De verjaardag van Keizerin Farah Pahlavi; een vrouw die de Iraanse cultuur beschouwde als het licht voor de toekomst
14 oktober is de verjaardag van Keizerin Farah Pahlavi; een vrouw wier naam verbonden is met steun aan cultuur en kunst, de uitbreiding van onderwijsinstellingen, het behoud van Irans historische erfgoed en maatschappelijke activiteiten. Van musea en kunstcentra tot kinderbibliotheken en ondersteunningsprogramma’s, deel van haar erfenis is gerelateerd aan inspanningen om een samenleving op te bouwen waarin onderwijs, cultuur en kinderenwelzijn een belangrijke plaats innamen. Vandaag, op haar verjaardagsdag, is het herzien van deze erfenis een gelegenheid om het belang van culturele vrijheid, maatschappelijke verantwoordelijkheid en hoop voor de toekomst van Iran in herinnering te roepen.
Farah Diba werd geboren op 14 oktober 1938 in Teheran. Na haar huwelijk met Mohammad Reza Shah Pahlavi in 1959 nam zij als koningin en later als Keizerin van Iran deel aan culturele en maatschappelijke activiteiten. In een periode waarin Iran met brede sociale en economische veranderingen werd geconfronteerd, waren steun voor kunst, onderwijs, maatschappelijke diensten en het behoud van historische monumenten onder de terreinen die centraal stonden in haar gerelateerde activiteiten.
Om het erfgoed van de Keizerin te begrijpen, moet men voorbij formele titels kijken en aandacht schenken aan de instellingen en programma’s die in die periode ontstonden of zich ontwikkelden; instellingen waarvan sommige blijvend in Irans culturele geschiedenis zijn opgenomen en gevolgen hebben gehad voor het leven van kunstenaars, schrijvers, kinderen en kunstliefhebbers.
Één van de bekendste aspecten van het erfgoed van Keizerin Farah Pahlavi was haar steun aan Iraanse cultuur en kunst. Tijdens haar tijd nam de aandacht toe voor het creëren en ontwikkelen van musea, het introduceren van Iraanse kunst en het verschaffen van mogelijkheden voor contact tussen Iraanse kunstenaars en kunstströmingen wereldwijd.
Het Museum van Hedendaagse Kunst in Teheran, het Iraans Tapijtmuseum en het Reza Abbasi Museum zijn onder de belangrijke culturele centra die in het culturele klimaat van die periode ontstonden of zich ontwikkelden. Deze centra boden door het verzamelen, behouden en tentoonstellen van kunstwerken de mogelijkheid voor verschillende generaties om kennis te maken met Irans en werelds kunsterfgoed.
Het Shiraz Arts Festival en de culturele en kunstfestivals uit die tijd hadden tot doel muziek, theater, podiumkunsten en andere aspecten van cultuur onder de aandacht van Iraanse en internationale publiek te brengen. Deze gebeurtenissen, ondanks kritiek op sommige programma’s en hun uitvoering, vormen deel van de geschiedenis van de hedendaagse Iraanse cultuur.
Steun aan cultuur was niet beperkt tot musea en festivals. Kanoon Parvaresh Fekri (Center for Intellectual Development of Children and Adolescents), dat in 1965 werd opgericht, speelde een belangrijke rol in de verspreiding van kinderenliteratuur, lezen, film en creatieve activiteiten voor de jonge generatie. Dit centrum werd een voedingsbodem voor het bevorderen van talenten die later in Iraanse literatuur, cinema en kunst zouden worden erkend.
Deze ervaring draagt een duidelijke boodschap in zich: cultuur is geen bijkomende uitgave voor een samenleving; het is kapitaal dat kritisch denken, creativiteit, identiteit en zelfvertrouwen van een generatie kan voeden.
Onder de maatschappelijke activiteiten van die tijd kreeg aandacht voor de situatie van kinderen en jongeren bijzondere betekenis. De uitbreiding van onderwijs mogelijkheden, steun aan achtergestelde kinderen, de ontwikkeling van zorg- en onderwijscentra en het bieden van beter toegang tot boeken en culturele activiteiten waren onder de terreinen waarin maatschappelijke en charitatieve instellingen werkzaam waren.
