بازوی جمهوری اسلامی در لندن؛ زیر ذرهبین، اما همچنان دارای مجوز جذب نیرو
با وجود ادامه تحقیقات رسمی درباره ارتباط احتمالی «مرکز اسلامی انگلیس» با جمهوری اسلامی، این نهاد همچنان در فهرست دارندگان مجوز حمایت از صدور ویزای نیروی متخصص و مبلغان دینی بریتانیا قرار دارد. این موضوع بار دیگر پرسشهایی را درباره گسترش نفوذ فرامرزی جمهوری اسلامی و انتقال شبکههای ایدئولوژیک آن به اروپا مطرح کرده است؛ منتقدان میگویند لندن نباید در حالی که یک نهاد تحت تحقیق قرار دارد، امکان جذب نیروی خارجی را برای آن حفظ کند.
تازهترین گزارشهای منتشرشده در بریتانیا نشان میدهد «مرکز اسلامی انگلیس» (Islamic Centre of England) با وجود آنکه سالهاست تحت تحقیقات قانونی کمیسیون امور خیریه بریتانیا قرار دارد، همچنان مجوز وزارت کشور این کشور برای حمایت از صدور ویزای نیروی متخصص و مبلغان دینی را حفظ کرده است؛ موضوعی که انتقاد سیاستمداران و کارشناسان امنیتی را برانگیخته است.
این مرکز که در منطقه «مِیدا وِیل» لندن فعالیت میکند، در فهرست رسمی حامیان صدور ویزای کاری (Sponsor Licence) وزارت کشور بریتانیا قرار دارد؛ مجوزی که به نهادهای واجد شرایط اجازه میدهد برای متقاضیان خارجی «گواهی حمایت مالی» صادر کنند؛ سندی که یکی از پیشنیازهای دریافت ویزای کاری بریتانیاست. با این حال، وزارت کشور اعلام کرده است این مرکز از سال ۲۰۲۲ تاکنون از این اختیار برای جذب نیروی جدید استفاده نکرده است.
این پرونده در شرایطی دوباره خبرساز شده که کمیسیون امور خیریه بریتانیا همچنان تحقیقات خود درباره ساختار مدیریتی و ارتباطهای احتمالی این مرکز با جمهوری اسلامی ایران را ادامه میدهد. این تحقیقات نخستین بار در سال ۲۰۲۲، پس از مجموعهای از نگرانیها درباره نحوه اداره مرکز، برگزاری مراسم تجلیل از قاسم سلیمانی و مسائل مربوط به مدیریت و تعارض منافع آغاز شد و هنوز مختومه نشده است.
در ماههای گذشته، نهاد ناظر بر خیریههای بریتانیا این مرکز را به اصلاح ساختار مدیریتی خود ملزم و اعلام کرد که بررسیهایش همچنان ادامه دارد. کمیسیون امور خیریه تاکید کرده است در صورت اثبات سوءمدیریت یا تخلف، از اختیارات قانونی خود برای برخورد با این موسسه استفاده خواهد کرد.
منتقدان میگویند حفظ چنین مجوزی برای نهادی که همچنان تحت تحقیق قرار دارد، با سیاستهای اعلامشده دولت بریتانیا در مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی همخوانی ندارد. «لرد والنی» مشاور پیشین دولت بریتانیا در حوزه مقابله با خشونت سیاسی، در گفتوگو با روزنامه تلگراف هشدار داد: «با توجه به سابقه جنجالبرانگیز این نهاد و ادامه تحقیقات درباره آن، ثبت مرکز اسلامی انگلیس بهعنوان حامی صدور ویزا نگرانکننده است.» او از وزیر کشور خواست مجوز این مرکز را فورا بازبینی و معیارهای اعطای چنین مجوزهایی را سختگیرانهتر کند.
این نگرانیها تنها به موضوع مهاجرت محدود نمیشود. در سالهای اخیر، فعالیتهای این مرکز بارها خبرساز شده است؛ از برگزاری مراسم یادبود برای قاسم سلیمانی فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، تا عرضه کالاهایی با نمادهای مرتبط با جمهوری اسلامی و حزبالله در یک بازارچه محلی. همین سوابق یکی از دلایل اصلی ادامه تحقیقات نهادهای نظارتی بریتانیا عنوان شده است.
در مقابل، مسئولان «مرکز اسلامی انگلیس» هرگونه وابستگی سازمانی به جمهوری اسلامی را رد کردهاند. سخنگوی این مرکز تاکید کرده است که این نهاد یک موسسه خیریه مستقل بریتانیایی است، مطابق قوانین این کشور فعالیت میکند و مانند بسیاری از سازمانهای مذهبی دیگر، مجوز حمایت از صدور ویزا را در اختیار دارد. با این حال، این مرکز اذعان کرده که پرسشهایی درباره ارتباط احتمالی آن با حکومت ایران مطرح بوده است.
همزمان، فشارها بر دولت بریتانیا برای مقابله با شبکههای نفوذ جمهوری اسلامی در این کشور افزایش یافته است. ماه گذشته نیز گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد کمیسیون امور خیریه، خواهان اختیارات قانونی گستردهتری برای برخورد با موسسات خیریهای است که احتمال میرود به دولتهای متخاصم، از جمله جمهوری اسلامی ایران، مرتبط باشند. این نهاد اعلام کرده است قوانین فعلی برای مقابله با سوءاستفاده احتمالی از ساختارهای خیریه کافی نیست.
پرونده «مرکز اسلامی انگلیس» اکنون برای بسیاری از ناظران، تنها یک اختلاف حقوقی یا اداری نیست؛ بلکه به نمونهای از نگرانیهای گستردهتر درباره تلاش جمهوری اسلامی برای حفظ و گسترش نفوذ ایدئولوژیک و سازمانی خود در خارج از مرزهای ایران تبدیل شده است؛ موضوعی که به باور منتقدان، دولتهای اروپایی را ناگزیر کرده میان آزادی فعالیت نهادهای مذهبی و ملاحظات امنیت ملی، توازن دشوارتری برقرار کنند.
