محاصره دریایی ایران و تشدید حملات؛ گزارشها از شکلگیری آرایش جدید منطقهای حکایت دارند
همزمان با تشدید حملات نظامی آمریکا به اهدافی در ایران، گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای بینالمللی از آغاز دوباره محاصره دریایی بنادر ایران، افزایش تحرکات نظامی در خلیج فارس و شکلگیری آرایش دیپلماتیک تازه در منطقه خبر میدهند. در همین حال، تحلیلگران نسبت به پیچیدگی ساختار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی و خطر گسترش درگیریها در تنگه هرمز هشدار دادهاند.
همزمان با افزایش تنش میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که دونالد ترامپ از بازگشت محاصره دریایی بنادر ایران و گسترش عملیات نظامی علیه اهداف جمهوری اسلامی خبر داده است. بر اساس این گزارشها، حملات آمریکا در روز جاری سهشنبه 14 جولای برابر با 23 تیر ابعاد گستردهتری به خود گرفته و همزمان، تحرکات دیپلماتیک در منطقه نیز وارد مرحله تازهای شده است.
روزنامه «اسرائیل هیوم» مدعی شده است که شماری از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، در پیامی مشترک به واشینگتن، حمایت خود را از آغاز عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی اعلام کردهاند. این گزارش جزئیات بیشتری از محتوای این پیام یا نام کشورهای مشارکتکننده ارائه نکرده و این ادعا تاکنون بهطور مستقل از سوی منابع رسمی تایید نشده است.
در همین حال، روزنامه «گلفنیوز» نیز در تحلیلی، به بررسی ساختار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی پرداخته و این پرسش را مطرح کرده است که آیا واکنشهای اخیر تهران، از یک فرماندهی واحد هدایت میشود یا نهادهای مختلف حکومتی مسیرهای متفاوتی را دنبال میکنند. این گزارش به همزمانی تلاشهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی در عمان با ادامه عملیات نظامی اشاره کرده و آن را نشانهای از وجود پیامهای متناقض در سیاست خارجی و امنیتی ایران دانسته است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر به مسقط، با مقامهای عمان درباره حفظ ثبات منطقه و امنیت تنگه هرمز گفتوگو کرده است؛ اما تنها یک روز بعد، گزارشهایی درباره حملات منتسب به جمهوری اسلامی در منطقه منتشر شد که پرسشهایی درباره هماهنگی میان نهادهای سیاسی و نظامی ایران ایجاد کرده است.
گلفنیوز همچنین به ساختار سپاه پاسداران اشاره میکند و مینویسد از سال ۱۳۸۷ این نیرو به ۳۱ فرماندهی استانی تقسیم شده است؛ تغییری که به گفته تحلیلگران، با هدف حفظ توان عملیاتی حتی در صورت از دست رفتن فرماندهان ارشد انجام شده است. این روزنامه معتقد است همین ساختار میتواند باعث شود برخی عملیاتها بدون نیاز به دستور مستقیم از مرکز ادامه یابد.
در دیگر گزارشهای منتشر شده، تنگه هرمز همچنان کانون اصلی بحران توصیف شده است. حدود یکپنجم نفت جهان از این آبراه عبور میکند و هرگونه اختلال در آن، میتواند پیامدهای گسترده اقتصادی و امنیتی برای بازارهای جهانی داشته باشد. با وجود تهدیدهای مکرر جمهوری اسلامی درباره بستن این گذرگاه، تاکنون هیچ مرجع بینالمللی بسته شدن کامل تنگه هرمز را تایید نکرده است، هرچند گزارشهایی از اختلال در رفتوآمد کشتیهای تجاری منتشر شده است.
این گزارش همچنین به حادثه کشتی تجاریJFS Galaxy اشاره میکند؛ کشتیای که در شبکههای اجتماعی ادعا شده پس از عبور از مسیری که منابع ایرانی آن را «غیرمجاز» خواندهاند، هدف حمله قرار گرفته است. این ادعا هنوز از سوی نهادهای بینالمللی دریایی بهطور مستقل تایید نشده است. در پی این حادثه، دولت هند با اشاره به حضور ۱۱ شهروند هندی در این کشتی، خواستار پایان حملات به کشتیهای تجاری و زیرساختهای غیرنظامی در منطقه شد.
شبکه CBS News نیز طی گزارشی اظهار کرد که مقامهای ایرانی در گفتوگوهای غیرعلنی با مشاوران دونالد ترامپ، حملات اخیر به کشتیهای تجاری مذکور را «اشتباه» توصیف کردهاند. بنا بر این گزارش، مقامهای آمریکایی معتقدند این حملات ممکن است از سوی بخشی از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی انجام شده باشد که با روند مذاکرات تهران و واشینگتن موافق نیست. این ادعا نیز تاکنون بهطور رسمی از سوی مقامهای جمهوری اسلامی تایید یا تکذیب نشده است.
در مجموع، گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که همزمان با ادامه درگیریهای نظامی، تلاشهای دیپلماتیک نیز متوقف نشده است؛ اما همزمانی این دو روند، همراه با پیامهای متناقض از تهران، خطر تشدید بحران و بروز محاسبات اشتباه را در یکی از حساسترین گذرگاههای انرژی جهان افزایش داده است.
