Gevaar van burgeroorlog in Iran bij ineenstorting van islamitische regering

De denktank “Henry Jackson” hield een bijeenkomst waarin de ineenstorting van de Iraanse regering en het gevaar van burgeroorlog werd besproken.

Experts van de denktank “Henry Jackson” waarschuwden tijdens een bijeenkomst: “De ineenstorting van de Iraanse regering kan leiden tot burgeroorlog, waarvan de oplossing bestaat uit de vorming van een verenigde oppositie en het vermijden van een machtsvacuüm.”

Deze denktank in Groot-Brittannië onderzocht tijdens de genoemde bijeenkomst, die online werd gehouden, de toekomst van Iran na de mogelijke ineenstorting van de islamitische regering. In deze sessie waarschuwden onderzoekers en politieke activisten voor het gevaar van het ontstaan van een bestuursvacuüm en de daaropvolgende burgeroorlog in Iran, en benadrukten zij dat voor het Iraanse volk tegen elke prijs de scenario’s van Syrië of Irak moeten worden voorkomen.

De deelnemers aan deze bijeenkomst benadrukten dat de overgang van de islamitische republiek snel en soepel moet zijn, en dat het alleen door steun en versterking van een effectieve oppositie mogelijk is burgeroorlog te voorkomen. Zij beschouwden de waarschijnlijkheid van spontane ineenstorting van de Iraanse regering als zeer gering en benadrukten de noodzaak van een gecoördineerde strategische planning door het Westen.

Experts in deze bijeenkomst zeiden onder verwijzing naar Irans recente nederlagen in de regio: “De gerichte aanvallen van Israël in april 2024 en juni 2025 hebben geleid tot verzwakking van Irans defensief vermogen, de vernietiging van Iraanse proxy-groepen zoals Hamas en Hezbollah door Israël heeft ook Teherans regionale invloed beïnvloed, en de val van de regering-Bashar al-Assad was ook een ander verlies voor Iran.” Desondanks voorspelden de aanwezigen dat Teheran zou blijven streven naar wederopbouw van terroristische netwerken en verderzetting van kernenergie- en raketprogramma’s.

Naar hun zeggen hebben aanvallen van de Verenigde Staten en Israël het Iraanse kernprogramma niet volledig kunnen stopzetten, omdat Teheran verrijkt materiaal vóór de aanvallen heeft verplaatst.

Een van de centrale zorgen van deze bijeenkomst was de mogelijkheid van controle door de Revolutionaire Garde na de val van de regering. Experts benadrukten dat de Garde niet alleen een militaire macht is, maar functioneert als een enorm economisch conglomeraat met energie-, automobiel-, elektronische industrie en bouwactiviteiten in Iran en in staat zou zijn het land opnieuw te organiseren.

Sommige deelnemers waarschuwden echter ook dat zelfs als de Garde niet volledig de macht grijpt, er nog steeds kans is op het ontstaan van een ander onderdrukkend en anti-westers regime, hetzij in de vorm van sjiitische ideologie, hetzij gebaseerd op Iraanse nationalisme. Zij herinnerden eraan dat de historische herinnering van Iraniërs aan de coup van 1953 en westerse inmenging de anti-westerse houding onder delen van de samenleving nog steeds levend houdt.

“Dabbagh”, een van de Iraanse sprekers op deze bijeenkomst, waarschuwde voor de gevoeligheid van de Iraanse samenleving voor militaire inmenging en zei: “Het gevoel in de samenleving is wanhoop en ontmoediging. Ja! Veel Iraniërs beschouwen hun regering verantwoordelijk voor decennia van corruptie, onderdrukking en internationale isolatie, maar dat betekent niet dat zij de militaire aanval van Israël accepteren of rechtvaardigen.” Hij voegde eraan toe: “Wanneer steden zoals Teheran, Isfahan of Tabriz worden gebombardeerd en kinderen worden gedood, zal het zeer moeilijk zijn voor het volk om deze acties anders dan als een illegale en onevenredige agressie te beschouwen.”

Dabbagh herhaalde verder: “Het Iraanse volk wil verandering, maar niet door dit soort geweld. Deze aanvallen maken de democratische inspanningen van veel Iraniërs ingewikkelder. Zij (de regering) stellen tegenstemmen gelijk aan buitenlandse vijanden, terwijl de meesten van ons alleen verantwoordbaarheid, vrijheid en een toekomst gebaseerd op gerechtigheid willen, en geen wraak.”

De deelnemers aan de genoemde bijeenkomst kritiseerden, verwijzend naar de versnippering van de Iraanse oppositie, het gebrek aan samenhangend leiderschap en wederzijds vertrouwen en herinnerden eraan dat groepen zoals de Nationale Raad van Verzet in Iran en de Volksmojahedin-organisatie, hoewel zij willen dat Iran nucleair en seculair is, van elkaar verschillen in tactiek.

Naar hun mening is het beste scenario de vorming van een participatieve democratie die steunt op de culturele en educatieve achtergrond van het Iraanse volk. Om dit te bereiken, moet het Westen investeren in de opbouw van een verenigde oppositie en de voorwaarden scheppen voor de opstelling van een nieuw grondwettelijk recht dat zowel representatief is voor verschillende volkeren als separatisme voorkomt.

Aan het einde van de bijeenkomst waarschuwden experts van de denktank “Henry Jackson” dat militaire inmenging alleen averechts kan werken en het Iraanse volk rond de huidige regering kan verenigen. Zij stelden voor dat de effectieve oplossing alleen ligt in de combinatie van “buitenlandse druk en versterking van binnenlandse krachten”; van sancties en beperkte aanvallen tot steun voor binnenlandse oppositie en bevordering van nieuwe boodschappen over Iraans nationalisme en islamitische identiteit.

Naar hun zeggen kan alleen op deze manier het gevaar van een machtsvacuüm na de ineenstorting van de islamitische republiek worden verminderd en een ander toekomstscenario voor Iran worden gerealiseerd.

Bij de analyse van de gevolgen van een mogelijke ineenstorting van de islamitische republiek mag men niet het lot van religieuze minderheden, en in het bijzonder Iraanse christenen, negeren. De ervaring van de afgelopen jaren heeft aangetoond dat tijdens periodes van politieke en veiligheidskrisis, kwetsbare groepen het meest onder druk staan. Iraanse christenen zijn in de afgelopen decennia herhaaldelijk onder druk en discriminatie komen te staan; van beperkingen op kerkelijke activiteiten tot beveiligings- en maatschappelijke druk.

Mocht het scenario van een machtsvacuüm of burgeroorlog in Iran zich voordoen, dan is er een ernstig risico dat christenen en andere minderheden slachtoffers worden van geweld, extremisme of rechtloosheid. In dergelijke omstandigheden kunnen kerken en christelijke gemeenschappen opnieuw, zoals op andere plaatsen in het Midden-Oosten, toevluchtsoorden en diensten voor gewonden burgers worden, wat hen aan nieuwe bedreigingen zou blootstellen.

Uit dit perspectief is de politieke toekomst van Iran niet alleen een geopolitieke kwestie, maar is het lot van duizenden christenen en volgelingen van andere religies ook eraan gebonden. Het verdedigen van religieuze vrijheid en het waarborgen van de rechten van minderheden moet een onafscheidelijk onderdeel van elk plan voor Irans toekomst zijn.