مدارس در نقش سپر انسانی؛ افشای استفاده جمهوری اسلامی از مدارس و کودکان در جنگ
مدارس در نقش سپر انسانی، تنها یک اتهام نیست؛ از فاجعه خونین میناب تا برگزاری نشستهای رسمی در کلاس درس، شواهدیست که نشان میدهد جمهوری اسلامی چگونه از کودکان و مدارس بهعنوان ابزار سیاسی و سپر امنیتی استفاده میکند.
در هفتهای که گذشت، گزارش سازمان ملل و خبرگزاریهای معتبر جهانی بار دیگر تکرار کرد که حمله به یک مدرسه دخترانه در میناب در ایران، واقعهای وحشتناک و نیازمند تحقیق فوری است؛ حادثهای که بیش از ۱۵۰ تن از دانشآموزان بیگناه، عمدتا دختران را بهعنوان قربانیان اصلی در پی داشت و جهان را به بررسی دقیقتر این فاجعه فراخواند.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل با اشاره به این حمله که در روز اول عملیات آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داد، از نیروهایی که پشت این حمله بودهاند، خواست تحقیق و اطلاعات مرتبط را منتشر کنند؛ بیآنکه نامی از آنها ببرد. «راوینا شامداسانی» سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل، حادثه را «وحشتناک» توصیف نمود و تاکید کرد که مسئولیت تحقیق، بر عهده همان نیروهایی است که این حمله را انجام دادهاند.
این رویداد تلخ، در حالی رخ میدهد که تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از مدرسهای ویرانشده و کولهپشتیهای خونآلود کودکان، بازتاب جهانی داشته و سازمانهای بینالمللی از جمله یونسکو آن را نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه دانستهاند.
همزمان، واکنشهای مقامات آمریکایی و اسرائیلی نیز در رسانهها بازتاب داشت؛ «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی عمدا مدرسه را هدف قرار نمیدهند» و همچنین افزود که اگر اطلاعاتی نشان دهد چنین حملهای رخ داده، مستلزم بررسی است.
در سوی دیگر، نماینده اسرائیل در سازمان ملل گفته است که گزارشهای متفاوتی دیده است، از جمله ادعاهایی که سپاه پاسداران را مسئول این حمله میدانند.
اما فراتر از بحث درباره مسئولیت مستقیم حمله، پیامدهای سیاسی، نظامی و رسانهای حادثه مدرسه میناب، سوالات عمیقی را در ایران و جهان برانگیخته است: «آیا حکومت ایران با استفاده از مدارس، نه فقط بهعنوان فضاهای آموزشی، بلکه بهعنوان تکهای از پازل سیاسی و رسانهای خود در بحرانهای بینالمللی بهرهبرداری میکند؟»
در روزهای اخیر، تصاویر حضور سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در داخل کلاس درس یک مدرسه، بهعنوان محل برگزاری نشست خبری منتشر شد؛ رویدادی که برخی تحلیلگران آن را نه تنها تلاشی برای جلب توجه رسانههای بینالمللی، بلکه «گرا دادن» به طرفهای نظامی برای هدفگیری مدارس عنوان کردند. این نقدها بر این نکته تاکید دارند که نظام جمهوری اسلامی از فضاهای آموزشی و کودکان بهعنوان سپر سیاسی و رسانهای استفاده میکند، موضوعی که پیش از این نیز در گزارشها و اعتراضات معلمان و فعالان حقوق بشر مطرح شده بود.
گزارشها حاکی از آن است که در چندین شهر ایران، نیروهای نظامی در نزدیکی یا حتی داخل مدارس و بیمارستانها مستقر شدهاند، موضوعی که منتقدان آن را بخشی از «سیاست پادگانیسازی» مدارس و تبدیل آنها به مکانهای با اهمیت نظامی و تبلیغاتی میدانند.
پیشتر شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران با انتشار تصویر تجهیزاتی نظامی در کنار دانشآموزان در مدرسهای در اصفهان، هشدار داده بود که جمهوری اسلامی کودکان و مدارس را «سپر تجهیزات مرگبار» خود کرده است.
این رخدادها در کنار صدای جهانی که خواستار تحقیق بیطرفانه درباره حمله میناب است، به یک سوال اساسی بدل شدهاند: تا چه اندازه سیاستهای داخلی و نظامیگریهای جمهوری اسلامی، مدارس را از فضاهای امن آموزشی به ابزارهای تبلیغاتی، نظامی و سیاسی تبدیل کردهاند؟ آیا قربانیان اصلی این روند، کودکان و آیندهسازان یک جامعه نیستند؟
انتظار میرود در روزهای آتی، جامعه بینالمللی بیش از پیش بر شفافیت، مسئولیتپذیری و حفاظت از حقوق کودکان و مدارس تاکید کند و نگذارد چه در صحنههای نبرد و چه در میدانهای رسانهای، کودکان و مدارس به ابزارهای سپر قدرتهای سیاسی و نظامی بدل شوند.
