فشار برای تداوم جنگ با ایران؛ شکاف پنهان در خلیجفارس و سناریوی «فلجسازی کامل» تهران
فشار برای تداوم جنگ با ایران، در حالی شدت گرفته که برخی کشورهای خلیجفارس به دنبال «فلجسازی کامل» تهران هستند و همزمان شکافهای پنهان منطقهای عمیقتر میشود.
در حالی که جنگ در خاورمیانه وارد مرحلهای فرسایشی و پرهزینه شده، گزارشهای جدید نشان میدهد برخی از متحدان کلیدی ایالات متحده در منطقه، نهتنها خواهان پایان درگیری نیستند، بلکه بر ادامه و حتی تشدید آن تاکید دارند. این تغییر موضع، بهویژه در میان کشورهای عربی حوزه خلیجفارس، بیانگر تحولی قابلتوجه در محاسبات امنیتی و سیاسی منطقه است.
بر اساس گزارشی که خبرگزاری آسوشیتد پرس منتشر کرده، کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی در رایزنیهای پشتپرده با واشنگتن خواستار ادامه عملیات نظامی علیه ایران شدهاند. آنها معتقدند که حملات یکماهه اخیر هنوز به هدف اصلی، یعنی تضعیف ساختاری جمهوری اسلامی دست نیافته است. این در حالی است که همین کشورها در ابتدای درگیریها از عدم هماهنگی کافی با آمریکا و اسرائیل ابراز نارضایتی کرده و نسبت به پیامدهای گسترده جنگ هشدار داده بودند.
اکنون اما لحن این بازیگران تغییر کرده است. در این گزارش آمده که برخی از کشورهای مذکور، این مقطع را «فرصتی تاریخی» برای تغییر اساسی در رفتار یا ساختار قدرت در ایران میدانند. در همین راستا، مقامات عربستان، امارات، کویت و بحرین تاکید کردهاند که پایان عملیات پیش از دستیابی به چنین اهدافی، امنیت بلندمدت آنها را تضمین نخواهد کرد.
ریاض بهطور خاص بر این باور است که توقف زودهنگام جنگ، به یک «توافق خوب» منجر نمیشود. خواستههای عربستان شامل مهار کامل برنامه هستهای ایران، از بین بردن توان موشکی و پایان دادن به حمایت از گروههای نیابتی در منطقه عنوان شده است. در این میان، امارات متحده عربی رویکردی حتی تهاجمیتر اتخاذ کرده و خواهان بررسی گزینه حمله زمینی شده است؛ موضوعی که میتواند سطح درگیری را بهطور بیسابقهای افزایش دهد.
نگرانیهای امنیتی این کشورها نیز بیدلیل نیست. امارات طی هفتههای اخیر هدف صدها حمله موشکی و پهپادی قرار گرفته و این مسئله، جایگاه آن بهعنوان یک مرکز امن اقتصادی و گردشگری را تحت فشار قرار داده است. کویت و بحرین نیز، هرچند با احتیاط بیشتر، از گزینههای سختگیرانهتر حمایت میکنند.
در مقابل، همه کشورهای منطقه همنظر نیستند. عمان و قطر همچنان بر راهکارهای دیپلماتیک تاکید دارند و نسبت به گسترش بیشتر درگیری هشدار میدهند. این اختلافنظرها نشاندهنده شکاف عمیقی است که در درون شورای همکاری خلیجفارس در حال شکلگیری است.
در سطح بینالمللی، دونالد ترامپ با مواضعی متغیر ظاهر شده است. او از یک سو از آمادگی احتمالی تهران برای توافق سخن میگوید و از سوی دیگر، تهدید به تشدید حملات میکند. با این حال، او اخیرا اعلام کرده: «عربستان، قطر، امارات، کویت و بحرین همگی در حال جنگیدن و پاسخ دادن هستند.» این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که این کشورها هنوز بهصورت مستقیم وارد عملیات تهاجمی نشدهاند، اما زیرساختها و پایگاههایشان در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دارد.
در همین حال، «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران، تلاش کرده پیام متفاوتی به کشورهای منطقه ارسال کند. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران به پادشاهی عربستان احترام میگذارد و آن را کشوری برادر میداند. عملیات ما علیه متجاوزان دشمن است. زمان اخراج نیروهای آمریکایی فرا رسیده است.» این موضعگیری، نشاندهنده تلاش تهران برای جلوگیری از گسترش دامنه درگیری به کل منطقه است.
با این حال، خطر تشدید جنگ همچنان جدی است. ایران هشدار داده که در صورت حمله به زیرساختهای حیاتیاش، به تاسیسات استراتژیک کشورهای همسایه، از جمله آبشیرینکنها، پاسخ خواهد داد. چنین سناریویی میتواند بحران انسانی و زیستمحیطی گستردهای در منطقه ایجاد کند.
از منظر نظامی نیز، پیچیدگی عملیات، یکی از موانع گسترش مشارکت مستقیم متحدان آمریکا عنوان شده است. ازدحام در آسمان منطقه، خطر بروز اشتباهات مرگبار مانند آتش خودی را افزایش داده؛ چنانکه در روزهای ابتدایی درگیری، گزارشهایی از سرنگونی اشتباهی جنگندههای آمریکایی منتشر شد.
جنگی که تاکنون هزاران کشته بر جای گذاشته و تاثیرات جدی بر اقتصاد جهانی داشته، اکنون در نقطهای حساس قرار گرفته است. فشار برخی بازیگران برای ادامه مسیر نظامی، در کنار هشدارهای دیگران درباره پیامدهای فاجعهبار آن، منطقه را در آستانه تصمیمی سرنوشتساز قرار داده است؛ تصمیمی که میتواند آینده خاورمیانه را برای سالها رقم بزند.
