Notitie: Wat is het lot van de Iraanse economie?

De Iraanse economie, die niet alleen tijdens de sanctiefase maar zelfs na het nucleaire akkoord met hoge onzekerheid en risico’s in handels-, economische en politieke kwesties te kampen had, zal nu een nieuwe schok ervaren door de Amerikaanse uittreding uit het akkoord.

De Amerikaanse uittreding uit het akkoord – zelfs aangenomen dat de Europese Unie zou blijven – zal belangrijke gevolgen hebben voor de Iraanse economie. Veel Europese bedrijven hebben omvangrijke activiteiten en grote kapitaalinvesteringen in Amerika en zullen daarom worden bedreigd door de invoering van sancties. Als de huidige economische samenwerking tussen internationale bedrijven en Iran, en vooral die in de bankiersector, kan worden vergeleken met het navigeren door een zwaar gemijnd terrein, dan zal het aantal mijnen groter worden en het explosierisico groter. Dit zal niet alleen buitenlandse kapitaalvlucht aanmoedigen, maar ook binnerlandse kapitaalvlucht stimuleren. Bovendien hebben Amerika en zelfs zijn westerse bondgenoten in de afgelopen jaren, gezien hun uitgebreide ervaring met de zwaktes en gebreken van de Iraanse economie, betere capaciteit verworven om schade aan de Iraanse economie toe te brengen.

Daarom zal de kwetsbaarheid van de Iraanse economie – ondanks het feit dat het als “veerkrachtig” wordt genoemd – groter zijn dan in voorgaande jaren wanneer nieuwe sancties worden ingesteld. Deze keer zullen sancties namelijk slimmer zijn. Om deze reden heeft Irans exogene, monocultuurbased en intravert, afhankelijke en rentieristische economie hoge kwetsbaarheid voor internationale sancties. Want met de afname van technologie-invoer en ook grond- en halfafgewerkte materialen kunnen economische eenheden in de olie-, automobiel- en daarmee samenhangende industriesectoren niet volledig operationeel zijn en gaan mogelijkheden voor productiviteitsverhoging verloren.

De bankiersector is de nodige infrastructuur voor de overdracht van liquiditeit, valuta en kapitaal. Daarom is elk type economische activiteit – inclusief korte en lange termijn investeringen, productie, distributie – meer of minder afhankelijk van deze infrastructuur. Met de bancaire blokkade van Iran zal deze infrastructuur verstoord worden. Als het scenario van uitbreiding van sancties het beleid van de Trump-regering richt, lijkt het waarschijnlijk dat de Iraanse bankiersector – die zelfs onder huidige omstandigheden al geïsoleerd is – de eerste sector zal zijn die wordt getroffen door uitgebreide sancties, gevolgd door sancties op de olieproductiesector. In recente jaren, vooral tijdens sanktieperiodes, is investeringen, vooral in de olie-industrie, sterk afgenomen. Om deze reden is de productiecapaciteit in deze sector van de Iraanse economie niet meegegroeien met regionale en internationale concurrenten. Met hernieuwde sancties op deze sector is het natuurlijk dat Irans ruwe olie-exportmarkten in handen van concurrenten zullen vallen. Huidige klanten van Iran hebben geen neiging met landen samen te werken die hoog risico hebben. Op deze manier is Irans mogelijkheid om buitenlandse deviezenreserves aan te wenden verminderd en zijn de huidige inkomsten uit olieexport ook bedreigd. Op deze manier zal de valutacirculatie – die als bloed voor het Iraanse economische lichaam dient – tot stilstand komen. De uitbreiding van de schok door de Amerikaanse uittreding uit het akkoord zal gevolgen hebben in korte, middellange en lange termijn.

Gevolgen op korte, middellange en lange termijn van de nieuwe sancties

Kapitaalvlucht, depreciatie van de riaal ten opzichte van internationale valuta’s, afname van korte termijn investeringen, val van economische groei en afname van banenopportuniteiten zullen de korte termijn gevolgen van de Amerikaanse uittreding uit het akkoord zijn. De korte termijn gevolgen hebben natuurlijk dynamiek en zijn afhankelijk van aanhoudende afname van activiteiten van bedrijven en economische eenheden. Op middellange termijn zal echter de afname van olieninkomsten het overheidsbegrotingstekort vergroten en zal de balans van internationale betalingen nog negatiever zijn dan voorheen. Deze twee factoren zullen in combinatie met andere factoren de basis vormen voor voortdurende depreciatie van de riaal. Afname van investeringen en toewijzing van middelen aan lopende uitgaven zullen andere gevolgen van sancties zijn. Mochten sancties op lange termijn uitbreiden, dan zal Irans binnenlandse productiecapaciteit verder afnemen van wat momenteel het geval is, en zal de Iraanse economie steeds importafhankelijker worden. Afname van banenopportuniteiten zal een gevolg zijn van de importafhankelijkheid van de Iraanse economie. Dit zal leiden tot toenemende exogene aard van de Iraanse economie en gevoeligheid ervan voor economische schokken wereldwijd.

Bron: Radio Farda