In verhalen uit die periode wordt ook verwezen naar ondersteunningsprogramma’s voor voeding van kinderen en leerlingen, inclusief de verstrekking van melk en voedingsmiddelen aan bepaalde groepen kinderen. Om echter een specifiek voedingsdistributieplan op scholen aan Keizerin Farah toe te schrijven, moeten de historische documenten van dat programma worden onderzocht; aangezien de activiteiten van liefdadige instellingen, regeringsprogramma’s en persoonlijke of onder pausale steun vallende maatregelen niet noodzakelijk hetzelfde zijn.
Maar het kernpunt heeft duidelijk belang: een kind dat hongerig naar school gaat, wordt met grotere moeilijkheden in het leren geconfronteerd. Toegang tot voldoende voedsel, kwaliteitsvol onderwijs, medische verzorging en een veilige omgeving is geen privilege, maar deel van de fundamentele rechten van elk kind.
Aandacht voor deze terreinen herinnert aan de verantwoordelijkheid die elke regering tegenover de volgende generatie draagt. Geen enkel land kan over vooruitgang spreken, terwijl zijn kinderen geen passend onderwijs, voldoende voedsel of gelijke kansen voor het ontplooien van hun talenten hebben.
De activiteiten van Keizerin Farah Pahlavi waren niet beperkt tot cultuur en onderwijs. Steun aan medische centra, liefdadige instellingen en kwetsbare groepen vormde ook deel van de maatschappelijke activiteiten van die tijd. Sommige van deze maatregelen werden uitgevoerd door formele instellingen, liefdadige organisaties en programma’s die werden beheerd met medewerking van verschillende individuen en organisaties.
Bij het onderzoeken van dit erfgoed is het belangrijk onderscheid te maken tussen de persoonlijke activiteiten van de Keizerin, haar steun aan een instelling en de algemene werking van de toenmalige regering. Dergelijke differentiatie vermindert de waarde van maatschappelijke maatregelen niet en staat toe dat geschiedenis niet in een eenzijdig verhaal verandert.
Iran voor de revolutie werd, ondanks ontwikkelingsprogramma’s en sommige sociale en culturele prestaties, nog steeds geconfronteerd met armoede, ongelijkheid en economische problemen in delen van de samenleving. Daarom mag het vieren van de culturele en maatschappelijke diensten van een periode niet betekenen dat de tekortkomingen en beperkingen ervan over het hoofd worden gezien. Geschiedenis is alleen leerzaam wanneer we successen en mislukkingen gelijktijdig onderzoeken.
Het behoud van historische monumenten, de ontwikkeling van musea en de introductie van Iraanse kunst waren andere belangrijke aspecten van de culturele activiteiten van die tijd. Het historische erfgoed van een land is niet alleen een verzameling oude gebouwen en voorwerpen; dit erfgoed is het levende geheugen van een volk en de verbinding tussen zijn verleden, heden en toekomst.
Het behoud van oude werken, onderhoud van traditionele kunsten en introduceren van prestaties van Iraanse kunstenaars aan de wereld dragen bij aan het versterken van publiek inzicht in Iraanse beschaving. Dergelijke maatregelen hebben de meeste waarde wanneer zij het culturele erfgoed uit de monopolie van politieke instellingen bevrijden en het ter beschikking stellen van het grote publiek en toekomstige generaties.
Iraanse cultuur is het resultaat van eeuwen van ervaring, gedachte, poëzie, muziek, architectuur en kunst. Geen regering en geen politieke stroming kan exclusief eigenaar van dit erfgoed zijn; het behoud ervan is een nationale verantwoordelijkheid die toebehoort aan alle Iraniërs.
De revolutie van 1978 veranderde het leven van Keizerin Farah Pahlavi. Zij verliet Iran met de koninklijke familie en begon een leven in ballingschap. Ondanks haar afstand van het vaderland blijft haar naam verbonden met herinneringen aan een periode in Irans geschiedenis en vooral aan de culturele en artistieke activiteiten van die tijd.
