Teheran en Riyad strijden om steun van China

De voorzitter van het Iraanse parlement reisde naar China. Kort daarna arriveerde de kroonprins van Saoedi-Arabië in Peking. Waarnemers zien de Aziatische reis van bin Salman als een poging om Iran te isoleren. De Chinese president deelde echter mee dat Peking zich inzet voor voortdurende “strategische samenwerking” met Teheran.

Xi Jinping, president van China, kondigde tijdens zijn ontmoeting met Ali Larijani, voorzitter van het Iraanse parlement, aan dat zijn land zich inzet voor uitbreiding van nauwere betrekkingen met Iran, ongeacht mogelijke veranderingen in de internationale situatie. De hoogste Chinese ambtenaar deed deze uitspraken kort voordat Mohammad bin Salman, kroonprins van Saoedi-Arabië, in Peking aankwam.

De Chinese president zei: “Ongeacht welke veranderingen in de regionale en internationale situatie plaatsvinden, is Chinas voornemen om uitgebreide strategische samenwerking met Iran uit te breiden.”

Volgens persbureau Reuters heeft China, hoewel het geen sterke traditie heeft in diplomatieke acties en rol in Midden-Oosterse conflicten en ondanks Irans grote aandeel als vierde oliëxporteur in de regio vorig jaar, geprobeerd zijn aanwezigheid in de Arabische wereld uit te breiden.

Afgelopen dinsdag begon Ali Larijani, samen met een hoog geplaatste delegatie bestaande uit Mohammad Javad Zarif, minister van Buitenlandse Zaken, Bijan Zanganeh, minister van Olie, Farhad Dejpasand, minister van Economische Zaken en Financiën, Abdolnasser Hemmati, gouverneur van de Centrale Bank, en enkele andere Iraanse functionarissen, aan een tweedaagse reis naar China. Tijdens deze reis ontmoette Irans minister van Buitenlandse Zaken afgelopen dinsdag zijn Chinese collega.

Ook vandaag is Mohammad bin Salman, kroonprins van Saoedi-Arabië, aangekomen voor een tweedaagse reis naar China. De laatste reis van koning Salman naar China dateert van 2017.

China loopt op een “smal koord”

Volgens Reuters loopt China tijdens deze bezoeken op een smal koord, aangezien het ook nauwe betrekkingen onderhoudt met Saoedi-Arabië, de regionale vijand van de Islamitische Republiek.

Volgens een verklaring van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken op donderdag 21 februari zei Xi Jinping na zijn ontmoeting met de voorzitter van het Iraanse parlement dat de twee landen een oude vriendschap en lang wederzijds vertrouwen hebben. De Chinese president benadrukte ook de noodzaak om “wederzijds strategisch vertrouwen” te verdiepen en Peking en Teheran te ondersteunen bij het behartigen van “vitale belangen en voornaamste zorgen”.

De hoogste functionaris van de Chinese Volksrepubliek voegde eraan toe dat zijn land voorstander is van samenwerking tussen regionale en internationale partijen om het Midden-Oosten op het pad van stabiliteit en ontwikkeling te brengen. Xi Jinping zei: “Wij steunen Iran in het vervullen van een constructieve rol teneinde vrede en stabiliteit in de regio te waarborgen en zijn bereid tot nauw overleg en contact over regionale aangelegenheden.”

China heeft echter ook behoefte aan de stabiliteit van zijn nauwere betrekkingen met Saoedi-Arabië en heeft aandacht voor zijn belangen aan beide zijden. Saoedi-Arabië is niet alleen een van de belangrijkste oliebronnen van China, maar is zelf ook een van Pekings favoriete markten en een importeur van Chinese goederen, waaronder zijn militaire drones.

Mohammad bin Salman, die morgen vrijdag met Xi Jinping zal spreken, heeft in zijn twee vorige stations, Pakistan en India, aangetoond dat hij niet met lege handen aan zijn Aziatische reis is begonnen. Contracten ter waarde van 20 miljard dollar met Pakistan, belofte van investeringen van meer dan 100 miljard dollar in India in de komende twee jaar, en ook belofte van vrijlating van duizenden Indiase en Pakistaanse gevangenen in Saoedi-Arabië waren onder de cadeaus van Riyad op bin Salmans Aziatische reis.

Dit terwijl India een van de belangrijkste kopers van Iraanse olie is en Pakistan een klant van Iraans gas. Saoedi-Arabië wil door uitbreiding van zijn olieëxport naar Aziatische landen, waaronder China en India, zijn olie vervangen voor Iraanse olie, waarvan de uitvoer vanwege Amerikaanse sancties sterk beperkt is. Irans minister van Buitenlandse Zaken verklaarde in een interview met de Duitse krant “Süddeutsche Zeitung” dat Irans olieëxport momenteel zelfs lager is dan toen de vorige ronde sancties tegen de Islamitische Republiek werd ingesteld.

