Foxtrott en de Islamitische Republiek; het omvormen van criminele netwerken tot instrumenten voor dodelijke operaties

Een jonge Noor wilde voor 25.000 euro een onbekende persoon in Groot-Brittannië doden en begon aan de uitvoering van de opdracht met twee vuurwapens en munitie, maar werd gearresteerd voordat de moord kon plaatsvinden. Het gerechtshof veroordeelde hem voor samenzwering tot moord. Deze zaak benadrukt opnieuw zorgen over het gebruik van criminele netwerken en gehuurde krachten in operaties die verband houden met de Islamitische Republiek; een patroon dat geweld kan delegeren aan mensen die voor geld bereid zijn het leven van anderen als doelwit te nemen.

‘Johannes Kongsnæs Natland’, een 19-jarige Noorse burger en voormalig voetbalballer, werd na herprocedering bij het gerechtshof ‘Old Bailey’ in Londen schuldig bevonden aan samenzwering tot moord. Volgens gerechtsdocumenten had hij in maart 2025 ingestemd met het om het leven brengen van een persoon in Groot-Brittannië in ruil voor 25.000 euro; een persoon van wie de identiteit tot dusver niet is openbaar gemaakt.

Deze zaak is niet slechts het verhaal van een jongeman die zich voor geld in een crimineel complot liet meeslepen. Het verontrustendere onderwerp is een grensoverschrijdend netwerk dat volgens gerechtsdocumenten en raporten van Britse autoriteiten een rol speelde in het werven van jongeren voor het plegen van geweld en dat in verband is gebracht met de Iraanse regering.

Natland arriveerde op 17 maart 2025 in Groot-Brittannië en reis na aankomst in Manchester naar Huddersfield in West Yorkshire. Volgens bewijsvoering in de rechtszaal werd hij naar een wapenarsenaal gebracht en kreeg hij toegang tot twee vuurwapens, munitie en ongeveer tweeduizend pond contant geld.

De gewapende Britse politie arresteerde Natland op 19 maart, twee dagen na zijn aankomst in het land, in een hotel. De gevonden wapens en munitie, samen met telefonieberichten en ander bewijsmateriaal dat in de rechtszaal werd gepresenteerd, waren onder andere documenten die in zijn zaak werden aangehaald.

Natland stelde dat hij niet van plan was de moord uit te voeren en zei zelfs dat hij erover had nagedacht zichzelf in het been te schieten om van de opdracht af te komen. Het assisenjury accepteerde echter na herprocedering zijn verdediging niet en sprak hem schuldig van samenzwering tot moord.

Volgens gepubliceerde raporten is de veroordeling gepland voor vrijdag 16 oktober, corresponderend met 24 Mehr.

Volgens gerechtsdocumenten werd Natland geworven via het Zweedse criminele netwerk ‘Foxtrott’. In dit plan speelde een persoon met de schuilnaam ‘Generaal’ een rol in zijn werving, en nam een Engelssprekende persoon met de schuilnaam ‘Agent 47’ de coördinatie van de operatie op zich. De werkelijke identiteit van de persoon die als ‘Agent 47’ bekend stond, was op het moment van publicatie van de raporten niet definitief bepaald.

Het dossier toont aan dat de werving van krachten, de coördinatie, betalingen en de overdracht van wapens plaatsvonden via een keten van tussenpersonen; een methode die de afstand tussen de organisatoren en de uitvoerder kan vergroten en het opsporen van de echte opdrachtgever kan bemoeilijken.

Ook de bezorgdheid over het gebruik van tieners en jongeren voor gewelddadige misdaden is ernstig. Rapports over het Foxtrott-netwerk duiden erop dat deze groep voor criminele activiteiten, inclusief drugssmokkel en geweld, zeer jonge personen inzet. In deze zaak zelf was een tiener die een rol speelde in de werving van Natland eerder veroordeeld in Noorwegen.

In een dergelijk patroon kan de uitvoerder worden geworven met het vooruitzicht van geld, roem of bedreigingen, terwijl de werkelijke ontwerpers verborgen blijven achter schuilnamen en een netwerk van tussenpersonen. Het resultaat kan een operatie zijn die het risico voor slachtoffers meebrengt van wie zelfs de identiteit voor het publiek niet duidelijk is.

Britse autoriteiten en aanklagers in de zaak hebben het Foxtrott-netwerk in verband gebracht met criminele activiteiten met betrekking tot de Islamitische Republiek. De Britse regering heeft dit netwerk ook onder sancties gesteld. Volgens officiële rapports wordt dit groep in verband gebracht met het uitvoeren van activiteiten vanuit de Iraanse regering, inclusief gewelddadige maatregelen tegen Joodse en Israëlische doelen in Europa.

