Werelddag tegen doodstraf; kinderen, verborgen slachtoffers

Kinderen, verborgen slachtoffers; dit is het onderwerp waarvan mensenrechtenorganisaties dit jaar hebben besloten om 10 oktober, de Werelddag tegen doodstraf, eraan toe te wijden, om aandacht te geven aan kleine slachtoffers die vaak worden vergeten.

Het maakt niet uit voor welke misdaad iemand is geëxecuteerd, moord, drugssmokkel, hostiliteiten of spionage; een kind heeft een ouder verloren vanwege wat mensenrechtenorganisaties de staatse moord noemen, de doodstraf! Een straf die jaarlijks honderden kinderen wereldwijd beroofd van hun vader of moeder. Honderden kinderen zoals Omid.

Omid was nog klein toen zijn vader werd geëxecuteerd:

“Mijn vader had me meerdere keren in het gevangenis ontmoet tijdens bezoeken, maar ik heb geen beeld van hem. Als kind stel je jezelf de vraag waar je vader is. Het erover spreken wat er met mijn vader is gebeurd, was geen normaal onderwerp en tot ik 14-15 jaar oud was, werd voorgegeven dat mijn vader buiten het land woonde. Ik wist het intuïtief, er hing een foto van hem aan de muur en ik wist dat hij om een bepaalde reden niet daar was. Op school loog ik als antwoord op de vraag wie en waar je vader is. Maar uiteindelijk zag ik andere kinderen in de familie die een vader hadden, hun manier van leven verschilde van de mijne. Ik voelde die leegte altijd.”

De afwezigheid van een ouder, een bitter gevoel dat vorig jaar honderden kinderen in 20 landen ter wereld hebben meegemaakt, onder aanvoering van respectievelijk China, Iran, Saudi-Arabië, Vietnam en Irak; 20 landen die in 2018 de doodstraf hebben uitgevoerd en kinderen voor altijd hebben achtergelaten in rouw om hun vader of moeder.

Kinderen zoals Rabea die de gevolgen van de executie van haar vader onbeschrijfelijk vindt:

“Ik kon helemaal niet huilen, helemaal niet! De relatie met mijn vader was zeer innig. De gevolgen van zijn executie waren enorm. Nog steeds heeft het gevolgen voor me, ik wacht nog steeds dat mijn vader me belt, ik zie het gezicht van mijn vader nog steeds voor mijn ogen. Ik weet niet hoe ik uit moet leggen hoeveel negatieve gevolgen zijn executie voor me heeft gehad.”

Volgens Amnesty International waren vorig jaar wereldwijd ongeveer 20.000 mensen geconfronteerd met een doodvonnis en dit betekent angst en bezorgdheid voor duizenden kinderen die de dood van hun vader of moeder hebben zien aankomen, een bitter afwachten van een vooraf bepaalde dood, op een bepaalde dag en uur, in een zware en pijnlijke sfeer.

Tara was 13 jaar oud toen ze voorgoed afscheid nam van haar vader. Ze zegt:

“Ik weet echt niet wat mensen in zulke omstandigheden kunnen zeggen? Wat betekent dit afscheid? Wat wil je je vader zeggen? Ik herinner me mijn gevoel op dat moment heel goed en ik denk niet dat ik kan vergeten hoe boos ik was. Jaren, lange jaren, had ik echt geen gevoel, alsof ik zelf dood was. Veel dingen in me zijn verdwenen, dit is wat er gebeurde, het is allemaal zwartheid.”

Een duister souvenir dat de executielanden in de wereld voor kinderen van ter dood veroordeelden creëren.

Mahmoud Amirimeqdad, voorzitter van de Iraanse Mensenrechtenorganisatie, zegt in Oslo:

“We veroordelen executies elke dag, maar zelfs mensenrechtenorganisaties besteden veel minder aandacht aan de gevolgen van executies voor kinderen van ter dood veroordeelden en geëxecuteerden, de over het hoofd geziene slachtoffers van de doodstraf; dit jaar is het 30e jubileum van de goedkeuring van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind en we dachten dat we de publieke aandacht konden vestigen op de schending van kinderrechten van ter dood veroordeelden of geëxecuteerden.”

