ستایش رهبر جمهوری اسلامی از تریبون کلیسا، پس از چهار دهه سرکوب

اظهارات یکی از رهبران کلیسای آشوری ارومیه در تمجید از رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در حالی منتشر شده که ده‌ها سال است که جامعه مسیحی ایران با بازداشت، مصادره اموال، تعطیلی کلیساها و محرومیت از آزادی عبادت روبه‌روست. این موضع‌گیری بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا برخی رهبران کلیسا، در شرایطی که مسیحیان همچنان زیر فشار شدید امنیتی قرار دارند، از حکومتی دفاع می‌کنند که کارنامه آن از نگاه نهادهای حقوق بشری مملو از نقض آزادی دین و عقیده است.

کشیش «داریاووش عزیزیان» مسئول کلیسای شرق آشور ارومیه، طی گفت‌وگویی، رهبر جمهوری اسلامی را «رهبر محبوب» ملت ایران توصیف کرد و مدعی شد حضور مردم در مراسم تشییع او، نشانه «عشق مردم ایران» به رهبر و نظام جمهوری اسلامی بوده است. وی همچنین این مراسم را «پاسخی قاطع به دشمنان» خواند و ادعا کرد که راه و اندیشه رهبر جمهوری اسلامی به الگویی برای ملت‌های دیگر تبدیل شده است.

او در ادامه گفت که رهبر جمهوری اسلامی با حضور در کنار خانواده‌های کشته‌شدگان از اقوام و ادیان مختلف، نشان داده است میان مسلمان و غیرمسلمان تفاوتی قائل نیست و برای همه نقش «پدر» را ایفا کرده است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشری، نهادهای مدافع آزادی مذهب و رسانه‌های تخصصی مسیحی، طی سال‌های گذشته بارها از نقض گسترده حقوق مسیحیان در جمهوری اسلامی خبر داده‌اند. بازداشت شهروندان مسیحی، احکام طولانی‌مدت زندان، تعطیلی کلیساهای فارسی‌زبان، ممنوعیت برگزاری آزادانه مراسم عبادی و فشارهای امنیتی علیه رهبران کلیساها، تنها بخشی از این کارنامه است.

یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این سیاست، مصادره تدریجی اموال کلیساها و نهادهای مسیحی پس از انقلاب ۱۳۵۷ است. در سال‌های اخیر نیز جمهوری اسلامی روند تصرف دارایی‌های تاریخی کلیساها را شدت بخشیده است؛ از جمله تخلیه اجباری مجموعه تاریخی کلیسای حضرت پطرس تهران و نگرانی‌ها درباره آینده این بنای تاریخی، که واکنش گسترده نهادهای مدافع آزادی مذهب را در پی داشته است.

در کنار این موارد، تخریب کلیسای تاریخی انجیلی مشهد، بازداشت و محکومیت شهروندان مسیحی و فشار مستمر بر مسیحیان تبدیل‌شده از اسلام، نشان می‌دهد که محدودیت‌ها علیه جامعه مسیحی نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه در سال‌های اخیر ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

منتقدان معتقدند جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته تنها زمانی به سراغ رهبران اقلیت‌های دینی رفته که به نمایش وحدت ملی یا کسب مشروعیت در عرصه داخلی و بین‌المللی نیاز داشته است. در چنین مقاطعی، رسانه‌های حکومتی تلاش کرده‌اند با برجسته کردن حمایت برخی چهره‌های مذهبی، تصویری از همزیستی دینی در ایران ارائه دهند؛ تصویری که به گفته نهادهای حقوق بشری، با واقعیت زندگی بسیاری از مسیحیان ایران همخوانی ندارد.

در همین حال، اظهارات کشیش داریاووش عزیزیان نیز با واکنش انتقادی شماری از فعالان مسیحی و مدافعان حقوق بشر روبه‌رو شده است. آنان می‌پرسند چگونه می‌توان از حکومتی که سال‌ها کلیساها را بسته، اموال مسیحیان را مصادره کرده، مسیحیان را زندانی کرده و آزادی عبادت را محدود ساخته است، با چنین ادبیاتی تمجید کرد.

برخی فعالان مسیحی معتقدند نمی‌توان بدون اطلاع از شرایط پشت پرده درباره انگیزه چنین مواضعی قضاوت قطعی کرد. فشارهای امنیتی بر رهبران کلیساهای رسمی در ایران، سابقه‌ای طولانی دارد و این احتمال مطرح می‌شود که بخشی از این اظهارات در فضایی آکنده از تهدید و محدودیت بیان شده باشد. در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که سکوت یا حمایت از حکومت، به هر دلیل، نمی‌تواند رنج هزاران مسیحی زندانی، تبعیدشده، محروم از عبادت یا خانواده‌هایی را که اموالشان طی سال‌های گذشته مصادره شده است، نادیده بگیرد.

در نهایت، آنچه این اظهارات را بحث‌برانگیزتر می‌کند، شکاف آشکار میان روایت رسمی حکومت و واقعیت مستند زندگی بسیاری از مسیحیان ایران است؛ واقعیتی که در گزارش‌های متعدد نهادهای بین‌المللی، از جمهوری اسلامی به‌عنوان یکی از ناقضان آزادی دین و عقیده در قبال مسیحیان یاد شده است.