Deze connectie brengt een onderwerp ter tafel dat voorbij gewone georganiseerde criminaliteit gaat: de mogelijkheid dat een regering criminele netwerken gebruikt om operaties buiten zijn grenzen uit te voeren, zonder dat officiële agenten rechtstreeks ter plaatse aanwezig zijn.

Voor journalistieke nauwkeurigheid moet echter onderscheid worden gemaakt tussen de definitieve veroordeling van Natland en het toeschrijven van Foxtrott-netwerkverbindingen aan de Islamitische Republiek. De veroordeling van Natland door de Britse rechtbank is vastgesteld, maar de precieze mate van betrokkenheid van specifieke Iraanse officiëlen of instanties bij de uitvoering van dit plan dient op basis van bewijsmateriaal en officiële bevindingen te worden gesteld, niet louter op basis van de gerapporteerde verbinding tussen het netwerk en de Iraanse regering.

Als een regering criminele netwerken gebruikt om tegenstanders en doelwitten bedreigen, in te intimideren of uit te schakelen, worden we met een patroon geconfronteerd dat niet alleen de levens van beoogde doelwitten in gevaar brengt, maar ook de openbare veiligheid van gastlanden bedreigt. Het gebruik van criminele tussenpersonen neemt de mogelijke verantwoordelijkheid van de opdrachtgever niet weg, maar vergroot de noodzaak van onderzoek naar de commandolijn en financiële bronnen.

De zaak van Natland is niet in vacuüm opgekomen. Britse veiligheidsdiensten hebben de afgelopen jaren gewaarschuwd voor pogingen van de Islamitische Republiek om plaatsvervangend agenten en criminele netwerken in te zetten. De Britse antiterrorismepolitie heeft ook verklaard dat zij sinds 2025 meerdere aan Iran gerelateerde plannen heeft verijdeld of gestopt; plannen die volgens officiële verklaringen bedreigingen, ontvoering en gewelddadige samenzweringen hebben omvat.

In april 2026 maakte het Britse televisiestation BBC in een onderzoeksrapport bekend dat een journalist die geheim contact had via een Telegram-account door iemand die claimde verbonden te zijn met de Iraanse inlichtingendienst geld werd aangeboden voor het uitvoeren van een sabotagemaatregel in Londen. De journalist werd gevraagd foto’s van Donald Trump en Benjamin Netanyahu op een van de straten van Londen in brand te steken en de video ervan in te sturen; een maatregel die volgens ontvangen berichten bedoeld was als voorbereiding op latere opdrachten.

BBC verklaard de volledige gesprekken ter beschikking te hebben gesteld aan de antiterrorismepolitie. Natuurlijk is een claim dat het Telegram-account verbonden is met de Iraanse inlichtingendienst op zichzelf niet bewijzend voor de werkelijke identiteit van de beheerders ervan; desondanks toont een dergelijk rapport aan hoe geldaanbiedingen en ogenschijnlijk kleine opdrachten kunnen worden gebruikt om de bereidheid van personen te testen en hen naar gevaarlijkere activiteiten te leiden.

In de zaak van Natland ging wat in de rechtszaal werd besproken ver verder dan een eenvoudig aanbod: internationale reizen, wapenbeschaffing, contant geld en coördinatie voor moord. De samenbundeling van deze zaak met veiligheidswaarschuwingen en onderzoeksrapporter over de werving van personen via sociale netwerken benadrukt de noodzaak van ernstige onderzoeken naar de methoden van werving en inzet van plaatsvervangend agenten.

Een van de belangrijkste onduidelijkheden in het dossier is wie het beoogde doelwit van de moord was. De identiteit ervan is niet bekend in de gepubliceerde informatie, en juist deze kwestie roept vragen op over het uiteindelijke doel van de operatie en de mogelijkheid van soortgelijke plannen.

Ondanks de veroordeling van Natland gaan de onderzoeken naar andere personen die bij deze zaak betrokken zijn voort. Het identificeren van degenen die het geld, de wapens en de instructies hebben verstrekt, kan van belang zijn om de werkelijke omvang van het netwerk op te helderen en herhaling van dergelijke plannen te voorkomen.

Dit dossier is een ernstige waarschuwing tegen het risico van het omvormen van criminele netwerken tot instrumenten voor grensoverschrijdend geweld. Wenn de verbinding van een crimineel netwerk met een regering gegrond is vastgesteld, mag de verantwoording niet beperkt blijven tot de uitvoerder die in de laatste schakel van de keten is gearresteerd. Gerechtigheid vereist het identificeren en opvolgen van iedereen die een rol heeft gespeeld in het ontwerpen, financieren en leiding geven van dergelijke operaties. Zolang de identiteit van het doelwit en de volledige rol van de organisatoren niet duidelijk zijn, is de zaak van Natland niet alleen het einde van een mislukt moordcomplot, maar ook een herinnering aan het gevaar van netwerken die voor geld en door verborgen tussenpersonen geweld naar de straten van Europa kunnen brengen.