Amnesty International waarschuwt: oorlog is gebruikt als dekmantel voor intensivering onderdrukking tegenstanders in Iran
Amnesty International heeft in een recent rapport gewaarschuwd dat de autoriteiten van de Islamitische Republiek sinds het begin van de recente militaire conflicten de onderdrukking van tegenstanders, burgeractivisten en religieuze en etnische minderheden aanzienlijk hebben uitgebreid. Volgens de organisatie zijn sinds het begin van de oorlog duizenden mensen in heel Iran gearresteerd, tientallen mensen ter dood veroordeeld in politieke zaken, en heeft de langste internetuitval ter wereld in de geschiedenis de onafhankelijke berichtgeving en monitoring van de mensenrechtensituatie ernstig beperkt.
Volgens het rapport van Amnesty International hebben Iraanse veiligheids- en gerechtelijke organen gebruik gemaakt van wat wordt beschreven als “oorlogsomstandigheden” om de druk op critici en tegenstanders te verscherpen. Het rapport meldt de arrestatie van meer dan zesduizend mensen, waaronder journalisten, advocaten, mensenrechtenactivisten, politieke activisten en leden van etnische en religieuze minderheden, en stelt dat veel van deze zaken in ongebruikelijk snel tempo en zonder naleving van normen voor eerlijk proces zijn behandeld.
Amnesty International heeft ook verklaard dat sinds het begin van de militaire aanvallen in de late februari 2026 minstens 39 mensen zijn terechtgesteld in zaken van politieke aard. Volgens de organisatie zijn sommige van deze personen, na processen die gepaard gingen met beschuldigingen van het gebruik van gedwongen bekentenissen, gebrek aan effectieve toegang tot een advocaat en schending van de rechten van beklaagden, ter dood veroordeeld.
Een van de belangrijkste onderdelen van het rapport betreft de kwestie van gedwongen verdwijningen van gearresteerden. Amnesty International stelt dat families van veel gearresteerden weken en zelfs maanden geen informatie hebben gehad over waar hun geliefden werden vastgehouden of wat hun toestand was. Onder de in het rapport genoemde namen bevinden zich Nasrin Sotoudeh, Astareh (Maryam) Ansari, Elham Zara’atpisha en Marie Mohamadi. De organisatie stelt dat Marie Mohamadi, een mensenrechtenactiviste en christelijke burger, sinds de late februari 2026 vermist is en de autoriteiten tot dusver geen duidelijke informatie over haar lot hebben gegeven.
In een ander deel van het rapport wordt aandacht besteed aan de situatie van religieuze minderheden. Amnesty International stelt dat het veiligheidsoptreden tegen leden van religieuze minderheden in de afgelopen maanden is toegenomen en dat sommigen van hen zwaar gevangenisstraffen hebben gekregen. De organisatie meldt ook meerdere meldingen van foltering, opsluiting in volledige isolatie, onthouding van contact met familie, gedwongen bekentenissen en beperkte toegang tot advocaten.
Een van de meest opvallende zaken in het rapport is de meer dan 88 dagen durende uitval van internet wereldwijd in Iran; een maatregel die Amnesty International de langste geregistreerde internetuitval in een enkel land ter wereld noemt. Volgens de organisatie heeft deze uitgebreide beperking niet alleen de communicatie van miljoenen Iraniërs met de buitenwereld onderbroken, maar heeft het ook omstandigheden gecreëerd waarin het registreren en documenteren van schendingen van mensenrechten met veel grotere moeilijkheden gepaard gaat. Onafhankelijke verslagen wijzen ook uit dat deze internetuitval aanzienlijke schade aan Iraanse online bedrijven en de digitale economie heeft veroorzaakt.
“Erika Guevara Rosas”, senior director onderzoek, beleidsvoering, rechtvaaardiging en campagnes bij Amnesty International, verklaarde in een deel van dit rapport: “De Iraanse autoriteiten misbruiken deze crisis om de mensenrechten van het Iraanse volk verder uit te hollen; mensen die al lijden onder de verwoestende gevolgen van illegale luchtaanvallen door Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten, en ook decennia van schendingen van internationaal recht door de Islamitische Republiek.”
Hij voegde ook toe: “De autoriteiten hebben een alomvattend aanval op het Iraanse volk ingezet om hun macht te behouden, en iedereen die durft de Islamitische Republiek te bekritiseren, informatie over Amerikaanse of Israëlische luchtaanvallen of schendingen van mensenrechten met de buitenwereld deelt, of eenvoudigweg probeert door de langste geregistreerde internetuitval heen te komen om contact met geliefden tot stand te brengen of toegang tot onafhankelijke informatie te krijgen, wordt het doelwit.”
Amnesty International vraagt tot slot de wereldgemeenschap de autoriteiten van de Islamitische Republiek tegen te houden van het misbruiken van oorlogsomstandigheden als dekmantel voor verscherping van binnenlandse onderdrukking. De organisatie eist de vrijlating van willekeurig gearresteerden, een einde aan foltering en mishandeling van gevangenen, opheldering van de toestand van gedwongen verdwenenen, opheffing van internetbeperkingen en onmiddellijke stopzetting van de uitvoering van ter dood veroordelingen. De publicatie van dit rapport valt samen met toenemende kritiek in internationale instellingen op de mensenrechtensituatie in Iran; kritiek die in de afgelopen weken ook in het Europees Parlement weerklank heeft gevonden.
