, in de buurt van de historische stad Iznik, hebben een uitzonderlijke muurschildering uit het oude Romeinse tijdperk ontdekt, waarvan het onderwerp “De Goede Herder” is; een afbeelding die Jezus Christus afbeeldt als een vriendelijke en beschermende herder.
Volgens onderzoekers stamt dit werk uit de derde eeuw na Christus en wordt het beschouwd als het best bewaarde bekende voorbeeld van dit christelijke motief in de regio Anatolië, wat nogmaals de rol van Anatolië in de geschiedenis van het christelijk geloof benadrukt.
Deze muurschildering is ontdekt in een ondergrondse graftombe in het dorp “Hisarardere” in de buurt van Iznik; een gebied dat sinds lange tijd een belangrijk centrum is geweest voor de vorming en verspreiding van het vroege christendom. In dit werk wordt Jezus Christus afgebeeld met een jong gezicht, zonder baard en gekleed in iets dat lijkt op Romeinse toga’s, en hij draagt een schaap op zijn schouders – een symbolische afbeelding die hem als “De Goede Herder” toont.
Onderzoekers geloven dat deze graftombe uit een periode stamt waarin christenen in het Romeinse Rijk nog steeds onder druk, dreigingen en wijdverspreide vervolgingen leden. In zo’n situatie werd het gebruik van indirecte symbolen in plaats van openlijke tekenen van geloof gezien als een manier om christelijk geloof uit te drukken en hoop op verlossing. Voordat het kruis een alomvattend christelijk symbool werd, was de afbeelding van “De Goede Herder” een van de belangrijkste symbolen van vroege christenen; een symbool dat concepten als liefde, goddelijke bescherming, begeleiding en verlossing weerspiegelde.
Deze afbeelding verwijst naar de woorden van Jezus Christus in het evangelie van Johannes: “Ik ben de goede herder. De goede herder geeft zijn leven voor de schapen.” Daarom is het motief van De Goede Herder niet alleen een kunstwerk, maar wordt het beschouwd als een diepe uiting van het geloof en de hoop van de eerste christenen.
Volgens archeologen zijn de bekende voorbeelden van De Goede Herder in Anatolië zeer schaars, en het in Hisarardere ontdekte voorbeeld wordt gekenmerkt als uniek in termen van bewaaring en helderheid van de afbeeldingen. “Gülşen Koç Bay”, hoofd van het archeologisch team, zegt hierover: “Dit werk is waarschijnlijk het enige voorbeeld van dit type in de regio.”
De wanden en het plafond van de kleine, nauwe graftombe zijn ook versierd met afbeeldingen van vogels, planten en taferelen uit het welgesteld leven. Naast de afbeelding van De Goede Herder zijn afbeeldingen zichtbaar van welgestelde mannen en vrouwen vergezeld van bedienden, wat een weerspiegeling is van de maatschappelijke structuur van die periode.
“Eren Ertener Artem”, archeoloog van het Iznik Museum, zegt: “Deze schilderijen tonen de overgang van het einde van het polytheïstische tijdperk naar het vroege christendom, en daarin wordt de begeleiding van de overledene naar het hiernamaals op een positieve en waardige manier afgebeeld.”
Tijdens archeologische opgravingen zijn de skeletten van vijf personen in deze graftombe ontdekt, waarvan de identiteit van drie personen is vastgesteld: “twee jongeren en een zes maanden oud zuigeling; een bevinding die nieuwe vragen oproept over familiebanden, geloofsovertuigingen en begrafenisrituelen van vroege christenen in deze regio.”
Het belang van deze ontdekking wordt versterkt door de historische positie van de stad Iznik. Deze stad is het oude Nicaea; de plaats waar in het jaar 325 na Christus het Concilie van Nicaea werd gehouden en waar een van de meest fundamentele documenten van het christelijk geloof, namelijk het Nicaënse Geloofsbelijdenis, werd aangenomen. Iznik blijft een symbool van de vorming van christelijke theologie en de eenheid van de kerk in de eerste eeuwen.
In deze context werd de stad in de afgelopen maanden opnieuw in de wereldaandacht gesteld; want paus Leo XIV bracht Iznik een bezoek in zijn eerste buitenlandse reis. Ook vorige maand gaf de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan ter gelegenheid van de zeventienentwintigste verjaardag van het Concilie van Nicaea een tegeltwerk paneel geïnspireerd op deze archeologische ontdekking aan de paus tijdens hun ontmoeting.
Anatolië speelde een cruciale rol in de geschiedenis van het christendom. De heilige Paulus werd geboren in de stad Tarsus, de heilige Johannes bracht zijn laatste jaren in Efeze door, en volgens enkele kerkelijke tradities bracht de Maagd Maria ook haar laatste levensdagen in de buurt van deze regio door. De ontdekking van de muurschildering “De Goede Herder” in Hisarardere toont opnieuw aan dat dit land niet alleen getuige was van historische gebeurtenissen, maar ook drager was van het geloof, de hoop en het getuigenis van de eerste christenen.
De ontdekking van de muurschildering “De Goede Herder” in de buurt van Iznik is meer dan een archeologische vondst; het is een visueel getuigenis van het levende geloof van christenen in de derde eeuw; een geloof dat midden in angst en vervolging nog steeds op Christus vertrouwde als beschermende herder en bevrijder. Dit zeldzame werk is een brug tussen geschiedenis, kunst en geloof en herinnert ons eraan dat het licht van Christus zelfs in de donkerste perioden van de geschiedenis niet is gedoofd.
