سرکوبهای بیمرز، از بازداشت کودکان تا مینهای مرگبار
گزارشهای منتشر شده، از سرکوبهای بیمرز در ایران، بازداشت کودکان، شکنجه معترضان و قربانیان خاموش مینهای جنگ خبر میدهد.
همزمان با گسترش اعتراضات مردمی در شهرهای مختلف ایران، موج تازهای از بازداشتها از کودکان ۱۵ و ۱۷ ساله گرفته تا فعالان مدنی و شهروندان عادی، تصویری نگرانکننده از تشدید سرکوبها ارائه میدهد؛ سرکوبی که نه سن میشناسد، نه قومیت و نه حتی فاصله زمانی از جنگی که دههها پیش پایان یافته اما مینهایش هنوز جان میگیرد.
چهار کودک، به نامهای «ادیب احمدینژاد»، «مهدی حقجو»، «آرمین شریفیان» و «محمدحسین خورشیدوند»، در جریان اعتراضات مردمی در شهرهای سنندج، لنگرود از توابع استان گیلان، نیشابور از توابع خراسان رضوی و کهریزک تهران، توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران بازداشت شدهاند.
بر اساس برخی گزارشها توسط سازمان حقوق بشری ههنگاو، روز دوشنبه ۲۰ بهمنماه برابر با ۹ فوریه ۲۰۲۶، ادیب احمدینژاد کودک ۱۷ ساله کورد و اهل سنندج، توسط نیروهای حکومتی در این شهر بازداشت شده و تاکنون هیچگونه اطلاعی از سرنوشت او در دسترس نیست.
همچنین، روز یکشنبه ۱۹ بهمنماه، آرمین شریفیان کودک ۱۷ ساله اهل نیشابور، از محل کار خود در «خط کاشی»، توسط نیروهای اداره اطلاعات با اعمال خشونت بازداشت شده و تاکنون هیچگونه اطلاعی از سرنوشت و محل نگهداری او منتشر نشده است. بنا بر گزارشهای منتشر شده، پدر وی در پی فشار شدید روحی ناشی از بازداشت و بیخبری از وضعیت فرزندش دچار تشنج شده است.
از سوی دیگر، روز چهارشنبه ۲۴ دیماه، محمدحسین خورشیدوند کودک ۱۵ ساله لُر و ورزشکار اهل خرمآباد، در منزل خانوادگی خود در مسکن مهر کهریزک تهران توسط نیروهای حکومتی بازداشت و به یکی از مراکز نگهداری ویژه نوجوانان در تهران منتقل شده است. بنا بر اطلاعات دریافتی، وی در بخش قرنطینه این مرکز نگهداری میشود.
پیشتر نیز روز ۲۲ دیماه، مهدی حقجو نوجوان ۱۷ ساله گیلک و اهل لنگرود، در منزل خانوادگی خود توسط نیروهای حکومتی بازداشت شده است. خانواده وی تنها مطلع شدهاند که او به زندان لاکان رشت منتقل شده و تا زمان تنظیم این خبر، هیچ اطلاع دیگری از وضعیت و شرایط نگهداری او در دسترس نیست.
بسیاری از کودکان دیگر نیز هستند که به دلیل فشارهای شدید وتهدید علیه خانوادهها، هنوز هیچ اطلاعی از بازداشت و یا مفقود شدن آنها در دست نیست و خبر بازداشتشان تاکنون رسانهای نشده است.
در حالی که جمهوری اسلامی عضو «کنوانسیون حقوق کودک» است و متعهد به حمایت ویژه از افراد زیر ۱۸ سال محسوب میشود، بازداشت و نگهداری کودکان در شرایط امنیتی و بیخبری خانوادهها، نقض آشکار تعهدات بینالمللی تلقی میشود.
همزمان با بازداشت این کودکان معترض، خبر جانباختن یک کودک دیگر منتشر شد؛ اما اینبار نه در بازداشتگاه، بلکه در میدان مین.
یک کودک ۱۳ ساله کُرد، روز گذشته سهشنبه ۲۱ بهمنماه، در پی انفجار مین بهجامانده از جنگ ایران و عراق در منطقه «چمهندی» از توابع شهرستان دهلران در استان ایلام، جان خود را از دست داد. به گفته منابع مطلع، این انفجار عصر روز گذشته رخ داده و این کودک بهدلیل شدت جراحات وارده در همان محل جان باخته است.
