«Ignatius Maloyan», van foltering tot heiligverklaring in de wereldkerk

In een ongekende ceremonie in het Vaticaan werd de Armeense aartsbisschop, die zijn geloof standvastig bewaarde onder de moeilijkste beproevingen, toegevoegd aan de groep heiligen van de katholieke kerk.

Op het Sint-Pietersplein in het Vaticaan vond een van de meest indrukwekkende momenten in de geschiedenis van de katholieke kerk plaats. Paus Leo XIV stelde in een plechtige ceremonie zeven vooraanstaande christelijke figuren voor als heiligen, en onder hen schitterde de naam «Ignatius Maloyan», Armeense aartsbisschop. Deze ceremonie, waar meer dan 70.000 mensen uit de hele wereld bij aanwezig waren, was niet alleen een eerbetoon aan persoonlijk geloof, maar ook een uitdrukking van nieuwe hoop voor Armeense christenen en de kerk.

Ignatius Maloyan werd in 1869 geboren in «Mardin» (in het Ottomaanse Rijk). Zijn originele naam was «Shukrallah Malkan». Van jongaf had hij belangstelling voor spirituele aangelegenheden en verhuisde naar het klooster «Onze-Lieve-Vrouwe van Bezmar» in Libanon, waar hij religieuze opleiding genoot.

In 1896 werd hij tot priester gewijd en werkte later actief onder de Armeense gemeenten in Alexandrië en Caïro. In 1911 werd hij gekozen om aartsbisschop van Mardin te worden en werd vanaf dat moment onder zijn volk bekend als «dienaar en geestelijk vader».

Met het begin van de Armeense genocide werden de omstandigheden voor kerken en christelijke gemeenten moeilijk. Ottomaanse troepen richtten zich op kerken en christelijke centra onder het voorgeven van veiligheidsredenen. Op 3 juni 1915 werd Maloyan samen met 27 andere Armeense katholieken gearresteerd.

In de rechtszaal werd hij onder grote druk gezet om zijn geloof af te zweren. Maar hij zei duidelijk dat hij niet bereid was zijn overtuiging op te geven, zelfs niet als zijn leven in gevaar was. Hij en zijn medegezellingen ondergingen marteling en lichamelijk geweld, maar hij gaf zijn geloof niet op.

Het wordt gezegd dat Maloyan vlak voor zijn executie in dezelfde gevangenis de heilige Mis uitvoerde voor zijn medegezellingen en heilig brood uitdeelde. Volgens sommige verhalen werd «de groep bedekt door een wolk van licht» en ontstond er een geestelijke geur in de lucht, alsof het martelaarschap iets groters was dan slechts een aardse dood.

Uiteindelijk werd Ignatius Maloyan waarschijnlijk op 10 of 11 juni 1915 in de buurt van «Diyarbakır» gemarteld. Op dat moment waren zijn laatste woorden: «Ik zal voor mijn geloof en religie leven en sterven en zal trots zijn op het kruis van God.»
En toen zei hij: «Mijn God, heb medelijden met mij en ik draag mijn ziel over in Uw handen.»

Het heiligverklaringsproces van Maloyan vereiste jarenlange inspanningen en onderzoeken. Hij werd in 2001 door paus Johannes Paulus II als martelaar bevorderd tot de status van «Zalig (Blessed)».

In 2025 gaf paus Franciscus zijn instemming voor zijn kanonisatie (volledige heiligverklaring). Op 13 juni 2025 werd in een openbare consistorie in het Vaticaan formeel aangekondigd dat zijn naam samen met zes andere personen op de lijst van heiligen zou worden opgenomen. De datum van de formele heiligverklaringceremonie werd vastgesteld op 19 oktober 2025 op het Sint-Pietersplein, onder leiding van paus Leo XIV.

De Armeense katholieke kerk en Armeense gemeenten over de hele wereld hebben dit evenement met dankbaarheid ontvangen. In Libanon ontving de president van Libanon een formele uitnodiging om aan de ceremonie deel te nemen. Ook kerkelijke media en voorvechters van de rechten van Armeense christenen hebben in verschillende verklaringen deze heiligverklaring als een historisch moment voor het geloof genoemd.

Wereldwijde christelijke media hebben deze heiligverklaring niet alleen als een intern kerkelijk evenement, maar als een teken van gelofsverzet tegen onderdrukking met belangstelling vervolgd.

Vatican News schreef in een gedetailleerd verslag: «Ignatius Maloyan zal spoedig als een groot martelaar onder de Armeniërs heilig worden verklaard.»

In gepubliceerde verslagen werd benadrukt dat deze heiligverklaring een gelegenheid is voor gelovigen om getuige te zijn van de kracht van martelaarschap en trouw aan het geloof, vooral in tijden waarin christenen in bepaalde gebieden onder druk staan.

Paus Franciscus bevestigde zijn heiligverklaringspad en noemde hem «martelaar van Mardin». Ook in de consistorie die zich bezighield met onderzoeken naar heiligverklaringen werd formeel aangekondigd dat de naam van Maloyan en andere figuren op de lijst van heiligen op de aangestelde datum zou worden ingeschreven.

Deze reacties onder christenen riepen niet alleen onder Arabische en Armeense sprekers, maar in de Latijnse kerk en katholieke gemeenten over de hele wereld hoop en bijzondere aandacht op.

De heiligverklaring van Ignatius Maloyan is een historische gelegenheid om de betekenissen van martelaarschap, trouw en hoop in de kerk opnieuw te lezen. Hij is een symbool van een mens die in de moeilijkste omstandigheden voor het geloof koos. Voor hedendaagse christenen, vooral in gebieden waar druk op religieuze vrijheid wordt uitgeoefend, herinnert deze heiligverklaring eraan dat waar geloof werkelijk openbaart zich wanneer iemand bereid is zijn leven op te offeren voor het geloof in God.

Dit evenement is ook opnieuw een bevestiging van de Armeense christelijke identiteit en hun historische erfgoed, en toont aan dat ondanks ballingschap, tegenspoed en druk, Armeniërs trouw blijven aan hun herinneringen, namen en martelaars. Aan de andere kant is de heiligverklaring van Maloyan in een periode waarin de wereld geconfronteerd wordt met identiteitskrisis, vooroordeel en ideologische splitsingen, een antwoord op de vraag dat martelaarschap de grootste indicator van zuiver geloof is.

Ignatius Maloyan groeide van jongaf in de kerk op, bereikte een leidinggevende rol, verzette zich in tijden van onderdrukking en koos in zijn laatste moment voor liefde voor God boven zijn eigen leven. Vandaag, op de vooravond van zijn heiligverklaring, schijnt zijn naam als een licht in de duisternis van de geschiedenis.

Voor christelijke lezers is dit evenement een levende boodschap: «Zolang wij geloof hebben, kan geen onderdrukkende tirannie ons licht doven. Degene die verdraagzaam was, is nu bij de heiligen gevoegd en zijn weg zal voor toekomstige generaties een gids zijn.»