Canada wijst Salmaan Samani uit; einde van tweejarig rechtsgeding met hoge ambtenaar van de Islamitische Republiek
Canada heeft uiteindelijk «Seyyed Salmaan Samani», voormalig adjunct en woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken van de Islamitische Republiek, na meer dan twee jaar juridische strijd uit het land verwijderd. Deze maatregel volgt op de afwijzing van zijn laatste poging om de uitvoering van het uitwijzingsbevel tegen te houden en heeft opnieuw het debat aangewakkerd over de aanwezigheid van hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek in westerse landen en de inspanningen van regeringen om te voorkomen dat deze landen veilige havenplaatsen voor Iraanse regeringsfunctionarissen worden.
De Canadese immigratiedienst heeft verklaard dat Seyyed Salmaan Samani, voormalig adjunct en woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken van de Islamitische Republiek Iran, uit Canada is verwijderd. Deze verklaring werd gepubliceerd enkele uren nadat het Canadese federale gerechtshof het laatste verzoek van Samani had afgewezen om de uitvoering van het uitwijzingsbevel tegen te houden, waardoor de weg vrijkwam voor de uitvoering van een beslissing die de Canadese immigratie- en asielcommissie meer dan twee jaar eerder had genomen.
De Canadese immigratiedienst verklaard in een statement: «Als onderwerp van openbaar belang bevestigt de Canadese immigratiedienst dat zij Seyyed Salmaan Samani uit Canada heeft verwijderd.»
Deze maatregel betekent het einde van een zaak die in 2023 begon en waarin Canadese immigratieambtenaren betoogden dat Samani vanwege zijn hoge positie in de structuur van de Islamitische Republiek onderworpen was aan regelgeving die hoge ambtenaren van de Iraanse regering verbiedt in Canada in te reizen en te verblijven.
De zaak-Samani werd voor het eerst ernstig in 2023 in Canada aan de orde gesteld. Na het verlaten van Iran en met een bezoekersvisum in Canada aangekomen, vestigde hij zich in Toronto.
De Canadese immigratiedienst verwees zijn zaak naar de immigratie- en asielcommissie voor onderzoek naar zijn geschiktheid om in het land te verblijven. Canadese autoriteiten betoogden dat Samani een hoge ambtenaar van de Islamitische Republiek was geweest en daarom volgens Canadese regelgeving niet voor toelatting in het land in aanmerking kwam.
De Canadese immigratie- en asielcommissie beval in maart 2024 de uitwijzing van Samani aan. Dit besluit werd genomen nadat de commissie tot de conclusie was gekomen dat Samani in de Iraanse regeringsstructuur over «aanzienlijke invloed op de uitoefening van regeringsmacht» beschikt had.
Samani probeerde via beschikbare juridische kanalen in Canada de uitvoering van het bevel uit te stellen en uiteindelijk bereikt zijn zaak in 2026 het federale gerechtshof.
In juli 2026 rapporteerde Global News dat Samani het federale gerechtshof had gevraagd zijn uitwijzing op te schorten. Hij had ook Canadas besluit om zijn verzoek om uitstel van uitwijzing af te wijzen als «onwettig» en «duidelijk onredelijk» gekwalificeerd.
In hetzelfde proces had Samani verzocht zijn naam uit openbare gerechtsdocumenten te verwijderen en in plaats van zijn werkelijke naam willekeurige letters zoals «A.B.» of «X.Y.» te gebruiken. Hij noemde als reden voor dit verzoek de gevoeligheid en mediabekendheid van de zaak en mogelijke gevolgen daarvan.
Samani’s laatste poging om de uitwijzing tegen te houden mislukte ook. Volgens een juridisch rapport dat in Canada is gepubliceerd, had rechter «Sébastien Gramont» van het federale gerechtshof op 1 juli 2026 Samani’s verzoek om de uitvoering van het uitwijzingsbevel tegen te houden afgewezen; een uitspraak die de weg vrijmaakte voor zijn uitwijzing.
Global News meldde ook in een recent rapport dat Samani na het mislukken in het laatste juridische stadium uit Canada is verwijderd. Zijn uitwijzing is belangrijk omdat de uitvoering van uitwijzingsbevelen tegen hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek in Canada lange tijd een langzaam en ingewikkeld proces was.