مناطق مرزی ایلام، بهویژه شهرستان دهلران، همچنان از جمله مناطق آلوده به مینهای بهجامانده از جنگ ایران و عراق بهشمار میروند و سالانه چندین شهروند بر اثر انفجار این مینها جان خود را از دست میدهند یا مجروح میشوند. با گذشت بیش از سه دهه از پایان جنگ، پاکسازی کامل این مناطق همچنان انجام نشده و قربانیان، اغلب از میان کودکان و ساکنان محرومترین مناطق کشور هستند.
در ادامهی موج بازداشت گسترده شهروندان، دستکم هفت شهروند دیگر تحت بازداشت قرار گرفته و در بلاتکلیفی بهسر میبردند. اسامی این شهروندان به ترتیب زیر است:
پویان غلامی شهروند بهایی ساکن کرمان، روز سهشنبه ۲۱ بهمن، توسط نیروهای حکومتی در محل کار خود بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. نیروهای حکومتی پس از بازداشت این شهروند، اقدام به تفتیش منزل وی کردهاند.
سروش صفریپور شهروند گیلک ۳۱ ساله و بازیکن تیم فوتبال شاهین خشکبیجار، روز پنجشنبه ۱۶ بهمن، در جریان هجوم نیروهای حکومتی به منزل خود در محله خشکبیجار از توابع استان گیلان بازداشت شد.
علیرضا میرخرسندی شهروند گیلک اهل لنگرود و کارمند اداره محیطزیست این شهر، روز دوشنبه ۱۳ بهمن در محل کار خود، در اداره محیط زیست توسط نیروهای حکومتی بازداشت شد.
یزدان هاشمی خشکبیجاری شهروند گیلک ۲۷ ساله و ساکن خشکبیجار، روز یکشنبه ۱۲ بهمن، پس از دریافت تماس تلفنی از سپاه لشتنشا و مراجعه به این نهاد امنیتی، بازداشت و به زندان لاکان رشت منتقل شد.
میلاد دیدار شهروند ۲۷ ساله گیلک اهل رشت، روز دوشنبه ۲۲ دی در جریان اعتراضات مردمی در این شهر توسط نیروهای حکومتی تحت بازداشت و شکنجه قرار گرفت و پس از اخذ اعتراف اجباری، به زندان لاکان رشت منتقل شد. این شهروند با اتهام «لیدری اعتراضات» مواجه شده که به افزایش نگرانیها درخصوص سرنوشت او منجر شده است.
داود عباسی شهروند ۴۰ ساله و فیلمساز، روز ۲۰ دی توسط نیروهای حکومتی جمهوری اسلامی ایران با توسل به خشونت در کرج بازداشت و به زندان قزلحصار منتقل شد. این شهروند با اتهامات امنیتی مواجه شده است و علیرغم اینکه حین بازداشت دچار آسیبدیدگی شده، از رسیدگی پزشکی مناسب محروم مانده است.
ساجد خبازی شهروند گیلک ۳۳ ساله و اهل لاهیجان، متاهل و پدر یک فرزند، توسط نیروهای حکومتی در لاهیجان بازداشت و به تهران منتقل شده است. به گفته منابع آگاه، این شهروند تحت شکنجهی جسمی و روانی شدید قرار گرفته است. در یکی از موارد، با درخواست آمادهشدن جهت اعدام و تنظیم وصیتنامه، اعدام مصنوعی روی او اجرا شده است.
همزمان با بازداشت کودکان، اعمال شکنجه، فشار بر خانوادهها و تداوم قربانیگرفتن مینهای جنگ، تصویری از بحرانی چندلایه ارائه میدهد؛ بحرانی که در آن اعتراضات اجتماعی با پاسخ امنیتی شدید روبهرو شده و استانداردهای دادرسی عادلانه، حقوق کودک و حقوق اقلیتهای مذهبی و قومی زیر سئوال رفته است.
در شرایطی که اعتراضات در شهرهای مختلف ادامه دارد، بازداشتهای گسترده و برخوردهای خشن نهتنها به فروکش کردن نارضایتیها منجر نشده، بلکه بر دامنه نگرانیهای داخلی و بینالمللی افزوده است.
روایت این روزها، تنها روایت بازداشت نیست؛ روایت نسلی است که هم در خیابان با سرکوب مواجه میشود و هم در حاشیههای فراموششده مرزی، با مینهایی که هنوز از جنگی قدیمی بهجا ماندهاند.
