Van het geluid van modernisering tot stilte na de revolutie; het verhaal van 86 jaar radio in Iran

Een blik op het begin van radio op 4 Ordibehesht 1319 en het traject dat vorm kreeg onder Reza Shah en Mohammad Reza Shah Pahlavi; een medium dat een symbool van modernisering werd, maar na 1357 een ander pad insloeg.

4 Ordibehesht (24 april) in de mediakalender van Iran is niet zomaar een gewone dag; het herdenkt de officiële geboorte van radio als het eerste omvattende audiomedium in het land. Op deze dag in het jaar 1319 van de Iraanse kalender werd de eerste openbare zender met de naam “Radio Teheran” in Teheran geopend en klonk er een nieuw geluid in het leven van de mensen; een geluid dat Iran dichter bij de moderne wereld van communicatie zou brengen.

Maar dit beginpunt had diepere wortels in eerdere jaren. Tijdens het bewind van Reza Shah Pahlavi ondergingen de telecommunicatieinfrastructuur van het land een nieuw stadium. Op 6 Ordibehesht 1305, met de start van de eerste draadloze telegraafzender, werden de fundamenten van een modern communicatienetwerk in Iran gelegd; een stap die Iran destijds op het pad bracht om gelijke tred te houden met wereldwijde technologie. Daarvoor waren al bestellingen geplaatst voor langegolftechnologie voor belangrijke steden van het land zoals Tabriz, Mashhad, Kerman en Kermanshah, en zelfs de eerste communicatietorens werden in Teheran geïnstalleerd.

Dit proces werd vervolgens voltooid met technische en onderwijsbeslissingen. In december 1304 koos de regering ervoor korte golven te gebruiken en werden groepen naar het buitenland gestuurd voor gespecialiseerde training; een maatregel die de weg bereidde voor de vorming van radio als een openbaar medium in de daaropvolgende jaren.

Uiteindelijk, op 4 Ordibehesht 1319, met de aanwezigheid van Mohammad Reza Pahlavi (als toenmalig kroonprins), werd de eerste openbare radiozender van Iran geopend op de locatie van het draadloze station aan de oude Shemiran-weg en vanaf de volgende dag begon de regelmatige uitzending van programma’s. In het begin had radio slechts ongeveer acht uur per dag programma’s; een mix van nieuws, muziek, culturele, historische en religieuze inhoud die geleidelijk uitbreidde.

In diezelfde jaren nam de eerste radiomogelijkheid in Iran gestalte aan gelijktijdig met wereldwijde ontwikkelingen en het begin van de Tweede Wereldoorlog. Zelfs de eerste internationale programma’s gingen in hetzelfde jaar 1319 op antenne en later werden verschillende talen zoals Frans, Duits, Russisch, Turks en Arabisch aan het netwerk toegevoegd; een teken van inspanningen om radio om te zetten in een internationaal medium.

In volgende decennia werd radio een van de belangrijkste culturele en artistieke hulpmiddelen van het land. Programma’s zoals “Golha” stabiliseerden niet alleen de Iraanse muziek, maar brachten deze ook op een professioneel en duurzaam niveau. Veel grote figuren uit Iraanse muziek en literatuur speelden een rol in dit proces en radio werd op zekere wijze het geluidgeheugen van de Iraanse cultuur.

Het verhaal van radio in Iran is echter niet alleen een verslag van technische en culturele vooruitgang. Na het jaar 1357, met de verandering van de politieke structuur van het land, werden de nationale radio en televisie van Iran omgezet in “Seda va Sima-ye Jomhuri-ye Eslami-ye Iran” (Stem en Beeld van de Islamitische Republiek Iran). Veel cultuuranalisten geloven dat deze verandering de weg voor vrije en diverse radioontwikkeling beperkte en radio zich van zijn vooraanstaande positie verwijderde.

Tegelijkertijd speelde radio zelf een bepaalde rol in historische keerpunten. Van de momenten die in het collectieve geheugen van Iraniërs zijn opgeslagen, kan men wijzen op een beroemde uitspraak over de bevrijding van Khorramshahr: “Geachte luisteraars! Let op; Khorramshahr is bevrijd.”

Ook belangrijke berichten zoals de val van regeringen, oorlogsontwikkelingen en zelfs aankondigingen van de dood van politieke en religieuze persoonlijkheden van het land zijn allemaal via dit medium tot het volk gekomen; een medium dat ondanks grootschalige veranderingen nog steeds aanwezig is in het dagelijks leven van Iraniërs.

Na meer dan 86 jaar sinds het begin van radioactiviteiten in Iran, is dit medium nog steeds actief, hoewel het historische pad ervan veel ups en downs heeft gekend. Voor sommigen is radio een herinnering aan de periode van vorming van moderne instellingen in Iran in het tijdperk van Reza Shah en Mohammad Reza Shah Pahlavi; een periode waarin de telecommunicatieinfrastructuur van het land werd gevestigd. Voor anderen heeft dit medium in de jaren na de revolutie van 1357 een verschillende betekenis gekregen en is het in een nieuw kader gedefinieerd.

Ondanks dit alles blijft radio een van de duurzaamste communicatiehulpmiddelen in Iran; een medium dat door de geschiedenis heen is gegaan en nog steeds onder zijn golven een verteller is van een deel van het sociale leven van de mensen.

Auteur: M.R