Onthullingen van twee ‘Australische gijzelaars’ over hun detentie in Iran

Een jaar nadat Mark Firkin en Julie King uit gevangenschap in Iran werden vrijgelaten en naar Australië terugkeerden, gingen deze twee toeristen voor de camera zitten en legden zij details uit over wat hen in Iran is overkomen.

Deze twee Australische toeristen begonnen hun landcruise vanuit Australië en waren van plan met hun busje naar Groot-Brittannië te rijden terwijl zij verhalen over reizen en natuur in verschillende landen zouden vastleggen.

Hun meest recente video’s waren opgenomen in India en Pakistan, waar zij naar diverse gebieden van deze landen waren gereisd, met lokale bevolking hadden gegeten en visuele verslagen van de natuurlijke schoonheid van deze landen hadden vastgelegd.

Eind mei betraden deze twee Australische staatsburgers Iran. Naar eigen zeggen, in een video die zij op 10 oktober op YouTube publiceerden, waren zij vier dagen in Iran. Mark Firkin en Julie King zeggen dat het tijd is geworden om na een jaar hun verhaal over hun avontuur in Iran te vertellen en dit hoofdstuk af te sluiten en hun leven weer op te pakken, want naar hun zeggen bestaat er veel “speculatie” over hen en deze reis naar Iran.

Zij vertellen hun verhaal als volgt: toen zij op de nacht van 30 juni 1398 in een gebied kampeerden waar ook een ander toeristen-tentje stond, kwamen plotseling veel veiligheidsfunctionarissen zonder militaire uniformen op hen af.

Toen het bericht van hun arrestatie werd bekend, werd hun arrestatieplaats aanvankelijk als Jajroud genoemd, maar zij zelf hebben geen specifieke locatie genoemd.

Mark en Julie beschrijven hoe contacten met ordehandhavingspersoneel in hun reizen normaal was geweest en zij dachten dat het incident zou eindigen door uit te leggen dat zij toeristen uit Australië waren; maar dit bleek het begin van hun problemen te zijn.

De veiligheidsfunctionarissen bevelen de twee toeristen hun spullen in te pakken en binden hen vervolgens handen en ogen vast en brengen hen naar hun detentieplek.

Het verhaal van deze twee Australische staatsburgers over hun gevangenschap in Iran is een verhaal dat velen eerder al hebben beschreven; cellen met alleen een deken op de grond, ambtenaren die geen Engels spreken en onzekerheid die maanden en voor sommigen jaren voortduurt.

Mark en Julie beschrijven de eerste dagen van hun detentie en zeggen dat het twee dagen duurde tot “werd besloten hen vast te houden” en zij werden vervolgens naar een ander plaats gebracht waar een rechter hen van spionage beschuldigde; een beschuldiging die zij een jaar na hun vrijlating in de video ook ontkennen.

Tien dagen nadat deze beschuldiging aan hen werd medegedeeld – wat in Iran de doodstraf of tien jaar gevangenisstraf kan betekenen – werden zij van elkaar gescheiden en in eenzame opsluiting geplaatst. Na enige ondervragingen werden zij ongeveer vier weken lang niet bezocht en werden zij slechts dagelijks vijftien minuten naar een kleine binnenplaats gebracht voor frisse lucht. Niet alleen werden er geen ondervragingen uitgevoerd gedurende deze periode, maar zij hadden ook geen toegang tot een advocaat, familie of de Australische ambassade.

Na twee maanden wordt hun verteld dat is vastgesteld dat zij geen spionnen zijn, maar dit is niet het einde van het verhaal. De twee jonge Australische toeristen worden wederom voor de rechter gebracht en deze keer krijgen zij een ander beschuldiging; een beschuldiging die beiden ook als verzonnen beschouwen: het fotograferen van nucleaire faciliteiten.

Julie King zegt dat in dit proces de ondervrager van haar zaak de rol van hun tolk vervulde en dat haar na deze zitting werd gezegd dat zij dankbaar moesten zijn dat de rechter hen misschien tot drie jaar gevangenisstraf zou veroordelen in plaats van de doodstraf of tien jaar gevangenis.

Zij zegt: “Het lijkt misschien dom, maar in de situatie waarin wij verkeerden, dachten we werkelijk dat ons was geholpen en waren we hen dankbaar.”

Na de vaststelling van de nieuwe beschuldiging worden de twee toeristen overgebracht naar de algemene afdeling van de gevangenis Evin om op de uitspraak te wachten.

Mark Firkin zegt dat dit verandering zeer welkom was omdat zij contact konden opnemen met de ambassade, ontdekten dat hun families naar een advocaat zochten en deze informatie, voor hen die lange tijd geen contact met de buitenwereld hadden gehad, was bemoedigend.

Julie King spreekt ook over de algemene afdeling voor vrouwen: “Het gaan naar de algemene afdeling maakte het mogelijk dat wij andere gevangenen zagen; veel politieke gevangenen en mensen in dezelfde omstandigheden als wij. Dit liet ons zien dat we niet alleen waren.” Mevrouw King zegt dat deze ervaring voor haar verlichtend was.

Ongeveer zes weken verstreek ook in de algemene afdeling tot na drie maanden van hun arrestatie, eindelijk een vertegenwoordiger van de Australische regering hen kon bezoeken. Zij zeggen: “Ongeveer een week later, het was zeven uur ’s avonds op een woensdagavond, kregen we te horen dat we onze spullen moesten pakken. We wisten niet waarheen we gingen. Op dat moment zagen we elkaar en zeiden: dit betekent dat we naar huis gaan.”

Naar hun zeggen kregen zij, behalve hun camera’s, mobiele telefoons en enkele geheugenkaarten, de rest van hun bezittingen terug en hun beoordeling is dat zij deze spullen “waarschijnlijk ook hebben vastgehouden om hun zaak op te bouwen”.

Mark Firkin en Julie King zeggen dat hun verhaal meer details bevat, maar misschien zullen zij erover spreken op een ander moment. Zij zeggen dat zij hun verhaal niet hebben verteld om meer spanning op te wekken of negatieve gevolgen te hebben, en benadrukken dat reizen naar Iran voor veel mensen die van oost naar west reizen iets normaals is en dat zij met deze benadering deze stap hebben genomen.

Echter, aan het einde van hun video geven zij toe dat zij, na hun avonturen achter zich te hebben gelaten, zich realiseerden dat zij niet de eersten waren die op dit pad in moeilijkheden waren geraakt en dat andere buitenlanders in vergelijkbare omstandigheden verkeren.

Uren nadat Australië in oktober 1398 publiekelijk het vrijlatingsbericht van deze twee staatsburgers aankondigde, rapporteerden media in Iran ook dat een Iraanse man beschuldigd van schendingen van sancties in Australië was vrijgelaten.

Reza Dehbashi was een doctorandus aan de Universiteit van Queensland in Australië en bracht ongeveer 13 maanden in dat land door in detentie.