Achter de dollar van 200.000 toeman: mensen die niets meer te snijden hebben

De dollarkoers die de 200.000 toeman overschrijdt, is niet alleen een nieuw record op de valutamarkt; het is een afspiegeling van een economie waarvan de kosten van instorting worden betaald door gewone burgers die hun boodschappenlijstje krimpen, medische zorg en recreatie schrappen, bezittingen verkopen en hun baan verliezen. Terwijl nieuwe Amerikaanse sancties en politieke onzekerheid extra druk op de Iraanse economie uitoefenen, laten gepubliceerde verhalen van burgers zien dat velen voorbij bespaarmaatregelen zijn gegaan en nu noodzakelijke levensbehoeften moeten schrappen.

In Iran is de dollarkoers niet langer slechts een economische indicator. Elke prijsstijging van de dollar weerspiegelt zich in de prijzen van voedsel, medicijnen, huisvesting, auto’s, kleding en diensten, en vermindert rechtstreeks de koopkracht van huishoudens.

De dollar is in een jaar tijd van ongeveer 100.000 toeman naar meer dan 200.000 toeman gestegen; een ontwikkeling die betekent dat de nationale munt ernstig in waarde is gedaald en de druk op mensen wiens inkomsten niet gelijk zijn opgelopen met de inflatie aanzienlijk is toegenomen.

Maar achter dit getal staat het leven van miljoenen mensen. Achter de dollar van 200.000 toeman staat een leraar wiens salaris niet eens tot het begin van de volgende maand reikt; een moeder die gedwongen haar auto verkopen om begrotingstekorten aan te vullen; gezinnen die vlees en zuivel van hun bord schrappen; werknemers die huizenkoop voorgoed uitstellen en artsen die zich zorgen maken dat medicijnprijsstijgingen patiënten dwingen voedsel en andere levensnoodzakelijkheden op te geven.

Verhalen die de afgelopen dagen door burgers op sociale media zijn gedeeld, hebben een gemeenschappelijke deler: mensen hebben eerst recreatie en reizen geschrapt, daarna kleding en onnodige aankopen, vervolgens restaurants en sport en extra cursussen; maar nu is de economische druk zo groot dat zelfs voedsel en basisbehoeften uit het huishoudbudget worden verwijderd.

Een basisschooljuf met een maandelijks inkomen van ongeveer 20 miljoen toeman zei dat haar salaris, zelfs niet de eerste tien dagen van de maand haalt vanwege inflatie.

Ze sprak over het schrappen van bioscopen, theater, concerten, het kopen van kleding en schoenen en het verminderen van fruit- en vleesconsumptie, en benadrukte dat gezinnen van haar leerlingen ook niet kunnen betalen voor schoolkosten of hun kinderen naar kampen kunnen sturen.

Dit is niet langer besparen, maar een geleidelijke krimping van het leven. Als een gezin niet meer reist, dan restaurants schrapt, dan kleding niet meer koopt, dan vlees en zuivel vermindert, en uiteindelijk alleen nog bezig is met “ons buikje vullen”, speelt de economie niet langer alleen met mensen; het verslindt hun levenskwaliteit en toekomst.

Een van de gepubliceerde verhalen geeft een schokkend beeld van de economische situatie: alles is gefinancierd, zelfs voedselvoorziening is gefinancierd en is onderdeel van de huishoudelijke schulden geworden. Deze zin mag eenvoudig lijken, maar toont de diepte van een crisis.

Een samenleving waarin mensen gedwongen zijn uitgaven voor noodzakelijke goederen uit te smeren, staat niet alleen voor inflatie, maar voor een koperscrisis. In dergelijke omstandigheden betekent elke prijsstijging het schrappen van nog een deel van het leven.

Als een gezin vandaag geen vlees kan kopen, schrapt het morgen misschien zuivel. Als het geen huur kan betalen, verhuist het naar een goedkoper gebied. Als het huisvestingskosten niet meer kan betalen, wordt het gedwongen bezittingen te verkopen en uiteindelijk, als er niets meer te verkopen of te schrappen valt, wat dan?

Onder de gepubliceerde verhalen stelt een 51-jarige vrouw, die zichzelf als huishoudforinzitter identificeert, dat haar maandelijks inkomen ongeveer 33 miljoen toeman bedraagt, terwijl zij de kosten van een normaal leven op 90 tot 100 miljoen toeman schat. Om dit verschil aan te vullen, verkocht zij haar auto.

