رابرت هاروارد: جمهوری اسلامی زمان را به سود خود میبیند؛ عقبنشینی برای سپاه تهدیدی وجودیست
همزمان با ادامه مذاکرات تهران و واشینگتن، یک دریادار بازنشسته آمریکایی میگوید جمهوری اسلامی با اتکا به فرسایش اراده سیاسی آمریکا، زمان را به نفع خود میداند. او هشدار میدهد که سپاه پاسداران برای حفظ بقای خود، حاضر به عقبنشینی نیست و هر توافقی بدون تغییر رفتار حکومت، تهدید را تنها به تعویق میاندازد.
در حالی که دولت دونالد ترامپ تلاش میکند همزمان مسیر فشار حداکثری و دیپلماسی را در قبال جمهوری اسلامی پیش ببرد، یک مقام ارشد پیشین ارتش آمریکا معتقد است رهبران ایران این فرصت را به سود خود ارزیابی میکنند و امیدوارند با طولانی شدن مذاکرات، اراده سیاسی واشینگتن تضعیف شود.
«رابرت هاروارد» معاون پیشین فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، در گفتوگو با رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که جمهوری اسلامی، بهویژه سپاه پاسداران، نگاه بلندمدتی به بحران کنونی دارد و باور دارد که میتواند از تغییرات سیاسی در آمریکا به سود خود بهره ببرد. او تاکید کرد که حکومت ایران سالهاست نشان داده در مذاکرات از عامل زمان به عنوان یک ابزار راهبردی استفاده میکند.
(لازم به ذکر است که رابرت هاروارد در خانوادهای نظامی (نیروی دریایی) در نیوپورت، رود آیلند متولد شد. او در ایران بزرگ شد و در سال ۱۹۷۴ از مدرسه آمریکایی تهران مدرک دیپلم خود را دریافت کرد. او همچنین قادر به صحبت کردن به زبان فارسی است. پس از فارغالتحصیلی از مدرسه آمادگی آکادمی نیروی دریایی در نیوپورت، ورودی آکادمی نیروی دریایی آمریکا را دریافت کرد و در ۱۹۷۹ فارغالتحصیل شد. او همچنین فارغالتحصیل کالج جنگی نیروی دریایی و کالج کارکنان نیروهای مسلح است. وی دارای مدرک فوق لیسانس روابط بینالملل و امور امنیتی استراتژیک نیز میباشد و درRAND (یکی از معتبرترین اندیشکدههای آمریکا در حوزههای امنیت ملی، سیاست خارجی، دفاع، اقتصاد، فناوری و سیاستگذاری عمومی است) به عنوان عضو پیوسته اجرایی فعالیت کرده و همچنین فارغالتحصیل برنامه سیاست خارجی موسسه فناوری ماساچوست (MIT) است.)
هاروارد در این گفتوگو تصریح کرد که از نگاه او، سپاه پاسداران مرکز اصلی تصمیمگیری در جمهوری اسلامی است و مقامهای سیاسی نیز بدون موافقت این نهاد قادر به اتخاذ تصمیمهای کلان نیستند. او گفت که رهبران سپاه معتقدند اگر بتوانند تا انتخابات میاندورهای آمریکا یا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ دوام بیاورند، ممکن است شرایط سیاسی به سود آنان تغییر کند.
این مقام نظامی پیشین، همچنین ارزیابی کرد که دولت آمریکا اکنون دیگر تنها بر گزینه نظامی تکیه ندارد و همزمان از ابزارهای سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی استفاده میکند. به گفته او، تلاش برای ایجاد اجماع منطقهای، همکاری با کشورهای عربی و اعمال فشار اقتصادی، بخشی از این راهبرد جدید است.
با این حال، هاروارد معتقد است دلیل اصلی مقاومت جمهوری اسلامی در برابر امتیازدهی، نگرانی از بقای نظام است. او گفت اگر سپاه پاسداران از مولفههای اصلی قدرت خود، از جمله برنامه هستهای، نفوذ منطقهای یا توان نظامی عقبنشینی کند، این اقدام به عنوان نشانهای از ضعف تلقی خواهد شد و میتواند زمینه پاسخگو شدن رهبران جمهوری اسلامی در برابر مردم ایران را فراهم کند.
او در بخشی از این گفتوگو تاکید میکند که برای رهبران جمهوری اسلامی، موضوع تنها پرونده هستهای یا تنگه هرمز نیست، بلکه مسئله «مرگ و زندگی» حکومت است؛ زیرا به باور آنان، هرگونه عقبنشینی میتواند مسیر فروپاشی نظام را هموار کند.
هاروارد همچنین با اشاره به تجربه برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، نسبت به اثربخشی هرگونه توافق جدید ابراز تردید کرد. او گفت جمهوری اسلامی در دوران اجرای برجام، ضمن پایبندی ظاهری به برخی تعهدات، همزمان زیرساختهای فنی، برنامه موشکی و ظرفیت غنیسازی خود را توسعه داد و پس از کاهش محدودیتها، توانست به سطحی از غنیسازی برسد که فاصله آن تا تولید مواد مورد نیاز برای سلاح هستهای بسیار کوتاه شود.
او همچنین استدلال کرد که توافقهای پیشین هرگز برنامه موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را به طور کامل در بر نگرفتهاند و همین موضوع به تهران اجازه داده است توان نظامی خود را در سالهای گذشته گسترش دهد.
دریادار بازنشسته آمریکایی در بخش دیگری از گفتوگو به وضعیت داخلی ایران پرداخت و گفت بسیاری از ایرانیانی که با آنان در ارتباط است، معتقدند جمهوری اسلامی بزرگترین مانع پیشرفت کشور است. به گفته او، این افراد بر این باورند که منابع اقتصادی ایران به جای بهبود زندگی شهروندان، صرف پروژههای ایدئولوژیک و منطقهای شده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که جمهوری اسلامی همچنان با موجی از نارضایتی داخلی، افزایش بازداشت فعالان مدنی، صدور احکام اعدام برای معترضان و فشار بر مخالفان روبهرو است. منتقدان حکومت میگویند تهران همزمان که در عرصه بینالمللی بر سر پرونده هستهای مذاکره میکند، در داخل کشور سیاست سرکوب را متوقف نکرده و با بازداشت، اعدام و محدود کردن آزادیهای مدنی تلاش دارد هرگونه اعتراض را مهار کند.
بسیاری از تحلیلگران حقوق بشر نیز معتقدند هر توافقی که صرفا بر برنامه هستهای یا تنشهای منطقهای متمرکز باشد، بدون پرداختن به وضعیت حقوق بشر و سرکوب گسترده شهروندان، نمیتواند به تغییر پایدار در رفتار جمهوری اسلامی منجر شود؛ زیرا تجربه سالهای گذشته نشان داده است که حکومت ایران همزمان با مذاکرات خارجی، فشار بر مخالفان داخلی را نهتنها کاهش نداده، بلکه در بسیاری از مقاطع افزایش داده است.
