کشورهای خلیج فارس خواستار توقف تنش و بازگشت به مذاکره شدند
در حالی که رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا وارد مرحلهای حساس شده و حملات متقابل در منطقه نگرانیها از گسترش بحران را افزایش داده است، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با وجود محکوم کردن اقدامات اخیر تهران، تلاش میکنند مسیر دیپلماسی را باز نگه دارند. همزمان، پیامهای مقامهای ایرانی درباره تنگه هرمز نشان میدهد تهران همچنان این آبراه راهبردی را بخشی از حوزه نفوذ و امنیتی خود میداند؛ موضوعی که نگرانیهای منطقهای و بینالمللی را افزایش داده است.
پس از تشدید درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا در ۲۴ ساعت گذشته و حملات منتسب به تهران علیه اهدافی در کویت و بحرین، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با صدور بیانیههای جداگانه، دو طرف را به خویشتنداری و ادامه مسیر گفتوگو فراخواندند.
این موضعگیریها در شرایطی انجام شد که دونالد ترامپ، در نشست سران ناتو در آنکارا اعلام کرد از نظر او آتشبس میان واشینگتن و تهران پایان یافته است. با این حال، کشورهای منطقه تلاش کردند در کنار محکوم کردن اقدامات ایران، از بسته شدن کامل مسیر دیپلماسی جلوگیری کنند؛ زیرا از نگاه آنها بازگشت به یک جنگ گسترده در خلیج فارس پیامدهای امنیتی و اقتصادی سنگینی خواهد داشت.
ترامپ درباره ادامه مذاکرات با ایران گفت که اجازه میدهد گفتوگوها ادامه پیدا کند، اما نسبت به نتیجه آن ابراز تردید کرد. او گفت: «مذاکرهکنندگان میخواهند مذاکره کنند، اما باید دوباره نزد من برگردند.» وی همچنین افزود: «طرف حساب شدن با ایرانیها فقط اتلاف وقت است.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که قرار بود دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا در چارچوب توافقی برای پایان دادن به جنگ برگزار شود.
قطر که یکی از میانجیهای اصلی در روند مذاکرات میان تهران و واشینگتن محسوب میشود، نسبت به حمله به نفتکش قطری «ال رکیت» و همچنین یک نفتکش سعودی در تنگه هرمز ابراز نگرانی شدید کرد. دوحه پس از این حملات، کاردار سفارت ایران را احضار و یادداشت اعتراضی خود را به او تحویل داد.
در این یادداشت آمده است: «این حمله، نقض جدی امنیت کشتیرانی بینالمللی، تهدید مستقیم امنیت تامین انرژی جهان و نقض آشکار و فاحش حقوق بینالملل است.»
وزارت خارجه قطر همچنین از ایران خواست که فورا هرگونه اقدامی را که امنیت منطقه را به خطر میاندازد متوقف کند و از به مخاطره انداختن کشتیرانی بینالمللی و تامین انرژی جهان خودداری کند.
دوحه تاکید کرد که حق خود را برای انجام هر اقدام لازم جهت حفاظت از منافع و داراییهایش محفوظ میداند.
در امارات نیز، «انور قرقاش» مشاور دیپلماتیک رئیس کشور، درباره ادامه تنشها هشدار داد. او گفت: «ایران قادر نیست صفحه جنگ را ورق بزند و از آن عبور کند. کشورهای عربی خلیج فارس نمیتوانند در حالی که ایران میان منطق تشدید تنش و مسیر عقلانیت، ثبات و صلح در نوسان است، همچنان هدف باقی بمانند.»
عمان نیز که در ماههای اخیر نقش مهمی در میانجیگری میان ایران و آمریکا داشته است، حملات علیه بحرین، کویت و کشتیهای سعودی و قطری را محکوم کرد.
مسقط این اقدامات را تهدیدی علیه تجارت جهانی دانست و از همه طرفها خواست به جای افزایش تنش، مسیر گفتوگو و کاهش بحران را دنبال کنند.
کویت نیز حملات منتسب به ایران علیه کشورهای منطقه را محکوم کرد و آن را «اقدامهای شنیع» خواند. «جاسم محمد البدیوی» دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، در این باره گفت: «این حملات نشان میدهد ایران همچنان مسیری را دنبال میکند که هدف آن تضعیف تلاشهای بینالمللی و منطقهای برای برقراری امنیت، صلح و حل بحران است.»
«حمیدرضا عزیزی» تحلیلگر امور ایران، معتقد است حمله به نفتکشهای سعودی و قطری در تنگه هرمز حامل یک پیام سیاسی از سوی تهران بوده است. او گفت: «ایران میخواهد این پیام را بدهد که نه امضای یادداشت تفاهم با آمریکا و نه تمایلش برای بهبود روابط با کشورهای عربی خلیج فارس را، نباید به منزله چراغ سبزی برای کشورهای منطقه تعبیر کرد تا بدون توجه به ادعای تهران درباره حق کنترل و مدیریت این آبراه، آزادانه از تنگه عبور کنند.»
او افزود: «ارزش راهبردی بلندمدت تنگه هرمز از منافع اقتصادی احتمالی، ناشی از یک توافق با ایالات متحده یا بهبود روابط با کشورهای خلیج فارس بیشتر است.»
