Opnieuw stijgende dollarkoers en betekenisvol stilzwijgen van de Centrale Bank van Iran

De tweede helft van het Iraanse jaar is begonnen met een stijging van de dollarkoers. De dollarprijzen zijn opnieuw het kanaal van 28.000 toman ingegaan. Ook de goudmuntprijzen zijn gestegen. De stijging van de wisselkoers van buitenlandse valuta in Iran heeft gepaard gelopen met passiviteit en stilzwijgen van de Centrale Bank.

De opwaartse trend van de dollarwaarde in Iran begon op de eerste dag van Mehr en heeft de afgelopen dagen aangehouden. Op woensdag 7 Mehr (29 september) steeg de dollarprijs boven de grens van 28.000 toman uit.

Volgens statistieken gepubliceerd door Iraanse media is, afgezien van één dag in Shahrivar dit jaar, een dergelijke stijging van de dollar- en euroverhandeling op de Iraanse deviezenmarkt in de afgelopen 11 maanden ongekend.

Bij eerste inzicht kunnen twee belangrijke factoren voor de stijging van de dollarprijs worden genoemd. Ten eerste heeft de machtsgreep in Afghanistan door de Taliban de mogelijkheden voor het voorzien van de Iraanse marktbehoeften in dollars verminderd.

Evaluaties wijzen erop dat sinds de val van Kabul tot heden de dollarprijs op de Iraanse markt van 24.000 toman naar 28.000 toman is gestegen.

Anderzijds heeft de onderbreking van de nucleaire onderhandelingen een schaduw geworpen op het optimisme dat op de deviezenmarkt aanwezig was met betrekking tot het bereiken van een akkoord en de opheffing van sancties.

Vanuit dit perspectief kan gewezen worden op de effecten van de toespraak van Jean-Yves Le Drian, de Franse minister van Buitenlandse Zaken bij de Verenigde Naties. Hij had sterk benadrukt dat het verstrijken van de tijd niet in het voordeel van de Islamitische Republiek werkt, en hoe meer tijd verstrijkt, hoe minder waarschijnlijk het wordt om een oplossing te vinden voor het Iraanse nucleaire geschil en het herstel van de JCPOA.

Anderzijds weet de Amerikaanse regering ook zeer goed dat zolang de Islamitische Republiek beschikt over de mogelijkheid om olie naar China te verkopen, de reikwijdte van de gevolgen van economische druk voortvloeiende uit sancties verminderd wordt.

In dit verband is de Amerikaanse regering onderhandelingen met China begonnen om invoer van ruwe olie uit Iran te voorkomen. Dit onderwerp heeft ook een negatief effect gehad op de marktzekerheid over de instroom van valuta en de bloei van de handel.

Centrale Bank; stille getuige of verborgen speler?

De economische redactie van de krant “Etemaad” zit met Albert Baghoozian, economische expert. Baghoozian ziet de oorzaak van de stijging van de dollarprijs, afgezien van de twee eerder genoemde factoren, in het monetaire beleid van de Centrale Bank.

Hoe dan ook, om de vraag te beantwoorden waar men de oorzaak van de stijging van de dollarwisselkoers ten opzichte van de toman moet zoeken – bij de regering of in de markt – is deze econoom van mening dat de Centrale Bank dit heeft gedaan om budgettekorten aan te vullen.

Baghoozian spreekt over het stilzwijgen en de passiviteit van de Centrale Bank en zegt: “De Centrale Bank heeft onlangs helemaal niet gereageerd op dit onderwerp en geen woord gezegd over het beheren van deze markt, en er heerst volledige stilte in het deviezenbedrijf van het land, en dit is helemaal geen goed teken.”

Hij, die werkzaam is in het gebied van bank- en financiële aangelegenheden, is van mening dat een stijging van de dollarkoers naar 28.000 toman of naar 30.000 toman geen groot belang heeft voor de Centrale Bank.

Baghoozian vervolgde: “Maar het feit of de regering haar begrotingstekort op deze manier kan oplossen is belangrijk voor deze instelling, maar naar mijn mening is dit de vuilste manier om het regeringsbegrotingstekort op te vullen, omdat de gevolgen ervan niet gering zijn en het leidt tot inflatie van alle goederen.”

Raisi’s rode lijn

Ebrahim Raisi, de leider van de dertiende regering, had onlangs beweerd dat inflatie een rode lijn voor zijn regering vormt. Hij had ambtenaren gewaarschuwd zich te onthouden van handelingen die inflatie zouden kunnen vergroten.

De genoemde economische expert schetst echter een ander beeld van de situatie. Hij zegt: “Helaas moet gezegd worden dat de stijging van de dollarkoers in de richting van de groei van de inflatie werkt, en in deze periode is geen enkele positieve stap gezien om prijzen te verlagen of zelfs te stabiliseren.”

De stijging van de dollarprijs heeft onder meer tot gevolg gehad dat de goudmuntprijzen zijn gestegen. Het interessante hier is dat de goudprijzen op wereldmarkten niet alleen in de afgelopen dagen niet zijn gestegen, maar zelfs licht zijn gedaald.

In een situatie waarin de goudprijs per troy ounce op wereldmarkten onder de 1.750 dollar was gedaald, bereikte de prijs van een goudmunt op woensdag 7 Mehr meer dan 12 miljoen toman.

De krant “Donya-ye Eqtesad” ziet in haar analyse de neiging tot het kopen van goudmunten voor meer dan 12 miljoen toman alleen in het feit dat kopers optimistisch zijn over de voortdurende stijging van de dollarkoers op de Iraanse deviezenmarkt.

Reformistische markt, conservatieve markt

En tot slot behandelt de krant “Jomhouri-ye Eslami” met een artikel getiteld “Hoe noemen we de 28.000 toman dollar?” de benadering van de Raisi- en Rohani-regering ten opzichte van schommelingen in de deviezenmarkt.

De schrijver van dit artikel schreef: “De markt is niet conservatief, niet hervormd en niet gematigd en niet iets anders. De markt is markt, met een gevoelige puls die alles sneller voelt en zelfs begrijpt!”

Deze krant schreef dat het komen en gaan van mensen geen invloed heeft op de marktsituatie en de levensmiddelen van het volk: “De markt gaat zijn eigen weg en de samenleving volgt dezelfde regel.”

Wat de schrijver indirect zegt is dat deviezenmarktschommelingen worden bepaald door de markt zelf. Deze bewering is alleen waar onder de voorwaarde dat het stilzwijgen en de passiviteit van de Centrale Bank tegenover de plotselinge stijging van de dollarprijs geen verband houdt met de poging van de regering-Raisi om begrotingstekorten op deze manier aan te vullen en het gevolg van iets anders is.

De regering-Rohani, de Centrale Bank onder zijn leiding en Ishaq Jahangiri en zijn plaatsvervanger hadden door het creëren van de “Jahangiri-dollar” en het spelen met dollarkoersen op de deviezenmarkt aanzienlijke inkomsten gegenereerd. Nu lijkt het erop dat Raisi hetzelfde beleid volgt.

Bron: DW