Aandacht voor kleine slachtoffers wier rechten, volgens het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, worden geschonden. Kinderen die in hun vrolijke wereld misschien nog geen goed begrip hebben van het concept dood, maar beroofd worden van hun vader of moeder.

Hassan Nayebhashemi, mensenrechtenactivist in Wenen, spreekt over de schending van kinderrechten in deze zaak:

“Wanneer een land tot executie overgaat, voert het effectief moord uit, beroofd het deze kinderen hun hele leven lang van de mogelijkheid van ouderlijk toezicht. Daarom is het niet alleen de geëxecuteerde die schade lijdt, maar ook zijn echtgenoot en kinderen ondergaan hun hele leven ernstige schade.”

Schade die begint in het arrestatiestadium van vader of moeder, voortduurt tot het proces en het doodvonnis, en zijn hoogtepunt bereikt met de uitvoering.

Reza Kazemzadeh, klinisch psycholoog in Brussel, is van mening dat de executie van ouders een veelzijdig effect heeft op het leven van kinderen:

“Omdat een kind volledig niet in staat is om dergelijke verschrikkelijke en onomkeerbare geweld te begrijpen, ervaart het in de meeste gevallen dit gebeuren als een psychologische schok in het leven. Dit betekent dat zijn confrontatie met dit probleem gepaard gaat met het ontstaan van gevoelens van instabiliteit in het leven. Hij voelt dat hij de veilige omgeving die elk kind nodig heeft, kwijt is geraakt. In veel gevallen is ook aangetoond dat drugsgebruik of criminaliteit onder kinderen van geëxecuteerden is toegenomen. Bovendien gaat de executie van een persoon voor een kind altijd gepaard met een gevoel van sociale vernedering, dat wil zeggen dat het doodvonnis voor het kind als een soort sociaal stigma is dat, alsof het voorgoed op het voorhoofd van jezelf en je familie is getatoeëerd, en dit is niet goed te maken.”

18 Mehr dit jaar, de Werelddag tegen doodstraf, wordt bereikt terwijl 142 landen ter wereld de doodstraf in de wet of in de praktijk hebben afgeschaft, maar Iran was vorig jaar met minstens 253 executies, zonder China meegeteld, verantwoordelijk voor ongeveer een derde van alle executies ter wereld.

Mahmoud Amirimeqdad spreekt over het aantal executies dit jaar:

“Volgens de statistieken van de Iraanse Mensenrechtenorganisatie zijn sinds het begin van het huidige kalenderjaar tot vandaag minstens 210 mensen in Iran geëxecuteerd, de meesten van hen werden veroordeeld voor moord, en onder de geëxecuteerden waren minstens twee kinderendelinquenten. Helaas blijft Iran een van de grootste executielanden ter wereld.”

Een van ’s werelds grootste executielanden die jaren geleden Omids vader om politieke redenen executeerde.

Omid zegt dat hij wenste dat zijn vader er was om hem vragen te stellen en hem te kennen:

“Ik had altijd vragen die ik mijn vader wilde stellen en wilde weten wat er in zijn geest omging. Wat ik van hem weet, zijn dingen die ik van mijn grootouders en ook van mijn moeder over hem heb gehoord, bijvoorbeeld weet ik dat mijn vader een goed schilder was, maar ik wilde dat hij hier was en dit allemaal zag. Soms was ik boos dat mijn vader mij niet tot prioriteit in zijn leven maakte en de politieke weg koos, maar aan de andere kant is het gemakkelijk om iemand te bespotten als hij niet aanwezig is en hem ter verantwoording te roepen. Misschien had mijn vader zijn redenen, maar ik heb niet de mogelijkheid om ze uit zijn eigen mond te horen.”

Een mogelijkheid die in de afgelopen vier decennia ook aan honderden of duizenden andere kinderen in Iran is ontnomen. Een proces dat doorgaat en jaarlijks tientallen andere kinderen, tientallen andere Rabea’s, Tara’s en Omids beroofd van hun vader of moeder.