Iran; een samenleving in transitie of op het punt van ontploffing?

Statistieken van de gerechtelijke geneeskunde in de provincie Teheran tonen aan dat er elke minuut een conflict plaatsvindt in deze stad. Dit betreft alleen geschillen die naar de gerechtelijke geneeskunde worden verwezen. Is de Iraanse samenleving een woedende en op het punt van ontploffing staande samenleving?

Een ernstige mishandeling van een meisje vanwege het type kleding dat zij draagt door vrouwelijke politie, het gooien van een meisje dat tegen verplichte hijab protesteert van een podium door een opsporingsambtenaar, een bloedige mishandeling van Gonabadi-derwisjen, gewapende personen die het huis van een opsporingsambtenaar binnendringen en familieleden neerchieten en soortgelijke voorbeelden – zijn dit enkele voorbeelden van geweld in de Iraanse samenleving, of moet er ook een ander beeld van Iran worden gezien: mensen die bij elke gelegenheid, zelfs tijdens rouwdagen, naar recreatiecentra gaan, die dansen op muziek van hun auto’s in het vermoeiende verkeer op wegen, video’s maken van deze dans tussen de rijen stilstaande auto’s op de weg en deze verspreiden op sociale media, die in parken en recreatiecentra op elk deuntje dansen en…

Een Europese reiziger die zes maanden in Iran en vooral in Teheran heeft gewoond, zei over de inwoners van deze stad dat het leek alsof er twee groepen mensen in Teheran leven; de eerste groep zijn mensen die overdag met woede en woede rijden, onder geen enkele omstandigheid bereid zijn elkaar voorrang te geven, elkaar in bankrijen, taxiwachtrijen en openbaar vervoer agressief aanvallen en met elkaar in gevecht gaan over taxitarief of hun plaats in de rij.

De tweede groep zijn blije en uitgelaten mensen die ’s nachts naar de straat gaan, hun auto’s voor elke snackbar zetten en langs de kant van de straat eten en drinken en naar luide muziek in hun auto’s luisteren. Het is alsof deze mensen niet dezelfde mensen zijn die een paar uur eerder elkaar de kleren van het lijf scheurden over enkele toman extra of te weinig taxitarief.

“Een samenleving vol woede en op het punt van ontploffing”

Uitdrukkingen als “samenleving op het punt van ontploffing”, “samenleving vol woede”, “opengeweld dat door de samenleving stroomt” zijn tegenwoordig uitdrukkingen die door enkele analisten en deskundigen veelvuldig worden gebruikt om de Iraanse samenleving te beschrijven.

Deze groep deskundigen is duidelijk bezorgd, bang, bevreesd dat deze samenleving, die op het punt staat ontploffing te hebben, wordt meegevoerd naar ondergang. Zij geloven dat de Iraanse samenleving vol opgekropte woede zit.

Nasrin Sotoudeh, advocaat en jurist, ziet twee oorzaken voor deze opgekropte woede in de Iraanse samenleving: politieke obstructie en gerechtelijke corruptie. Zij zegt tegen Deutsche Welle dat wanneer er geen ruimte is voor enige politieke bezwaar, deze bezwaren zich ophopen en in de vorm van opgekropte woede naar buiten komen.

Zij geeft echter de voorkeur aan meer analyse in haar eigen werkgebied, namelijk het juridische domein. Sotoudeh zegt dat het belangrijkste middel voor vrede in een samenleving het rechtsstelsel van die samenleving kan zijn, wat de laatste plaats is waarnaar een persoon wiens rechten zijn geschonden kan gaan en rechtsbijstand kan zoeken en gerechtigheid, billijkheid en gelijkheid kan verkrijgen.

Volgens deze jurist lijdt de rechterlijke macht in Iran echter aan een wijdverspreide crisis, een crisis die niet alleen betrekking heeft op politieke dossiers. Zij zegt: “Dossiers die volkomen onrechtvaardig zijn behandeld en waarover onevenredige uitspraken zijn gedaan, hebben ertoe geleid dat de eis van gerechtigheid, billijkheid en gelijkheid waar de samenleving naar streeft jarenlang onbeantwoord blijft. Deze opgehoopte grieven uiten zich in de vorm van woede en geweld.”

