Van het graf van Kian Pirfalak tot naamloze detentiecentra; zeven burgers in het zwijgen van veiligheidsstilte

In recente dagen zijn minstens zeven burgers in Izeh, Piranshahr en Malakan aangehouden of verdwenen door veiligheidstroepen van de Islamitische Republiek; Jamshid Molaei uit de verwantenfamilie van Kian Pirfalak, drie Koerdische burgers en twee voormalige politieke gevangenen, evenals Ahed Alivand, civiel activist en inhoudscreëator, behoren tot deze personen. Terwijl families van gearresteerden onwetend zijn over de plaats van detentie en beschuldigingen, rapporteren mensenrechtenorganisaties van aanhoudende detentie zonder officiële kennisgeving en ontzegging van enkele gearresteerden van contact met familie en toegang tot juridische bijstand.

Een van de meest opvallende gevallen is de arrestatie van «Jamshid Molaei», bekend als «Raika», in Izeh; een persoon die als nabij familielid wordt beschouwd van de familie van Kian Pirfalak, het tienjarig kind dat werd gedood tijdens de protesten van 1401.

Volgens rapporten werd Molaei in de laatste dagen van Mordad in Izeh aangehouden door veiligheidstroepen en tot dusver zijn geen officiële informatie over de detentiebeheerder, plaats van detentie of mogelijke beschuldigingen openbaar gemaakt. «Mithám Pirfalak», de vader van Kian, maakte het bericht van zijn arrestatie bekend en zei dat Molaei aan diabetes lijdt en medische zorg en regelmatige medicijngebruik nodig heeft.

Zijn arrestatie vond ongeveer een week plaats nadat het graf van Kian Pirfalak was vernieuwd; echter heeft geen enkele officiële bron enig verband tussen de vernieuwing van het graf en de arrestatie van Molaei aangekondigd.

Iran International mediaorgaan rapporteerde, stellende zich op goed geïnformeerde bronnen, dat veiligheidstroepen op de avond van 25 Mordad een overval uitvoerden op het dorp Parchestan Gorui in Izeh en Jamshid Molaei samen met Esmail Molaei en Hossein Molaei arresteerden.

Volgens hetzelfde rapport waren Revolutionaire Gardisten uit Khuzestan met ondersteuning van surveillance-drones en gepantserde voertuigen bij deze operatie betrokken. Ook vervolgt het rapport dat Jamshid Molaei na eerste overbrenging met een gebroken arm en sporen van verwondingen naar het ziekenhuis werd overgebracht en vervolgens opnieuw door veiligheidstroepen naar een onbekende plaats werd gebracht. Deze details zijn tot dusver niet bevestigd door officiële vertegenwoordigers van de Islamitische Republiek.

De arrestatie van Jamshid Molaei krijgt speciale betekenis, aangezien zijn naam verbonden is met de familie Pirfalak; een kind dat tijdens de protesten van 1401 in Izeh het leven verloor en wiens dood een van de symbolen van die protesten werd.

De familie Pirfalak heeft in voorbije jaren ook te kampen gehad met veiligheidsen gerechtelijke druk, inclusief beperkingen tegen Mah-Manir Molaei-Rad en Mithám Pirfalak, de ouders van Kian, en ook behandeling van enkele andere familieleden.

In een eerder mensenrechtenrapport werd ook vermeld dat familieleden Pirfalak na het bezwaar van Kians moeder tegen de officiële regering-rapportage over de dood van haar zoon, werden opgeroepen en gearresteerd. Daarom heeft de recente arrestatie van een lid dicht bij deze familie wederom bezorgdheid over voortdurende druk op familie’s van eisers versterkt.

Tegelijkertijd met ontwikkelingen in Izeh werden in de provincie West-Azerbeidzjan ook drie Koerdische burgers in Piranshahr aangehouden. «Soran Mohammadi», «Mohammad Danesh-Mayeh» bekend als «Mohammad Bi-Wafa», en «Loghman Seideh» werden in de ochtend van zondag 23 augustus aangehouden door veiligheidstroepen en naar onbekende plaatsen overgebracht.

Rapporten van Henao en Kurdpa geven aan dat Mohammadi en Danesh-Mayeh in hun huizen werden aangehouden en veiligheidstroepen geen rechterlijke machtiging presenteerden voor hun arrestatie. Loghman Seideh werd ook in het dorp Pesuye onder Piranshahr aangehouden nadat veiligheidstroepen zijn huis binnengingen.

Volgens deze rapporten werden alle drie na arrestatie beroofd van telefonisch contact met familie, bezoeken en toegang tot juridische bijstand en gaven veiligheidsfunctionarissen geen uitleg over de reden van arrestatie of mogelijke beschuldigingen.

De mensenrechtenorganisatie Hana rapporteerde ook over de arrestaties en benadrukte dat er geen informatie beschikbaar is over de reden van arrestatie, mogelijke beschuldigingen en de gerechtelijke autoriteit die de zaak behandelt.

Soran Mohammadi had eerder ook met een veiligheidsdossier te kampen. Hij werd in Mehr 1402 aangehouden en na afloop van ondervraging overgebracht naar Urmia-gevangenis. In Aban van datzelfde jaar werd hij tegen een borgsom van drie miljard toman tijdelijk vrijgelaten.

Daarna veroordeelde de eerste kamer van de revolutionaire rechtbank Mahabad hem in Ordibehesht 1403 tot drie jaar gevangenisstraf vanwege «lidmaatschap en samenwerking met de Democratische Partij van Koerdistan Iran». Mensenrechtenrapporten zeggen dat hij nu opnieuw in detentie zit, onder omstandigheden waaronder de reden van zijn nieuwe arrestatie niet is aangekondigd.

