شصتوچهار روز خاموشی؛ ایران در یکی از طولانیترین قطعهای اینترنت جهان فرو رفت
همزمان با ورود قطع گسترده اینترنت در ایران به شصتوچهارمین روز، گزارشهای بینالمللی از تشدید محدودیتهای دیجیتال، سرکوب استفاده از VPN و اینترنت ماهوارهای و گسترش دسترسی طبقاتی به اینترنت خبر میدهند. نهاد ناظر «نتبلاکس» هشدار داده که میلیونها ایرانی همچنان از دسترسی آزاد به اینترنت جهانی محروم هستند؛ وضعیتی که نه تنها ارتباط مردم با جهان خارج را مختل کرده، بلکه خسارت سنگینی به اقتصاد، کسبوکارها و آزادی اطلاعات وارد کرده است.
دادههای تازه منتشرشده از سوی نهاد ناظر اینترنتی «نتبلاکس»، نشان میدهد که خاموشی گسترده اینترنت در ایران وارد شصتوچهارمین روز شده و به یکی از طولانیترین موارد قطع سراسری اینترنت در جهان تبدیل شده است. این نهاد اعلام کرده بخش بزرگی از کاربران ایرانی همچنان تنها به شبکه داخلی و محدود موسوم به «اینترنت ملی» دسترسی دارند و ارتباط آزاد با اینترنت جهانی بهشدت مختل شده است.
گزارشها حاکی از آن است که همزمان با ادامه محدودیتها، حکومت ایران برخورد با ابزارهای دور زدن فیلترینگ را نیز تشدید کرده است. بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی، نیروهای امنیتی استفاده و نگهداری تجهیزات اینترنت ماهوارهای از جمله استارلینک را هدف قرار دادهاند و عملیات جمعآوری تجهیزات و شناسایی کاربران این سرویسها افزایش یافته است.
در هفتههای اخیر همچنین گزارشهایی از بازداشت فروشندگان VPN و افزایش فشار بر کاربران ابزارهای عبور از فیلترینگ منتشر شده است. کارشناسان حوزه فناوری میگویند حکومت ایران علاوه بر فیلترینگ گسترده، به سمت ایجاد ساختاری برای «اینترنت طبقاتی» حرکت کرده؛ مدلی که در آن تنها گروههای خاص، نهادهای حکومتی، دانشگاهیان یا برخی کسبوکارها به اینترنت جهانی با دسترسی محدود متصل میشوند، در حالی که عموم مردم از این امکان محروم هستند.
نتبلاکس اعلام کرده که بخش بزرگی از مردم ایران طی ماههای گذشته، عملا از اینترنت آزاد جهانی قطع بودهاند. برخی گزارشها نشان میدهد سطح اتصال اینترنت در مقاطعی به تنها یک تا چهار درصد وضعیت عادی رسیده است.
این محدودیتها تاثیر سنگینی بر اقتصاد دیجیتال ایران گذاشته است. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده که میلیونها نفر از صاحبان کسبوکارهای آنلاین، فروشندگان اینترنتی، فریلنسرها و تولیدکنندگان محتوا، با کاهش شدید درآمد یا تعطیلی فعالیت خود روبهرو شدهاند. برخی برآوردها میزان خسارت روزانه ناشی از اختلال اینترنت را دهها میلیون دلار اعلام کردهاند.
در کنار خسارت اقتصادی، نهادهای حقوق بشری نسبت به پیامدهای انسانی و اجتماعی این وضعیت هشدار دادهاند. گزارشها نشان میدهد بسیاری از خانوادهها امکان ارتباط عادی با بستگان خود در خارج از کشور را از دست دادهاند و دسترسی به اطلاعات مستقل، رسانههای آزاد و شبکههای اجتماعی به شدت محدود شده است.
برخی تحلیلگران، قطع طولانیمدت اینترنت در ایران را نشانه ورود جمهوری اسلامی به مرحله تازهای از کنترل دیجیتال میدانند؛ مرحلهای که در آن، حکومت تلاش میکند با ترکیبی از فیلترینگ، نظارت گسترده، محدودسازی VPN و کنترل اینترنت ماهوارهای، جریان آزاد اطلاعات را به طور کامل تحت کنترل خود درآورد.
