Voice of America of gerichte censuur? Controverse over verwijdering van Reza Pahlavi uit VOA Farsi-berichtgeving

De controverse over de verwijdering van de naam Reza Pahlavi uit de VOA Farsi-berichtgeving en de crisis rond onpartijdigheid bij de Amerikaanse staatsmedia heeft geleid tot brede reacties.

De Farsi-afdeling van Voice of America (VOA), een mediumondersteund door de Amerikaanse overheidsbudget waarvan de officiële missie wordt omschreven als “onafhankelijke en professionele informatieverstrekking”, is in de afgelopen weken geconfronteerd met een golf van kritiek van binnen- en buitenaf.

Deze kritiek intensiveerde nadat een aantal medewerkers van dit medium de leiding van de Farsi-afdeling ervan beschuldigde opzettelijk en gericht nieuws over Reza Pahlavi te censureren, een persoon die in de afgelopen maanden een centrale rol heeft gespeeld in het oproepen, inspireren en symboliseren van anti-regeringsprotesten in Iran.

Volgens een rapport van de krant “The Hill” hebben drie VOA-medewerkers verklaard dat “Ali Javananmardi”, senior adviseur die toezicht houdt op de Farsi-afdeling, niet alleen heeft voorkomen dat beelden en geluidsopnames van slogans waarin de naam Reza Pahlavi wordt genoemd werden uitgezonden, maar ook heeft verboden dat gasten in programma’s naar zijn naam verwijzen. Een van deze medewerkers beschreef deze aanpak als “censuur vergelijkbaar met mediakanalen in autoritaire landen”.

Volgens interne bronnen van Voice of America heeft dit redactionele beleid ertoe geleid dat de weerslag van straatprotesten in Iran selectief en onvolledig wordt gepresenteerd, op zodanige wijze dat de rol van Reza Pahlavi in slogans, oproepen en proteststymbolen feitelijk is verwijderd of verzwakt.

Deze medewerkers zeggen ook dat zelfs de standpunten van Donald Trump over Reza Pahlavi selectief zijn weergegeven. In de berichtgeving over Trumps interview met nieuwsagentschap Reuters werden passages waarin hij zei “als Iraniërs Reza Pahlavi accepteren, heb ik daar geen bezwaar tegen” verwijderd, terwijl BBC Farsi dezelfde uitspraken volledig publiceerde.

Ali Javananmardi en “Cary Leke”, hoofd van het Amerikaanse agentschap Global Media (USAGM) en toezichthouder over Voice of America, hebben zich in openbare stellingnames verdedigd tegen dit beleid. Zij benadrukken dat de taak van Voice of America niet is om “bepaalde gezichten van de oppositie uit te lichten” en dat dit medium niet in een podium voor een specifieke persoon of beweging mag veranderen.

Javananmardi schreef in reactie op kritiek op het sociale netwerk X: “Ik ben niet de woordvoerder van de oppositie en ook niet haar tegenstander.” Hij benadrukte ook dat zijn toewijding niet aan personen gaat, maar aan het Iraanse volk en wat hij “de waarheid omschrijft die met bloed en moed op straat is geschreven”.

Maar critici stellen dat het probleem niet gaat om steun voor of tegen een politiek gezicht, maar om het recht van het publiek om de volledige werkelijkheid van het protestlandschap te zien.

VOA-medewerkers, die vanwege bezorgdheid over gevolgen voor hun baan en rechtspositie anoniem willen blijven, geven een geheel ander beeld. Zij spreken over wat zij “een ongekende schending van journalistieke professionele normen” noemen, en stellen dat Javananmardi met zijn duidelijke politieke achtergrond en langdurige verzet tegen Reza Pahlavi zijn managementpositie gebruikt om persoonlijke opvattingen door te voeren.

Volgens een van deze medewerkers is zelfs Javananmardi’s functietitel als “senior adviseur toezicht Farsi-, Koerdisch- en Afghaanse secties” zonder precedent in de formele structuur van Voice of America en lijkt het “een uitgevonden titel” te zijn.

De activiteiten van Ali Javananmardi hebben ook de aandacht getrokken van de “National Union for Democracy in Iran” (NUFDI), een onafhankelijke organisatie die Reza Pahlavi in Amerika steunt. Deze organisatie heeft een formele klacht over zijn “onprofessionele” gedrag ingediend bij leden van het Congres.

In deze klacht staat dat Ali Javananmardi Iran herhaaldelijk niet als een land, maar als “vijand” heeft gepresenteerd en geen onderscheid heeft gemaakt tussen regering en volk; een aanpak die volgens deze organisatie bewijs is van politieke actie en niet van professionele journalistiek.

Deze organisatie wijst ook op de verspreiding van onjuiste informatie, waaronder de valse bewering over een scheuring in het Iraanse leger in 2022 en beschuldigingen van samenwerking van Reza Pahlavi met de Islamitische Revolutionaire Gardisten.

Reza Pahlavi, zoon van de laatste sjah van Iran, heeft in de afgelopen maanden geprobeerd zichzelf als optie voor interim-leiderschap van het land in geval van instorting van de Islamitische Republiek in te stellen en tegelijkertijd politieke steun in Washington uit te breiden.

Experts stellen dat voor een deel van de demonstranten hij een symbool is van breuk met de Islamitische Republiek en herinnering aan een periode van economische ontwikkeling en sociale vrijheden voor de revolutie, hoewel de werkelijke mate van zijn steun in het land niet nauwkeurig kan worden gemeten vanwege de veiligheidsomstandigheden.

Ondanks de onderdrukking van straatprotesten blijft Reza Pahlavi mensen oproepen tot vormen van burgerlijke ongehoorzaamheid, waaronder stakingen en huisprotesten, en zijn naam verschijnt in slogans en afbeeldingen van demonstranten.

De beschuldiging van censuur is niet beperkt tot nieuws en heeft ook betrekking op uitgenodigde experts. Waaronder “Sahar Tahvili” die zegt dat zij vanwege vermelding van de naam Reza Pahlavi in een van de programma’s is berispt en bedreigd is met verwijdering uit de gastenlijst.

Tahvili, die een langdurige kijker van Voice of America is, zegt: “Dit medium was ooit de stem van vrijheid voor Iraniërs onder dictatuur, maar vandaag is het op pijnlijke wijze van deze missie afgeweken.”

Critici stellen dat in een situatie waarin de recente protesten een van de meest ernstige bedreigingen voor het voortbestand van de Islamitische Republiek vormen, het censureren van een invloedrijk oppositiegelaatsuitdrukking in een medium gefinancierd door Amerikaanse publieke middelen ernstige vragen heeft opgeroepen over journalistieke onafhankelijkheid, mediaonpartijdigheid en politieke oriëntatie.

Een vraag die nog steeds onbeantwoord is gebleven: “Moet Voice of America de volledige realiteit van de stem van demonstranten weerspiegelen, of is het een selectieve en beheerde stem?”