Mohammad Danesh-Mayeh heeft ook arrestatiegeschiedenis in 1402. Wat zijn nieuwe dossier betreft, is tot dusver geen specifieke beschuldiging door officiële autoriteiten aangekondigd. De arrestatie van deze drie personen vond plaats onder omstandigheden waarin Piranshahr en andere Koerdische gebieden in het westen van Iran in recente weken getuige zijn geweest van talrijke arrestaties.

Het Koerdische mensenrechtennetwerk kondigde in een rapport op 18 augustus aan dat minstens 26 Koerdische burgers sinds 23 juli in verschillende steden door veiligheidstroepen van het ministerie van Inlichtingen en het inlichtingendienst van de Revolutionaire Garde waren aangehouden. Dit netwerk rapporteerde ook dat families in verschillende gevallen nadat zij zich tot veiligheids- en gerechtelijke instanties hadden gewend, geen informatie over de toestand of plaats van detentie van gearresteerden konden verkrijgen. Dezelfde instantie meldde enkele dagen later ook het voortduren van de arrestatie van burgers in Piranshahr, Boukan en Oshnavieh.

Deze verzameling rapporten toont aan dat de recente arrestaties in Piranshahr niet kunnen worden beperkt tot één enkel afzonderlijk geval; maar zijn gerapporteerd binnen het kader van een breder golfmoment van veiligheidarrestaties in Koerdische gebieden.

Op een ander punt in Iran zit «Ahed Alivand», civiel activist en virtuele inhoudscreëator, sinds 16 augustus in detentie. Alivand werd in de stad Malakan aangehouden door regeringstroepen en na verloop van een week is nog steeds geen precieze informatie beschikbaar over zijn juridische toestand, plaats van detentie of gezondheidstoestand.

Zijn familie en naasten hebben voortdurend veiligheidsinstituten en gerechtelijke autoriteiten van Malakan benaderd om zijn situatie op te volgen, maar volgens dit rapport hebben bevoegde autoriteiten geen duidelijk antwoord gegeven over de beschuldigingen of plaats van detentie. Op dit moment is ook geen specifieke beschuldiging door officiële autoriteiten van de Islamitische Republiek tegen Alivand aangekondigd in officiële bronnen.

Hoewel Jamshid Molaei in Izeh, drie burgers in Piranshahr en Ahed Alivand in Malakan verschillende dossiers hebben, wordt één gemeenschappelijk punt opgemerkt in gerelateerde rapporten: «Afwezigheid van officiële en transparante informatie over de toestand van gearresteerden.»

In Molaei’s dossier zijn plaats van detentie en beschuldiging niet aangekondigd. Over Mohammadi, Danesh-Mayeh en Seideh hebben mensenrechten bronnen gerapporteerd van hun overbrenging naar onbekende locaties en berooving van contact met familie en toegang tot juridische bijstand. Over Alivand is na verloop van een week nog steeds geen duidelijke en officiële informatie over zijn toestand gepubliceerd.

Deze situatie verhoogt de bezorgdheid over de mogelijkheid van detentie van gearresteerden in veiligheiddetentiecentra en verlenging van de periode van onwetendheid van families; hoewel zonder onafhankelijke bevestiging geen definitieve uitspraak kan worden gedaan over de exacte plaats van detentie van deze personen.

Mensenrechtenrapporten over deze dossiers hebben opnieuw het kwestie van arrestatie zonder openbare kennisgeving, berooving van toegang tot juridische bijstand en onwetendheid van families belicht.

Volgens internationale mensenrechtenstandaarden moet een gearresteerde persoon op de hoogte zijn van de redenen van zijn arrestatie en mogelijkheden hebben tot toegang tot gerechtelijke procedures en juridische bescherming. Mensenrechtenorganisaties hebben in recente jaren herhaaldelijk gewaarschuwd tegen het wijdverbreide gebruik van veiligheidarrestatie en het onderbrengen van personen op onbekende plaatsen in Iran.

In recente dossiers uit Piranshahr hebben Henao en Kurdpa specifiek gerapporteerd dat veiligheidstroepen bij de arrestatie van drie burgers geen rechterlijke machtiging presenteerden en families onwetend zijn gebleven over hun lot.

Van Izeh tot Piranshahr en Malakan schetsen rapporten gepubliceerd in recente dagen een beeld van toenemende veiligheiddruk op verschillende groepen burgers; van families van eisers en verwanten van slachtoffers van protesten tot civielactivisten en Koerdische burgers die eerder een geschiedenis van politieke veroordeling hebben.

In Izeh is de naam Kian Pirfalak opnieuw ter sprake gekomen na de arrestatie van een van de familieleden. In Piranshahr werden drie burgers in één nacht aangehouden en naar onbekende plaatsen overgebracht en in Malakan kent een civielactivist’s familie na verloop van een week nog steeds geen duidelijke informatie over zijn toestand.

In geen van deze dossiers hebben officiële autoriteiten van de Islamitische Republiek tot het moment van publicatie van dit rapport een omvattende uitleg gegeven over de beschuldigingen tegen personen of hun plaats van detentie.

Wat families van deze personen nu meer dan wat ook ongerust maakt, is niet alleen de arrestatie zelf, maar onwetendheid over hun lot en gebrek aan transparante informatie over de gerechtelijke procedure van de dossiers; een kwestie die, mocht deze voortduren, ernstigere bezorgdheid kan opwekken over naleving van de wettelijke rechten van gearresteerden.