“Uitgebreide strategische samenwerking” tussen Teheran en Peking

Zarif schreef gisteren op Twitter over de reis van de Iraanse delegatie naar Peking: “Samen met Ali Larijani, voorzitter van het parlement, zijn we naar Peking gekomen voor belangrijke gesprekken met president Xi en Chinas leiderschap over uitgebreide strategische samenwerking tussen onze volkeren. Hoofdpunten op de agenda: Irans rol in het One Belt One Road-plan en voortzetting van politieke, veiligheids- en economische samenwerking.”

Het “Nieuwe Zijderoute”-project of het “One Belt One Road”-plan is een plan met betrekking tot investeringen in vervoersroutes dat in 2013 door China werd gepresenteerd met deelname van meer dan 60 landen ter wereld. Dit plan streeft ernaar Chinas efficiëntie in Oost-Azië te verhogen en dit land op weg te helpen naar “globale supermacht”.

Ali Larijani zei voordat hij Peking verliet, met verwijzing naar verzet van “enkele avontuurlijke landen” tegen het Nieuwe Zijderoute-project: “De Islamitische Republiek Iran is bereid zijn unieke capaciteiten op verschillende gebieden, zoals wegen, infrastructuur en energie, ter beschikking van China te stellen.”

Volgens het Iraanse persagentschap IRNA voegde de voorzitter van het Iraanse parlement eraan toe dat “we bij onze bijeenkomsten met Chinese functionarissen constructieve gesprekken voerden over regionale politieke kwesties, bestrijding van terrorisme en noodzakelijke consultaties voor het brengen van vrede in de regio”. Volgens Ali Larijani waren bij deze reis, naast enkele leden van de regering en voorzitters van parlementaire commissies voor begroting en energie, ook “andere sectoren zoals militaire en veiligheidsdiensten” aanwezig.

Functionarissen van de Islamitische Republiek spreken van het bezoek van de parlementaireformazitter en zijn hoog geplaatste delegatie aan China als van een zeer belangrijk bezoek. Ali Larijani werd woensdagavond bij aankomst op het vliegveld Mehrabad door Masoud Pezeshkian, ondervoorzitter van het parlement, Hosseinali Amiri, parlementair adviseur van de president, en enkele andere Iraanse functionarissen ontvangen.

Donderdag was het Iraanse parlement getuige van Larijani’s rapport over zijn reis in een informele sessie. Fateme Zolghadr, vertegenwoordiger van Teheran in het parlement, zei over deze sessie dat Ali Larijani zijn diplomatieke bezoeken als “belangrijk” en “succesvol” omschreef. Behrouz Kamalvandi, woordvoerder van Irans ministerie van Buitenlandse Zaken, had eerder gehoopt dat Larijani’s reis naar Peking “kan bijdragen aan verdere versnelling van de samenwerking van de Islamitische Republiek met China”.

Zou China als bemiddelaar optreden tussen Iran en Saoedi-Arabië?

Over het bezoek van de Saoedische kroonprins aan Peking, dat onmiddellijk na het bezoek van de Iraanse delegatie aan China plaatsvindt, zijn er ook andere discussies. Sommigen hebben zelfs de mogelijkheid van bemiddeling door China tussen Riyad en Teheran opgeworpen.

Jamail al-Dhiabi, hoofdredacteur van de Saoedische krant “Okaz”, reageerde op bin Salmans reis en zei: “Het is niet onwaarschijnlijk dat China opnieuw zal trachten te bemiddelen in het geschil tussen Iran en Saoedi-Arabië.” Al-Dhiabi stelde in een telefoongesprek met persagentschap Sputnik dat als China zich ervan overtuigt dat Saoedi-Arabië en Iran bereid zijn hun geschillen op te lossen, het niet onwaarschijnlijk is dat het bemiddeling tussen hen aanvaardt.

Volgens deze Saoedische journalist is Peking zich bewust van de “belangrijke rol” van Saoedi-Arabië in het waarborgen van veiligheid en stabiliteit in de regio en van wat hij “Irans gedrag en inmenging in de aangelegenheden van andere landen” noemt. De hoofdredacteur van de krant “Okaz” beschreef echter de mogelijke bemiddeling van Peking tussen Teheran en Riyad als “onwaarschijnlijk”.

Ook andere waarnemers en analisten beschouwen bin Salmans Aziatische reis als gericht op het streven van Saoedi-Arabië om onder de druk van de moord op Jamal Khashoggi, de kritische Saoedische journalist, uit te komen. Volgens Mohammad Reza Farghani, voormalig Iraans ambassadeur in Turkmenistan, vond bin Salmans Aziatische reis plaats om zich uit Salmans “politieke coma” te bevrijden.

Volgens het persbureau ILNA beschuldigde Farghani Riyad aan de andere kant van het starten van een “olieoorlog”. De voormalig Iraanse ambassadeur in Turkmenistan zei: “Zij [Saoedi-Arabië] hebben enorme olievervoercontracten met India en Pakistan voor de bouw van raffinaderijen gesloten en het lijkt erop dat zij Iran op middellange termijn en vooral op het energiegebied onder vuur willen nemen.”

Bron: DW