سایه مرگبار مینهای پراکندهشونده در نزدیکی شیراز
گزارش کشف مینهای پراکندهشونده در نزدیکی شیراز، حاکی از تهدیدی مرگبار و ماندگار علیه غیرنظامیان شیراز است.
گزارشهای تازه مبتنی بر تحلیل دادههای منبعباز و تصاویر منتشرشده، از بهکارگیری نوعی تسلیحات پرخطر در نزدیکی مناطق مسکونی اطراف شیراز خبر میدهند؛ تسلیحاتی که بهدلیل ماهیت غیرقابلکنترل، میتوانند برای مدت طولانی جان غیرنظامیان را تهدید کنند.
بر اساس یافتههای منتشرشده توسط «بلینگکت»، شواهدی از استفاده از مینهای پراکندهشونده هوایی در نزدیکی روستای کفری به دست آمده است. این بررسی با تکیه بر تحلیل تصاویر، دادههای علنی و ارزیابی کارشناسان تسلیحاتی انجام شده و تصویری نگرانکننده از وضعیت منطقه ارائه میدهد.
کارشناسان با بررسی ویژگیهای ظاهری قطعات باقیمانده، احتمال دادهاند که این مهمات از نوع مینهای ضدخودرو «بیالیو-۹۱/بی» باشند که در قالب سامانه موسوم به «گیتر» بهکار گرفته میشوند. این سیستم قادر است تعداد زیادی مین را در سطحی گسترده پراکنده کند؛ بهگونهای که هر بار استفاده، محدودهای وسیع را به میدان خطر تبدیل میکند.
به گفته «انآر جنزن-جونز»، وجود قطعاتی مانند «تطبیقدهندههای آئرودینامیکی»، نشان میدهد که این مینها از طریق بمبهای خوشهای و از هوا رها شدهاند. همچنین «آمائل کوتلارسکی» تایید کرده است که این مهمات به سامانه «گیتر» تعلق دارند؛ سامانهای که میتواند ترکیبی از مینهای ضدنفر و ضدخودرو را بهطور همزمان در منطقهای وسیع پخش کند.
برآوردها نشان میدهد هر واحد از این سیستم، میتواند دهها مین را در محدودهای حدود ۲۰۰ در ۶۵۰ متر پراکنده سازد؛ گسترهای که عملا امکان کنترل دقیق محل فرود و شناسایی سریع آنها را از بین میبرد.
ویژگیهای فنی این مینها، آنها را به یکی از خطرناکترین انواع تسلیحات برای محیطهای غیرنظامی تبدیل کرده است. این مهمات پس از رهاسازی، با تاخیر فعال میشوند و به سازوکار «خودانهدامی» مجهز هستند؛ اما این زمانبندی میتواند از چند ساعت تا چند روز متغیر باشد.
در نتیجه، حتی پس از پایان عملیات نظامی، خطر همچنان پابرجا میماند. برخی از این مینها ممکن است در صورت جابهجایی یا حتی تغییر وضعیت منفجر شوند، موضوعی که احتمال تلفات تصادفی را بهشدت افزایش میدهد.
طبق دادههای گردآوریشده، دستکم یک مورد مرگ یک شهروند در اثر تماس با این مینها گزارش شده است؛ نشانهای از تهدید فوری و واقعی این تسلیحات برای ساکنان محلی.
این تحقیق همچنین به منشا احتمالی این مهمات پرداخته و تاکید کرده است که ایالات متحده یکی از معدود کشورهایی است که بهطور شناختهشده چنین سامانههایی را در اختیار دارد. بررسی دادههای موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم نیز نشان میدهد که انتقال این نوع تسلیحات به سایر بازیگران، بهطور رسمی گزارش نشده است. این مسئله میتواند به شناسایی مسیرهای احتمالی استفاده یا انتقال این سلاحها کمک کند، هرچند همچنان ابهاماتی در این زمینه باقی است.
از منظر حقوق بینالملل، استفاده از مینها (بهویژه انواع پراکندهشونده) همواره با انتقادهای جدی همراه بوده است. کنوانسیون منع مینهای ضدنفر (معاهده اتاوا) و همچنین پروتکلهای مرتبط با کنوانسیون سلاحهای متعارف خاص، بر محدودسازی چنین تسلیحاتی تاکید دارند.
حتی در مواردی که کشورها به این معاهدات نپیوسته باشند، اصول بنیادین حقوق بشردوستانه، از جمله تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی، استفاده از سلاحهایی با اثرات غیرقابلکنترل را محدود میکند.
در این مورد خاص، نزدیکی محل پراکندگی مینها به مناطق مسکونی، نگرانیها را دوچندان کرده است. اگرچه ممکن است هدف از بهکارگیری این تسلیحات، محدود کردن دسترسی به تاسیسات نظامی باشد، اما در عمل، پیامدهای آن مستقیما متوجه غیرنظامیان میشود.
با توجه به اینکه تعداد دقیق مینهای باقیمانده مشخص نیست و احتمال وجود موارد کشفنشده در منطقه وجود دارد، خطر همچنان ادامه دارد. این وضعیت نهتنها امنیت جانی ساکنان را تهدید میکند، بلکه زندگی روزمره آنها از رفتوآمد گرفته تا دسترسی به خدمات را با اختلال جدی مواجه ساخته است.
در مجموع، یافتههای این گزارش نشان میدهد که استفاده از مینهای پراکندهشونده در نزدیکی مناطق مسکونی، تنها یک تهدید مقطعی نیست، بلکه بحرانی پایدار ایجاد میکند که میتواند برای سالها جان غیرنظامیان را در معرض خطر قرار دهد.
