Iran in het machtspeeltuig en burgers die de tol van regeringswillekeur betalen met hun leven

Iran is in het middelpunt van een machtsstrijd veranderd in een toneel waar burgers de prijs betalen van regeringswillekeur met hun leven, veiligheid en levensonderhoud.

De recente ontwikkelingen rond Iran tonen, meer dan dat zij iets positiefs voor de bevolking voorspellen, een verontrustend beeld van een volk dat gevangen zit in machtsspelen; een plek waar beslissingen achter de schermen en politieke rivaliteiten rechtstreeks met het dagelijks leven van burgers verbonden zijn.

In dagen waarin hoop en angst tegelijkertijd in de maatschappij heersen, beschrijven enkele verhalen uit het hart van Teheran deze dubbele situatie goed. Een burger wiens identiteit beschermd is, beschrijft de algemene sfeer aldus: “Na de dood van Ali Khamenei en de toespraak van Donald Trump waarin hij het Iraanse volk aansprak en zei dat hij zijn belofte is nagekomen en wilde dat we voorlopig thuis zouden blijven totdat we op het juiste moment de straten in zouden gaan om Iran terug te veroveren, ontstond er een golf van blijdschap in de samenleving. De hoop was zo groot dat ze elk ander gevoel, inclusief de angst voor het geluid van raketten en bomexplosies, overwon. Maar nu is er een diepe bezorgdheid onder de mensen ontstaan. Zij vrezen hevig dat Amerika een akkoord met het Iraanse regime bereikt en de weerloze bevolking alleen laat met een regering die nu nog verwonder is.”

Deze plotselinge verschuiving van hoop naar bezorgdheid toont aan dat mensen vooral bang zijn voor een herhaling van bittere ervaringen uit het verleden; ervaringen waarin politieke akkoorden niet alleen tot geen verbetering hebben geleid, maar soms zelfs tot versterking van binnenlandse onderdrukkingsmiddelen hebben geleid.

Op breder niveau is de discussie over de mogelijkheid van akkoorden tussen regeringen een belangrijk onderwerp van dagelijkse gesprekken geworden. Sommigen zien het als een teken van terugtrekking van het bewind, anderen beschouwen het louter als onderdeel van een ingewikkeld politiek spel. Maar wat in dit middelpunt minder aandacht krijgt, is de positie van gewone burgers; mensen die geen rol spelen in besluitvorming en ook niet gevrijwaard blijven van de gevolgen ervan.

Een ander burger merkt op met verwijzing naar de heersende veiligheidssituatie: “Als u in de afgelopen weken alleen nieuws over de voorzitter van de gerechtelijke macht volgt, begrijpt u de reden voor de diepe bezorgdheid van de bevolking. Hij bedreigt voortdurend protesterence jongeren met dood en executie. In de maand Dey hebben ze duizenden jongeren gedood en nu brengen ze de rest via foltering in gevangenissen naar het slachthuis.”

Dergelijke verhalen tonen aan dat de kosten van deze conflicten niet alleen op de economie slaan. Naast economische druk is de bezorgdheid om het leven en de toekomst van de jongere generatie een serieuze zorg voor families geworden; tot het punt waarop, volgens sommigen, het belangrijkste verlangen van veel ouders slechts het leven van hun kinderen is.

Intussen benadrukken enkele volkse analyses ook diep wantrouwen ten opzichte van diplomatieke processen. Een oudere burger zegt hierover: “Amerika en Europa kennen deze bedrieglijke regering, in tegenstelling tot wij Iraniërs, niet goed. Hoewel deze regering de internationale gemeenschap meermaals heeft bedrogen, gaan zij toch aan de onderhandelingstafel zitten.”

Naast deze ontwikkelingen zijn er ook tekenen van verscherpte binnenlandse controle; van communicatiebeperkingen tot de aanwezigheid van veiligheidstroepen in de hele stad. Deze situatie wijst, naar mening van velen, erop dat zelfs bij afname van externe spanningen, de druk op de maatschappij kan toenemen.

Een maatschappelijke waarnemer zegt hierover: “Iedereen die ik om me heen ken, is boos maar blijft toch hopen dat de voorwaarden voor omverwerping en een definitieve opstand ontstaan. Desondanks kunnen de zorgen niet worden verzwegen.”

Al deze verhalen tezamen presenteren een duidelijk beeld van een bittere realiteit: “Mensen die in het midden van een machtsstrijd zijn veranderd in instrumenten voor het bevorderen van politieke doelstellingen. Zij dragen niet alleen de last van economische crisissen, maar worden ook dagelijks meer en meer geconfronteerd met bedreigingen voor hun leven en veiligheid.”

In dergelijke omstandigheden blijft de fundamentele vraag bestaan: “Hoe lang nog moeten het Iraanse volk de prijs betalen voor beslissingen waarin zij geen rol hebben gespeeld?”