اعدام یک زن و دو مرد در زندان وکیلآباد مشهد در سکوت رسانههای حکومتی
سحرگاه یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، سه زندانی شامل یک زن و دو مرد در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شدند؛ رویدادی که در کنار سکوت رسانههای حکومتی درباره دو تن از آنان، بار دیگر تصویری روشن از تداوم اجرای احکام مرگ در جمهوری اسلامی و پنهان ماندن بخشی از اعدامها در ایران ارائه میکند.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، «فاطمه جهانگرد» حدود ۴۰ ساله، «مهرداد مختاری»۲۴ ساله و «محمدرضا محمدپرست» ۲۷ ساله که در پروندههای جداگانه به اتهام «قتل عمد» به قصاص نفس محکوم شده بودند، در زندان مرکزی مشهد معروف به وکیلآباد، به دار آویخته شدند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، فاطمه جهانگرد حدود پنج سال در زندان به سر برده بود و پرونده او به قتل همسرش مربوط میشد. مهرداد مختاری نیز حدود چهار سال پیش بازداشت و در ارتباط با یک درگیری، به قتل متهم شده بود. محمدرضا محمدپرست نیز از حدود چهار سال پیش در زندان بود و در پروندهای جداگانه به قتل شریک مادرش متهم شده بود.
با این حال، آنچه این اعدامها را بیش از پیش قابل توجه میکند، تنها اجرای سه حکم مرگ در یک زندان نیست؛ بلکه شکاف میان آنچه در زندانهای ایران رخ میدهد و آن چیزی است که رسانههای رسمی اجازه انتشارش را پیدا میکنند. گزارش سازمان حقوق بشر ایران میگوید رسانههای داخلی تنها اعدام محمدرضا محمدپرست را، آن هم بدون انتشار نام کامل او، بازتاب دادهاند و درباره اعدام فاطمه جهانگرد و مهرداد مختاری سکوت کردهاند.
به این ترتیب، بار دیگر مسئله اعدامهای اعلامنشده و کمبود شفافیت درباره اجرای احکام مرگ در ایران مطرح میشود؛ مسئلهای که در ماههای گذشته نیز بارها از سوی سازمانهای حقوق بشری مورد توجه قرار گرفته است. در موارد متعددی، خانوادهها تنها پس از اجرای حکم از سرنوشت زندانیان مطلع شدهاند و برخی اعدامها نیز بدون اعلام قبلی انجام شدهاند.
در همین زندان، تنها چند روز پیش از این واقعه نیز سه زندانی دیگر، از جمله دو تبعه افغانستان، اعدام شده بودند. سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده بود که «امید رخشانی»، «انصار نامی» و «نظیف رسولخنده» در دوم سپتامبر در وکیلآباد مشهد اعدام شدند و اجرای حکم دو تبعه افغانستان بدون اطلاع قبلی خانوادههایشان صورت گرفته است. رسانههای دولتی و دستگاه قضایی ایران نیز آن اعدامها را بهطور عمومی اعلام نکرده بودند.
تکرار این موارد نشان میدهد که وکیلآباد مشهد در ماههای اخیر همچنان یکی از محلهای اجرای احکام اعدام در ایران بوده است. پیش از این نیز گزارشهای متعددی از اعدام زندانیان با اتهام قتل یا جرائم مرتبط با مواد مخدر در این زندان منتشر شده بود.
اما پرونده سه زندانی اعدامشده در شهریورماه را نمیتوان جدا از روند گستردهتر استفاده جمهوری اسلامی از مجازات مرگ بررسی کرد. سازمان حقوق بشر ایران میگوید تنها در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، دستکم ۵۲۸ نفر در ایران اعدام شدهاند؛ ۱۸ نفر از آنان زن بودهاند و ۲۷۰ نفر نیز با احکام قصاص در پروندههای قتل اعدام شدهاند. بنا بر همین گزارش، فقط حدود ۱۴.۵ درصد از اعدامهای ثبتشده از سوی منابع رسمی اعلام شده و بخش عمده این اعدامها از طریق منابع مستقل و حقوق بشری احراز شده است.
این آمار در امتداد سالی قرار دارد که ایران در آن به یکی از اصلیترین کانونهای اجرای مجازات اعدام در جهان تبدیل شده است. عفو بینالملل در گزارش سالانه خود اعلام کرده که در سال ۲۰۲۵دستکم ۲۱۵۹ نفر در ایران اعدام شدهاند؛ رقمی که به گفته این سازمان، بالاترین میزان ثبتشده در ایران از سال ۱۹۸۱ است. عفو بینالملل همچنین تاکید کرده است که افزایش اعدامها در ایران یکی از عوامل اصلی جهش آمار جهانی اعدام در سال ۲۰۲۵ بوده است.
در ماههای اخیر، سازمانهای حقوق بشری همچنین نسبت به استفاده از مجازات اعدام برای سرکوب مخالفان و معترضان هشدار دادهاند. دیدهبان حقوق بشر در تازهترین گزارش خود از ادامه کارزار اعدام معترضان در ایران و قرار داشتن دهها نفر در معرض خطر فوری اعدام خبر داده است. این سازمان میگوید مقامهای جمهوری اسلامی بین ۱۸ مارس و پایان اوت ۲۰۲۶، اعدام ۲۹نفر را در ارتباط با اعتراضات اخیر اعلام کردهاند.
از سوی دیگر، عفو بینالملل نیز در ماه ژوئیه هشدار داده بود که دستکم ۶۰ نفر، از جمله سه نفر که در زمان وقوع جرائم ادعایی کودک بودهاند، همچنان در معرض خطر اعدام قرار دارند و در پروندههای مرتبط با اعتراضات، نگرانی جدی درباره شکنجه، اعترافات اجباری و محاکمههای ناعادلانه وجود دارد.
در چنین شرایطی، اجرای حکم فاطمه جهانگرد، مهرداد مختاری و محمدرضا محمدپرست را نمیتوان صرفا یک خبر قضایی دیگر دانست. سه چوبه دار در زندان وکیلآباد، در کنار صدها حکم مرگ دیگری که از ابتدای سال جاری اجرا شدهاند، نشانه ادامه سیستمی است که مجازات اعدام را همچنان بهعنوان یکی از ابزارهای اعمال قدرت به کار میگیرد؛ سیستمی که بخشی از اجرای احکام آن حتی در رسانههای رسمی نیز بازتاب پیدا نمیکند.
ماشین اعدام جمهوری اسلامی، با وجود سالها اعتراض داخلی و محکومیتهای بینالمللی، هنوز خاموش نشده است و سکوت درباره نام و سرنوشت برخی اعدامشدگان، نه از شمار قربانیان میکاهد و نه واقعیت این روند را پنهان میکند.
