«Varuzhan Arakélian» – architect van het reddende erfgoed van Iran is overleden

Hij restaureerde niet alleen historische gebouwen; hij was een bewaarder van herinneringen, identiteit en erfenis van generaties die in de stenen van oude Iraanse kerken leven. Varuzhan Arakélian, een vooraanstaande architect en invloedrijke figuur in de Armeense gemeenschap van Iran, overleed in oktober 1405 en zijn stoffelijk overschot werd vorige week ter aarde besteld, maar een deel van het erfgoed dat hij trachtte te behouden, staat nog overeind.

Varuzhan Arakélian was een architect en maatschappelijk activist van Armeense afkomst, iemand die zijn beroeps- en maatschappelijk leven wijdde aan de bescherming van het historische en religieuze erfgoed van Iran. Hij werd in Tabriz geboren en voltooide zijn architectuuropleiding aan de Faculteit Schone Kunsten van de Universiteit van Teheran. Een groot deel van zijn activiteiten richtte hij op het onderhoud en de restauratie van kerken en historische gebouwen van de Armeniërs, met name in Azerbeidzjan.

Het nieuws van zijn dood op 9 oktober 2026, overeenkomend met 17 mehr 1405, werd gepubliceerd in het Armeenstalige mediakanaal Ouragerk. Zijn stoffelijk overschot werd op 20 mehr, overeenkomend met 12 oktober, in Teheran ter aarde besteld na een ceremonie in de Sint-Sergius-kerk. Na zijn dood uitten Ali Darabee, plaatsvervangend minister en adjunct-directeur van het Erfgoed- en Cultuurbeheer van het land, waardering voor diens diensten aan de bescherming en restauratie van Irans historische erfgoed en historische kerken.

Een van de belangrijkste delen van Arakélians werklijst betreft de bescherming en restauratie van de historische Armeense ensembles in het noordwesten van Iran. Hij speelde een rol in de restauratie van de Sint-Taddeuskerk, bekend als de Rode Kerk, en zette zich voort in voor de bescherming van verschillende delen van dit historische complex, met inbegrip van de koepel, muren en klokkentoren.

Zijn activiteiten waren niet beperkt tot de Rode Kerk. De Sint-Stefanuskerk, de Dareshaam-kerk en andere historische Armeense gebouwen waren onder de werken waarin Arakélian een rol speelde in hun bescherming en restauratie. Het streven naar betere toegang tot deze werken maakte ook deel uit van zijn visie op het behoud van cultureel erfgoed, een erfgoed dat zonder toegankelijkheid en vertrouwdheid van het publiek wellicht uit het collectieve geheugen verdwijnt.

De naam Varuzhan Arakélian is vooral verbonden met de Mariam-kerk in Mako in het gebied Mako; een historisch gebouw dat gevaar liep door de aanleg van de Baaron-dam.

Om deze kerk te redden, werden de onderdelen van het gebouw zorgvuldig uit elkaar gehaald en werden de stenen gesorteerd om herbouw op een andere locatie mogelijk te maken. Deze verplaatsing en wederopbouw vond plaats met medewerking van erfgoeddeskundigen en met behulp van Arakélians architectuurplannen, en de kerk werd op een nieuwe locatie herbouwd.

Dit project is een opvallend voorbeeld van de moeilijkheden van het behoud van historisch erfgoed tegen stedenbouwkundige plannen; een plaats waar het behoud van een waardevol gebouw specialistische kennis, nauwkeurige planning en samenwerking tussen deskundigen vereist. Arakélians rol in dit project verbond zijn naam met een van de belangrijkste voorbeelden van het redden van een historisch werk in Iran.

Arakélians activiteiten waren niet beperkt tot architectuur en restauratie. Hij was een van de oprichters en voorzitter van de Tabrizafdeling van de Ararat-club, lid van de regentschapsraad van de Armeniërs en was voorzitter van de commissie voor het behoud van Armeens cultureel erfgoed in Iran.

Zijn kennis van Armeense geschiedenis en architectuur maakte hem tot een figuur die werd geraadpleegd op het gebied van bescherming van historische gebouwen. Hij wijdde ook een deel van zijn tijd en persoonlijke middelen aan het behoud van culturele werken; een initiatief dat aantoont dat voor hem erfgoebehoud niet alleen een beroepsverantwoordelijkheid was, maar ook een maatschappelijke en culturele verplichting.

Het overlijden van Varuzhan Arakélian is niet alleen het verlies van een architect voor de Armeense gemeenschap van Iran, maar een herinnering aan het belang van hen die strijden voor het behoud van gemeenschappelijk cultureel erfgoed. De historische kerken van Iran maken deel uit van de geschiedenis van de christenen in dit land en weerspiegelen tegelijkertijd een deel van de geschiedenis van Iraanse architectuur, kunst en maatschappelijk leven.

Het behoud van dergelijke werken betekent het waarborgen van culturele diversiteit en het erkennen van de bijdrage van verschillende gemeenschappen aan het scheppen van Irans geschiedenis. Historische gebouwen behouden hun betekenis door restauratie, maar het levendig blijven van hun betekenis hangt af van kennis, respect en het doorgeven van dit erfgoed aan toekomstige generaties.

Varuzhan Arakélian behoorde tot hen die voor de realisering van dit doel ijverden. Hij is nu niet meer onder ons, maar de werken waarvan hij de bescherming nastreefde, vertellen nog steeds het verhaal van een deel van zijn leven en inzet; een erfenis die niet alleen in de stenen en muren van gebouwen blijft voortbestaan, maar in het culturele geheugen van Iran.

Eerbied aan het naam en gedachtenis van Varuzhan Arakélian, architect en bewaarder van Irans historische erfgoed.