15 jaar gevangenisstraf voor arrestant Abolfazl Damanjani uit protesten

Abolfazl Damanjani, een van de gearresteerden bij de protesten in december 2025, is veroordeeld tot in totaal 15 jaar gevangenisstraf; een vonnis dat opnieuw bezorgdheid oproept over de gerechtelijke behandeling van demonstranten en het gebruik van veiligheidsanklachten om de burgerlijke vrijheden in te perken. Volgens rapporten zal zijn straf van acht jaar uitvoerbaar zijn na toepassing van de wet op samenvoeging van straffen; maar de kernvraag blijft: welk bewijs is voor deze aanklachten gepresenteerd en heeft hij toegang gehad tot een eerlijke verdediging?

Abolfazl Damanjani, een burger uit Mashhad en gevangene in de gevangenis van Vakil Abad, is door de vijfde afdeling van het Revolutionair Tribunaal van Mashhad onder voorzitterschap van rechter Yazdankhah veroordeeld tot in totaal 15 jaar gevangenisstraf. Dit vonnis is uitgevaardigd in verband met drie aanklachten: ‘samenscholing en samenspanning’, ‘propaganda tegen het systeem’ en ‘bedreiging van de nationale veiligheid’.

Volgens mensenrechtenorganisaties en bronnen uit zijn familie bestaan de opgelegde straffen uit vijf jaar gevangenisstraf voor de aanklacht van samenscholing en samenspanning, twee jaar voor propaganda tegen het systeem en acht jaar voor bedreiging van de nationale veiligheid. Na toepassing van de wet op samenvoeging van straffen zal de zware straf van acht jaar gevangenisstraf uitvoerbaar zijn.

Abolfazl Damanjani werd zaterdag 20 december 2025, corresponderend met 10 januari 2026, door veiligheidstroepen op zijn werkplek in Mashhad gearresteerd. Na ondervraging werd hij overgebracht naar de gevangenis van Vakil Abad.

De arrestatie van burgers in verband met protesten, vooral wanneer gepaard gaande met onbekendheid voor families, beperkte toegang tot dossierinformatie en veiligheidsanklachten, maakt nader onderzoek van het gerechtelijk proces nog urgenter. Het uitvaardigen van een zwaar vonnis tegen Damanjani roept ernstige vragen op over de bewijsvoering van de aanklachten, de wijze van gerechtelijke behandeling en de mogelijkheid van een effectieve verdediging.

Aanklachten zoals ‘samenscholing en samenspanning’ en ‘bedreiging van de nationale veiligheid’ zijn titels die kunnen leiden tot lange gevangenisstraffen. Echter, het enkel vermelden van de aanklachttitel is onvoldoende om te oordelen over de schuld van een persoon. Het publiek heeft het recht te weten welk specifiek gedrag hem wordt verweten, welk bewijs in de rechtszaal is onderzocht en of de verdachte werkelijk de gelegenheid heeft gehad om op de aanklachten te reageren.

In gepubliceerde rapporten over de zaak-Damanjani zijn onvoldoende details gegeven over de bewijsvoering voor elke aanklacht en hoe deze in de rechtszaal zijn beoordeeld. Dit gebrek aan informatie betekent niet dat onschuld of gerechtelijk wangedrag is aangetoond; maar het benadrukt de noodzaak van transparantie. In een zaak waarvan het resultaat jaren uit het leven van een mens in gevangenis kan betekenen, moeten transparantie en naleving van het recht op verdediging fundamentele beginselen van gerechtelijke behandeling zijn.

Protest en het uiten van ontevredenheid over de toestand van het land mogen op zich geen reden zijn om burgers van hun fundamentele rechten te beroven. De regering en de gerechtelijke autoriteiten zijn verplicht onderscheid te maken tussen vreedzame activiteit, meningsuitering en specifiek crimineel gedrag, en voor elke aanklacht duidelijke en toetsbare redenen aan te voeren.

Wanneer zaken met betrekking tot protesten gepaard gaan met algemene veiligheidstitels en zware straffen, is de vraag naar evenredigheid van de straf, onafhankelijkheid van het gerechtelijk proces en naleving van het recht op eerlijk geding onvermijdelijk. Duurzame veiligheid wordt niet bereikt door kritische stemmen het zwijgen op te leggen; het hangt af van rechtmatige handhaving, verantwoording van gezagsorganen en waarborging van rechten voor alle burgers.

Abolfazl Damanjani staat nu tegenover een vonnis dat acht jaar van zijn leven achter tralies kan betekenen. In zo’n zaak mag het inleiding van aanklacht en uitspraak niet het einde van navraag zijn. Duidelijk moet worden welk bewijs aan de veroordeling ten grondslag lag en hoe zijn verdedigingsrechten zijn geëerbiedigd. Gerechtigheid heeft alleen betekenis wanneer geen enkele burger louter vanwege opname in een zaak met een veiligheidstitel wordt ontzegd van het recht op transparante en rechtvaardige behandeling.