De kijk van Iraniërs op hedendaagse geschiedenis is niet uniform. Voor sommigen is Keizerin Farah Pahlavi een symbool van steun aan kunst, cultuur en maatschappelijke activiteiten; voor anderen roept haar naam delen van de geschiedenis van het monarchale systeem en de politieke controverses voor de revolutie op. Dit verschil in perspectief kan niet over het hoofd worden gezien, maar politieke meningsverschillen mogen ook geen belemmering zijn voor een gedocumenteerde en eerlijke beoordeling van het culturele en maatschappelijke erfgoed van personen.
Wat vandaag van belang is, is aandacht voor waarden die voorbij politieke meningsverschillen kunnen werken en grond kunnen leggen voor een betere toekomst: onderwijs, vrijheid van gedachte, steun aan kinderen, behoud van historisch erfgoed en het bieden van mogelijkheden voor kunstenaars en schrijvers.
In een land waar burgers economische moeilijkheden, bezorgdheid over de toekomst van hun kinderen en culturele beperkingen tegemoet zien, verkrijgt herinnering aan het belang van deze waarden een betekenis die verder gaat dan een calendrische gelegenheid.
Prins Reza Pahlavi publiceerde ook ter gelegenheid van de verjaardag van zijn moeder, Keizerin Farah Pahlavi, een boodschap waarin hij sprak over haar liefde voor Iran, haar inspanningen om cultuur en kunst te behouden en haar hoop op de vrijheid van het land.
Prins Reza Pahlavi schreef in zijn boodschap:
«Ik feliciteer mijn moeder, Keizerin Farah Pahlavi, met haar verjaardag. Een vrouw die niet alleen voor mij, maar voor verschillende generaties Iraniërs een moederlijke plaats heeft gehad en heeft.
Wat altijd bewonderenswaardig in mijn moeder voor mij is geweest, is haar grenzeloze liefde voor Iran en haar blijvende inspanning om de cultuur en kunst van dit land te behouden en te bevorderen.
Mijn moeder heeft nooit haar geloof verloren in de overwinning van licht op duisternis. Ik hoop spoedig getuige te zijn van de vervulling van de wens die zij een heel leven heeft gekoesterd: de vrijheid van Iran, de trots van zijn volk en de terugkeer van licht naar een land dat nooit uit haar hart is geweest.
Everlasting Iran, Reza Pahlavi»
De verjaardag van Keizerin Farah Pahlavi is een gelegenheid om deel van Irans culturele en maatschappelijke geschiedenis te herzien; een geschiedenis waarin steun aan kunst, de uitbreiding van culturele instellingen en aandacht voor kinderonderwijs naast politieke en maatschappelijke uitdagingen en tekortkomingen hun plaats hebben.
Een glorieuze toekomst van Iran wordt niet alleen gebouwd met verandering van politieke gezichten; deze toekomst vereist een samenleving waarin geen enkel kind door armoede wordt beroofd van passend onderwijs en voeding, geen enkele kunstenaar voor het uiten van zijn gedachten onder druk wordt gezet, het culturele erfgoed van het land geen slachtoffer van politiek wordt, en menselijke waardigheid, ongeacht overtuiging en politieke voorkeur, wordt geëerbiedigd.
Als Iran ooit een waardig plaats in de wereld wil bereiken, moet het cultuur en onderwijs niet als propagandamiddel, maar als nationaal kapitaal beschouwen; het moet kinderen kansen voor groei geven, zieken en behoeftigen steunen en de mogelijkheden voor ontplooiing van talenten van alle burgers creëren.
Hartelijk gefeliciteerd met de verjaardag van Keizerin Farah Pahlavi; met de wens op een dag waarop Iran, het eeuwenoude land van cultuur, kunst en beschaving, in vrijheid en vrede de bloei van zijn kinderen zal aanschouwen; een dag waarop licht, hoop en menselijke waardigheid hun rechtmatige plaats in heel dit land verkrijgen.