Dit verhaal werpt een fundamentele vraag op: “Hoe vaak kun je bezittingen verkopen om een verlies aan koopkracht aan te vullen? Je kunt een auto eenmaal verkopen, je kunt goud verkopen, je kunt spaargeld opbruiken, maar wat daarna?”

Wanneer inkomsten en levenskosten meervoudig uit elkaar groeien, beheert een gezin niet langer de economie, maar consumeert het zijn toekomst. De crisis is niet alleen de boodschappenlijst; de toekomst wordt ook geschrapt.

Een van de meest gevaarlijke gevolgen van de economische crisis is niet alleen honger of verminderde consumptie; het is het verlies van het vermogen om voor de toekomst te plannen.

In de gepubliceerde verhalen spreken mensen over het uitstellen van huizenkoop, verhuizing naar goedkopere steden, het verkopen van auto’s, het schrappen van sport en onderwijs, en zelfs zorgen over de toekomst van hun kinderen.

Een 42-jarige werknemer zei ook dat ondanks een inkomen van ongeveer 40 miljoen toeman en eigen huisvesting, de sterke stijging van goudprijs en huisvestingskosten ertoe hebben geleid dat zijn plannen voor huizenkoop en andere financiële doelen praktisch zijn opgegeven. Dit betekent dat de economische crisis niet alleen de armsten treft; de middenklasse trekt zich ook terug, en wanneer de middenklasse krimpt, zal de samenleving worden geconfronteerd met een veel diepere crisis dan alleen duurte.

Nieuwe Amerikaanse sancties en politieke en militaire spanningen werpen ook een schaduw over deze situatie. Verminderde economische activiteit, verlies van enkele banen, verstoringen in handel en toegenomen onzekerheid zetten gezinnen verder onder druk die al eerder beperkte financiële mogelijkheden hadden. Maar uiteindelijk, wie betaalt voor deze crises?

Niet degene die buiten Iran over sancties beslist, niet een ambtenaar of functionaris die speciale faciliteiten heeft; de belangrijkste kosten worden betaald door het Iraanse gezin in het land; hetzelfde gezin dat met Riaals moet leven en goederen moet kopen tegen dollars en met een onzekere toekomst moet omgaan.

We mogen de mensen in Iran niet in getallen zien, achter elk getal ligt een leven. Voor een economische functionaris kan de dollar van 200.000 toeman slechts een getal op een grafiek zijn, maar voor een moeder betekent het hogere medische kosten voor haar kind; voor een leraar betekent het het schrappen van vlees en fruit van de tafel; voor een huurder betekent het onvermogen huur te betalen; voor een jongeman betekent het dat het droom van trouwen en gezinsvorming verder weg raakt; voor een arbeider betekent het angst voor werkloosheid, en voor een gezin betekent het dat het niet eens voor de volgende paar maanden kan plannen.

Je kunt de Iraanse economie niet alleen uitleggen met dollarkoersen, inflatie en officiële indicatoren; je moet de Iraanse economie zien in de boodschappen van mensen, in koelkasten die leger worden, in medicijnen die worden uitgesteld, in huizen die worden verkocht, in banen die verdwijnen, in kinderen die van school en kampen worden afgehaald, in lichaamsdelen die vanwege armoede worden verkocht, en in jongeren die hun toekomst onmogelijk zien.

We moeten onze ogen openen voor het leven van de mensen. Wat vandaag in Iran gebeurt, is niet alleen een valutacrisis. Het is een crisis wanneer een gezin gedwongen is voedselaankopen uit te smeren; het is een crisis wanneer een moeder als gezinshoofd haar auto moet verkopen om levenskosten te betalen; het is een crisis wanneer een leraar ondanks fulltime werk haar salaris voor het einde van de maand op is; het is een crisis wanneer mensen afzien van medicijnkoop, fruit, vlees, kleding, huisvesting en zelfs reizen en recreatie, en de grootste crisis is wanneer mensen voelen dat er geen perspectief op verbetering is.

De mensen van Iran mogen niet alleen worden gezien wanneer er protesten uitbreken of statistieken worden gepubliceerd. Achter elke dollarcursus stijging, achter elke prijsstijging en achter elke inflatiegrafiek, leven mensen die jarenlang de kosten van politieke, economische en bestuursbesluiten uit hun zak en boodschappenlijst betalen.

Als de wereld haar ogen op Iran wil openen, moet zij voorbij het getal 200.000 toeman gaan en de mensen zien die achter dit getal staan; mensen voor wie niets meer van hun leven te schrappen valt.

Auteur: M.R