Een rapport van Global News uit 2025 toonde aan dat op dat moment, ondanks de identificatie van tientallen hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek in Canada, slechts één persoon daadwerkelijk naar Iran was teruggestuurd.
De juridische basis van de zaak-Samani was niet alleen de beschuldiging van het plegen van een specifieke misdaad in Canada. Canadese immigratieambtenaren concentreerden zich op zijn positie in de structuur van de Islamitische Republiek en betoogden dat Samani, als een van de hoge ambtenaren van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, aanzienlijke invloed in de regeringsstructuur had.
Het rapport van de Canadese immigratiedienst, bekeken door Global News, beschreef Samani’s periode van werkzaamheid in de Islamitische Republiek als een lang traject in de regeringsstructuur en schreef: «Deze persoon heeft gedurende zijn gehele beroepsloopbaan zijn toewijding en loyaliteit aan het systeem getoond.»
Volgens hetzelfde rapport werkte Samani tussen 2007 en 2021 in verschillende overheidsposities en trad hij na vertrek uit de regering in augustus 2021, met een bezoekersvisum dat in Ankara was afgegeven, Canada binnen.
Canadese autoriteiten hebben ook benadrukt dat hij in de structuur van het Ministerie van Binnenlandse Zaken zich in een positie dicht bij de macht bevond. Volgens de Canadese immigratiedienst bevond Samani zich in de regeringsstructuur slechts twee rangen verwijderd van de president en kon daarom zijn rol niet als een gewone administratieve positie worden beschouwd.
Een van de belangrijkste aspecten van de zaak-Samani betreft zijn werkzaamheden als woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken van de Islamitische Republiek. Hij werd in 2016 in de regering van Hassan Rouhani bij decreet van Abdolreza Rahmani Fazli aangesteld als woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarvoor had hij ook het directeurschap van het centrum voor prestatiemanagement, inspectie en juridische aangelegenheden van het ministerie bekleed.
Als woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken was Samani een van de officiële gezichten van de regering ter verdediging van het beleid en het functioneren van het ministerie; een ministerie waarvan de veiligheids- en handhavingsstructuren van de Islamitische Republiek in verschillende binnenlandse gebieden eronder vallen of onder toezicht staan.
De Canadese immigratiedienst schreef in haar rapport over zijn rol als woordvoerder: «Dhr. Samani was als woordvoerder een kanaal voor de verspreiding van regeringspropaganda en was verantwoordelijk voor het publiceren van informatie die aansloot bij het regeringsverhaal en tegengestelde standpunten onderdrukte.»
Canadese autoriteiten hebben ook betoogd dat het ministerie waarin Samani werkte een rol speelde in de omgang met politieke protesten en het beperken van vrijheid van meningsuiting en vergadering. Samani ontkende tijdens de behandeling van zijn zaak beschuldigingen van deelneming aan mensenrechtverlaties.
Tijdens de hoorzitting over zijn zaak verklaarde hij dat hij niet op de hoogte was van het bevel van «Abdolreza Rahmani Fazli», destijds minister van Binnenlandse Zaken, om dodelijk geweld tegen betogers tijdens de protesten van november 2019 in te zetten.
Samani verklaarde ook dat hij zeer getroffen was geweest door de gebeurtenissen van die tijd en had besloten de regering te verlaten, hoewel hij tot augustus 2021 bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken bleef en als reden daarvoor het helpen bestrijden van de coronapandemie aangaf.
Tijdens een ander hoorzitting verklaarde hij: «Ik heb al mijn inspanningen geleverd om mensenrechten in mijn land te beschermen.» Samani beweerde ook niet op de hoogte te zijn van willekeurige arrestaties, marteling en moord door de Iraanse regering. Evenwel aanvaardde de Canadese immigratie- en asielcommissie het betoog van regeringsfunctionarissen over zijn hoge positie in de structuur van de Islamitische Republiek en gaf het uitwijzingsbevel.
De zaak-Samani ontstond in het kader van een breder beleid dat Canada in november 2022 tegen hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek invoerde.