Hamidrezah Jalaeipour, een progressief politiek activist, heeft echter een ander standpunt over dit onderwerp. Vorig jaar kondigde Amoli Larijani, voorzitter van de rechterlijke macht, aan dat in slechts één jaar aan 15 miljoen juridische dossiers in rechtbanken werd voldaan. Deze statistiek leidde ook tot protesten van enkele regeringsfunctionarissen. Jalaeipour gelooft echter dat dit niveau van toegang tot het rechtsstelsel aantoont dat het volk vertrouwen heeft in een onderdeel van de rechterlijke macht.

Hij benadrukt echter in gesprek met Deutsche Welle dat dit vertrouwen niet gericht is op het politieke onderdeel van de rechterlijke macht en het onderdeel dat naar zijn zeggen milieuactivisten heeft gevangen gezet.

Jalaeipour zegt dat hij persoonlijk naar rechtbanken is gegaan en met 40 personen die juridische zaken hadden gesproken. Hij zegt dat al deze mensen tevreden waren met het onderzoeksproces naar hun klachten en dat hun enige kritiek was dat dit proces lang duurde.

Deze socioloog concludeert dat mensen vertrouwen hebben in dit onderdeel van de rechterlijke macht en de voorkeur geven aan het indienen van hun zaken bij het rechtsstelsel in plaats van de oude methode “arbitrage” te gebruiken, hoewel dit gepaard gaat met betaling van advocaatkosten en veel tijdverspilling.

“De Iraanse samenleving is geen gewelddadige samenleving”

Hamidrezah Jalaeipour is het niet eens met de veronderstelling dat de Iraanse samenleving een samenleving is vol opgekropte woede. Hij beschouwt de wijze waarop de opsporingsdiensten zich gedragen tegenover vrouwen die tegen verplichte hijab protesteren zelfs als het gevolg van veel geduld en tolerantie van de Iraanse regering jegens een kwestie die volgens hem onderdeel is geworden van de identiteit van deze regering; de zaak van verplichte hijab.

Deze progressieve politieke activist zegt: “Deze [meisjes van Revolution Street] hebben een eis die voor de Iraanse regering een identiteitsdimensie heeft. Vier decennia lang hebben sommigen de identiteit van de revolutie en de Islamitische Republiek alleen op hijab gericht. De meisjes van Revolution Street hebben dit ter discussie gesteld en naar mijn mening toont dit aan dat zowel de tolerantie van de regering als die van het volk is toegenomen. Nu hebben ze iemands been getrokken, dit betekent niet dat het gewelddadig is geworden, integendeel, kijk naar de latere reacties ervan, de politie zegt dat ik het zal opvolgen en vervolgd zal worden. Of een vrouwelijke politieagent slaat een ander vrouwtje, zie je precies hoe gevoelig onze samenleving is geworden en erop reageert. Dit betekent helemaal niet dat Iraniërs gewelddadig zijn geworden.”

Nasrin Sotoudeh, die advocaat is voor een aantal van de meisjes van Revolution Street, kijkt naar dit onderwerp vanuit een ander perspectief en zegt: “Er is zoveel obstructie in de samenleving ontstaan dat zelfs aan meer dan de helft van de bevolking het recht om kledingkeuze wordt ontnomen en tegenstanders van verplichte hijab worden plotseling geconfronteerd met Iraanse regerings-propagandamateriaal dat hun werk een soort aanmoediging tot corruptie is, terwijl dit helemaal niet het geval is en zij tegen verplichte hijab protesteerden en werden geconfronteerd met zware straffen. Dit is een manier om de politieke macht van de regering in juridische vorm te tonen, wat een van de grootste fouten van een regering kan zijn.”

Wat deze dagen in het cyberdomein wordt gedeeld, is een afbeelding van verschillende en soms tegenstrijdige gezichten van de Iraanse samenleving; zowel mensen die dansen in het midden van auto’s die stil staan in fileverkeer op wegen als een vrouw die haar woede van veertig jaar vanwege het ontbreken van het natuurlijke recht om haar kleding te kiezen schreeuwt voor de camera, beide afbeeldingen behoren tot dezelfde samenleving; een samenleving die op het punt staat ontploffing te hebben of in transitie is.

Bron: DW