از تشکر ترامپ تا واکنش تند دادستان تهران؛ روایت متضاد از «۸۰۰ اعدام»
وقتی دونالد ترامپ از «لغو بیش از ۸۰۰ اعدام» در ایران تشکر میکند، دادستان تهران با فحاشی، از ادامه داشتن محاکمهها سخن میگوید.
دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالات متحده آمریکا، روز جمعه ادعا کرد که رهبران جمهوری اسلامی ایران اجرای حکم اعدام بیش از ۸۰۰ نفر از زندانیان، عمدتا معترضان بازداشتشده را متوقف کردهاند و به همین دلیل از تهران تقدیر کرد. در بیانیهای رسمی که از سوی سخنگوی کاخ سفید اعلام شد، آمده است که این تصمیم پس از هشدارهای صریح ترامپ درباره «عواقب جدی» گرفته شده است.
با این حال، این اظهارات در حالی مطرح شد که نه ترامپ هیچ منبع مستقل و موثق برای اثبات گفتههایش ارائه کرد و نه جمهوری اسلامی ایران به طور رسمی تایید کرده است چنین برنامهای برای اجرای ۸۰۰ اعدام داشته یا آن را لغو کرده باشد.
اکنون سوال این است که این دو روایت متضاد، سیاهنمایی است و یا واقعیت؟ ترامپ خود را در مقام قهرمانی قرار داد که در آستانه وقوع یک «کشتار گسترده» ایستاد و آن را متوقف کرد. او در شبکه اجتماعی خود نوشت: «من برای این واقعیت که همه اعدامهای برنامهریزیشده که قرار بود دیروز انجام شوند (بیش از ۸۰۰ مورد) توسط رهبری ایران لغو شدهاند، احترام زیادی قائلم. متشکرم!»
اما مقامهای قوه قضائیه ایران و مقامات رسمی جمهوری اسلامی، این ادعا را رد کردند. «علی صالحی» دادستان تهران در واکنش به تشکر ترامپ در یک مصاحبه گفت: «ترامپ حرف مفت و بیجهت زیاد میزند، غلط هم میکند.» وی همچنین تاکید کرد که برخورد ایران با معترضان «قاطع، بازدارنده و سریع» است و برای تعداد زیادی از پروندهها، کیفرخواست صادر و به دادگاه ارسال شده است.
رهبران جمهوری اسلامی نیز، به جای پذیرش این روایت، از سیاست داخلیشان دفاع کرده و حتی دونالد ترامپ را به عنوان یک «مجرم» و مسئول تشدید بحران در ایران متهم کردهاند. علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی، ادعا کرد که سیاستهای آمریکا در طول سالها علیه ایران بوده و نقش ترامپ در اعتراضات اخیر در ایران را محکوم نمود.
این ادعا درباره ۸۰۰ اعدام، در حالی مطرح شده که اعتراضات در ایران که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد، به سرعت به یکی از خونینترین دورههای سرکوب معترضان در دهههای اخیر تبدیل شده است. گروههای حقوق بشری مستقل گزارش دادهاند که هزاران نفر از معترضان در سراسر کشور کشته شدهاند و هزاران نفر نیز بازداشت شدهاند.
در همین حال، گزارشهای دیگر حاکی از اجرای دهها حکم اعدام در زندانهای ایران طی دو هفته اخیر است، بدون آنکه هیچ اطلاعی رسمی درباره آنچه که ترامپ «لغو شده» میخواند، منتشر شود.
مسئله بحثبرانگیز این است که چرا روایت ترامپ مشکوک است؟
- نبود شواهد مستقل: تاکنون هیچ منبع غیرآمریکایی مستقل از جمله سازمانهای حقوق بشری، نهادهای بینالمللی، یا منابع داخلی ایران، تایید نکردهاند که ایران واقعا قصد داشته بیش از ۸۰۰ نفر را اعدام کند.
- تعارض مستقیم با سخنان مقامهای ایرانی: دادستان تهران و مقامات قضائی نهتنها این ادعا را رد کردند، بلکه نشان دادند که پروندههای زیادی هنوز در دادگاهها در جریان است.
- زمینه سیاسی: ترامپ در هفتههای اخیر بارها ایران را تهدید به «عواقب جدی» و حتی اقدام نظامی کرده بود. اکنون که وضعیت منطقه پیچیدهتر شده، این ادعا ممکن است به تلاش برای سیاسیسازی بحران و کسب امتیاز در صحنه بینالمللی تعبیر شود.
در حالی که ترامپ تلاش میکند با تاکید بر «اپیدمی لغو اعدام» چهرهای انسانی از ایالات متحده نمایش دهد، واقعیت در ایران بسیار تاریکتر است:
- حقوق بشر در ایران زیر سنگینترین سرکوبها قرار دارد و هزاران معترض کشته، بازداشت و شکنجه شدهاند.
- جمهوری اسلامی نهتنها اجرای احکام خشونتآمیز را انکار نکرده، بلکه در سخنان رسمی خود از «برخورد قاطع» دفاع میکند.
- از سوی دیگر، ادعاهای آمریکا درباره توقف اعدامها بدون شواهد قابلاعتماد، به تضعیف صدای واقعی قربانیان و خانوادههای آنان کمک میکند و بحران را به ابزاری رسانهای تبدیل میکند.
اظهارات دونالد ترامپ درباره توقف اجرای بیش از ۸۰۰ اعدام در ایران بدون ارائه سند یا تایید مستقل، بیش از آنکه خبری حقیقی باشد، تلاشی رسانهای ـ سیاسی به نظر میرسد که میخواهد دو واقعیت را همزمان روایت کند:
- وضعیت اسفبار حقوق بشری در ایران
- اینکه دولت آمریکا در سطح بینالمللی نقش «نقشآفرین خیرخواه» دارد.
در حالی که واقعا هزاران ایرانی کشته شده و صدها پرونده اعدام در جریان است، این اظهارات میتواند فاجعه انسانی را به ابزاری انتخاباتی و دیپلماتیک تبدیل کند، بیآنکه به حقیقت قربانیان گوش دهد یا خواستار پاسخگویی واقعی جمهوری اسلامی باشد.
