Wankerk op weg naar werelderfgoedstatus; restauratie beschadigde delen met medewerking van Armenische gemeenschap Isfahan
De restauratiewerkzaamheden aan de oostelijke en zuidelijke gevelzijden van de historische Wankerk in Isfahan gaan door met een toewijzing van 100 miljard rial staatsmiddelen voor het oostelijke gedeelte en medewerking van de Armenische Catholicosraad en het Ministerie van Erfgoed, Cultuur en Toerisme. Deze inspanning is gericht op het versterken van de bescherming van dit 350 jaar oude bouwwerk en het creëren van de voorwaarden voor de nominatie ervan op de UNESCO-werelderfgoedlijst.
Hadi Allahyari, voorzitter van de technische commissie van de directie Erfgoed, Cultuur en Toerisme van de provincie Isfahan, maakte in een recent gesprek met het IRNA-nieuwsagentschap bekend dat de restauratieplannen voor de oostelijke en zuidelijke delen van de Wankerk worden uitgevoerd in samenwerking met de Armenische Catholicosraad en het Ministerie van Erfgoed, Cultuur en Toerisme.
Volgens hem zijn 100 miljard rial aan staatsmiddelen toegewezen voor de restauratie van de oostelijke gevel van dit historische bouwwerk. Dit gedeelte onderging eerder aanzienlijke schade, waaronder constructieve zettingen en scheuren in de muren. Sinds 2025 zijn indicatoren voor voortdurende controle van scheuren geïnstalleerd om mogelijke veranderingen en de stabiliteit van het gebouw over verschillende perioden te controleren.
Technisch onderzoek heeft aangetoond dat de constructie en het dakbekleding van dit gedeelte van de kerk vanuit het oogpunt van gewicht en kwaliteit niet in een geschikte toestand verkeerden, en gedeelten van het materiaal en de structuur waren terug te voeren op verbouwingen die in de afgelopen drie tot vier decennia waren uitgevoerd. Na voorbereiding en goedkeuring van het restauratieplan door het Ministerie van Erfgoed, Cultuur en Toerisme werd de uitvoering in gang gezet onder toezicht van experts op dit terrein en met medewerking van de Armenische Catholicosraad.
Allahyari meldde dat meer dan duizend vierkante meter van het dak van de oostelijke gevel is gerestaureerd en voegde toe dat de restauratie van de bisschopsszaal, de eerste verdieping en aangrenzende ruimten gaande is, waarbij enkele structurele werk- en ordningswerkzaamheden hun eindstadia hebben bereikt.
Naast deze maatregelen worden de verwarmings- en koelinstallaties van de kerk, die al lang in gebruik zijn, gerenoveerd en geordend. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd op basis van installatietekeningen en met het doel de beschermingsnormen te verhogen.
De restauratie van de zuidelijke gevel van de kerk stond sinds 2025 op de agenda. Dit gedeelte had vanwege de nabijheid van een stedelijke doorgang en gebrek aan onderhoud in de afgelopen decennia te lijden onder schade zoals pleisterwerk- en kalkmortelafbrokkeling, defecte regengoten en verval van de buitenaanzicht. Tijdens de restauratie zijn ramen geordend, verweerde verflagen verwijderd en beschadigde onderdelen gerepareerd. De zuidelijke ingangspoort is ook gerestaureerd op basis van de oorspronkelijke architectonische patronen.
Volgens de voorzitter van de technische commissie voor erfgoed in Isfahan is in dit proces getracht de waterspuwers, regengoten en gevelstructuren met traditionele methoden en materialen die overeenstemmen met de oorspronkelijke constructie van de kerk te herbouwen en te ordenen, terwijl de historische kenmerken van het gebouw werden behouden. Daarnaast werden bij de restauratie van verschillende onderdelen de inzichten van architectuur- en restauratieexperts alsmede de medewerking van de Armenische Catholicosraad benut.
De Wankerk, ook bekend onder de namen ‘Amna Parkitch’ wat ‘Redder van Iedereen’ betekent en ‘Sint-Soor’, werd in de wijk Julfaof Isfahan gebouwd in de periode van Shah Abbas II. De bouw ervan duurde ongeveer 9 jaar. De Wankerk is een van de belangrijkste historische monumenten van de Armenische gemeenschap in Iran; een gebouw dat naast zijn religieuze functie gedurende eeuwen een belangrijk centrum was voor culturele, onderwijskundige en communicatieve activiteiten van de Armeniers in Isfahan met de wereldwijde Armenische gemeenschap.
De gouden versieringen van het plafond en de koepel, de historische en religieuze schilderijen en de combinatie van Iraanse en Armenische architectonische kenmerken hebben deze kerk tot een van de meest iconische historische werken van Isfahan gemaakt. De bescherming van een dergelijk bouwwerk betekent niet alleen het onderhoud van een oud gebouw, maar ook het eerbiedigen van een onderdeel van de geschiedenis van cultureel en religieus samenleven in Iran en het levende erfgoed van de Armenische gemeenschap van het land.
Allahyari heeft zijn hoop uitgesproken dat voortdurende samenwerking tussen het Ministerie van Erfgoed, Cultuur en Toerisme en de Armenische Catholicosraad de internationale bekendmaking van dit werk zal bevorderen en het op de UNESCO-werelderfgoedlijst zal plaatsen. Het moet echter worden opgemerkt dat restauratie en voorbereiding voor werelderfgoedregistratie niet hetzelfde zijn als definitieve registratie van de Wankerk op de UNESCO-lijst; dit doel vereist nog steeds het doorlopen van formele beoordelings- en acceptatieprocedures binnen het kader van werelderfgoedmechanismen.
De bescherming van de Wankerk heeft, naast haar architectonische en historische waarde, een betekenis die verder reikt dan de grenzen van één religieuze gemeenschap. Dit gebouw maakt deel uit van Irans historische geheugen en het behoud ervan betekent respect voor culturele en religieuze verscheidenheid en het behoud van een gemeenschappelijk erfgoed waarvan toekomstige generaties ook de kans moeten hebben om dit te kennen en ervan te profiteren.