Na de dood van Mahsa Amini in politiedetentie en het begin van protesten onder het motto «Vrouw, Leven, Vrijheid» verklaarde de Canadese regering de Iraanse regering onder de Wet op immigratie en bescherming van vluchtelingen betrokken bij «terrorisme en systematische en wijdverspreide mensenrechtverlaties». Deze beslissing zorgde ervoor dat een groot aantal hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek en Revolutionaire Gardisten niet in Canada mochten binnenkomen of verblijven.
Global News rapporteerde in 2024 dat Canada tientallen zaken betreffende hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek had onderzocht en er enkele naar de immigratie- en asielcommissie had doorgeleid. In de daaropvolgende jaren nam het aantal geïdentificeerde personen toe. Een rapport van Global News uit 2025 meldde de identificatie van 26 vermeende hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek in Canada die uitwijzingsprocedures ondergingen. Echter verliep de uitvoering van uitwijzingsbevelen niet even snel als de uitgifte ervan.
Daarom staat Samani’s uitwijzing nu te boek als een van de meest belangrijke gevallen van werkelijke toepassing van Canadas beleid tegen hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek.
Samani’s zaak gaat niet alleen over een voormalige ambtenaar van de Islamitische Republiek; deze zaak roept opnieuw een fundamentele vraag op over de aanwezigheid van Iraanse regeringsfunctionarissen in westerse landen: zouden landen die zichzelf beschouwen als verdedigers van mensenrechten en burgerlijke vrijheden functies moeten toekennen aan ambtenaren die jarenlang in de structuur van de Islamitische Republiek hebben gewerkt om na vertrek uit Iran in veiligheid en welvaart te leven?
Deze vraag is vooral belangrijk voor de Iraanse diaspora; een gemeenschap waarvan veel leden Iran hebben verlaten vanwege politieke, religieuze en sociale onderdrukking door de Islamitische Republiek Iran.
Global News schreef eerder, refererend aan «Kaveh Shahrouz», advocaat en mensenrechtenactivist, over de aanwezigheid van Iraanse regeringsfunctionarissen in Canada dat Canada lange tijd een veilig toevluchtsoord voor aan de Iraanse regering gerelateerde personen was geworden. Shahrouz steunde de maatregelen van de Canadese regering, maar eiste meer transparantie over de identiteit van deze personen en hoe zij Canada binnenkwamen.
Nu toont Samani’s uitwijzing aan dat Canadas beleid niet alleen tot visumanulering en voorkoming van binnenkomst is beperkt en in gevallen waarin juridische en immigratieinstanties iemands positie als onderworpen aan regelgeving vaststellen, kan dit tot daadwerkelijke uitwijzing leiden.
Evenwel blijven er meerdere andere zaken open en staat de snelheid van behandeling ervan ter discussie.
Salmaan Samani, geboren in 1980 en tandarts, doorliep gedurende zijn werkzaamheden verschillende niveaus van de regeringsstructuur van de Islamitische Republiek en werd uiteindelijk een bekend gezicht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij was gedurende een periode woordvoerder van een ministerie dat aanzienlijke verantwoordelijkheid droeg voor het beheer van binnenlandse aangelegenheden en werkte tegelijkertijd in de politieke structuur dicht bij figuren zoals Ali Larijani; maar na vertrek uit Iran en verblijf in Toronto stond zijn politieke verleden opnieuw in het middelpunt van de aandacht.
Nu, na meer dan twee jaar juridische strijd, herzieningen en pogingen om de uitvoering van het bevel tegen te houden, is de zaak tot een einde gekomen: Salmaan Samani is niet langer in Canada.
Zijn uitwijzing vond plaats terwijl hij zelf elke betrokkenheid bij mensenrechtverlaties ontkende; maar Canadese immigratieinstanties vonden uiteindelijk zijn positie in de structuur van de Islamitische Republiek en zijn mate van invloed op de uitoefening van regeringsmacht voldoende voor het uitwijzingsbevel.
Deze zaak toont ook aan dat voor hoge ambtenaren van de Islamitische Republiek het verlaten van Iran niet noodzakelijk het einde betekent van verantwoording voor hun politieke en gouvernementele verleden; tenminste niet in landen die specifieke beleid hebben opgesteld om de aanwezigheid van hoge ambtenaren van de Iraanse regering op hun grondgebied tegen te gaan.
