اروپا، سپاه و بازی خطرناک «تروریسم سیاسی»
واکنشهای عصبی تهران به قرار گرفتن سپاه در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا، پرده از بنبست سیاسی و بحران مشروعیت برداشت.
اتحادیه اروپا روز گذشته پنجشنبه ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶، به طور رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC) را در فهرست سازمانهای «تروریستی» قرار داد، تصمیمی بیسابقه که موجی از واکنشهای تند و تهدیدآمیز از سوی مقامات جمهوری اسلامی را به دنبال داشته است.
اتحادیه اروپا که پس از هفتهها بحث در مورد نقش سپاه در سرکوب اعتراضات داخلی ایران به تصمیم قطعی رسید، این حرکت را بخشی از بسته تحریمی گسترده علیه مقامها و نهادهای متهم به نقض حقوق بشر دانست. این تصمیم شامل تحریمهای مالی، ممنوعیت سفر و درج نام ۲۴۷ فرد و ۵۰ نهاد مرتبط با سپاه و نیروهای امنیتی ایران در فهرست تحریمها است.
«کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بیانیهای تاکید کرد: «هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خود را میکشد، در مسیر زوال خود گام برمیدارد» و افزود که این تصمیم پیام روشنی به کسانی است که ابزار سرکوب را در دست دارند.
«غلامحسین محسنیاژهای» رئیس قوه قضائیه ایران، در یک واکنش رسمی، این تصمیم را «اقدامی خصمانه» توصیف کرد و هشدار داد: «اتحادیه اروپا عواقب و تبعات این حماقت را خواهد دید.» او افزود: «تروریستی معرفی کردن نهاد رسمی یک کشور عضو سازمان ملل متحد، با قواعد حقوق بینالملل در تعارض است.»
علاوه بر واکنش اژهای، واکنشهای دیگر مقامات در سطح نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی نیز شدید بودهاند:
- «علی شمخانی» عضو شورای دفاع ملی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «غرب تروریسم را تعریف نمیکند، مصرف میکند» و ادعا کرد که حمایتهای غرب از جنگها و رژیمهای سرکوبگر، نشاندهنده استحاله مفهوم تروریسم است.
- وزارت دفاع ایران، تصمیم اروپا را «واکنشی کینهتوزانه، عجولانه و از سر استیصال» خواند و ضمن رد هرگونه جرمانگاری علیه سپاه، اعلام کرد نمیتوان بخشی از ساختار رسمی دولت را تروریستی دانست.
- شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی نیز، با بیانیههایی این اقدام را «فاقد مبنای حقوقی» و نشانه خصومت عمیق اروپا علیه ایران توصیف کردند.
خبرگزاریهای داخلی ایران به نقل از منابع آگاه، از چند گزینه عملیاتی در برابر اتحادیه اروپا خبر دادهاند، از جمله واگذاری حفاظت از مراکز دیپلماتیک اروپایی به سپاه، بازدید ویژه کشتیهای تجاری اروپایی توسط نیروی دریایی سپاه و حتی بازرسی دیپلماتهای اروپایی در فرودگاهها بدون رعایت پروتوکلهای دیپلماتیک.
همزمان، برخی رسانههای خارجی گزارش دادهاند که ایران قصد دارد نیروهای مسلح کشورهای عضو اتحادیه اروپا را به عنوان «تروریست» معرفی کند، اقدامی که میتواند تنشها را وارد مرحلهای خطرناکتر کند.
این تصمیم اتحادیه اروپا، پس از سالها بحث و مناقشه اتخاذ شده است. پیش از این، چندین کشور مانند آمریکا، کانادا و استرالیا، سپاه را در فهرست گروههای تروریستی قرار داده بودند، اما ۲۷ کشور اروپایی در سالهای اخیر، به دلیل ملاحظات دیپلماتیک موافق چنین برچسبی نبودند.
در نهایت، تصمیم اخیر بخشی از واکنش جهانی به سرکوب خونین اعتراضات داخلی در ایران توصیف میشود، اعتراضاتی که بر اساس گزارش سازمانهای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی، به کشته شدن هزاران معترض غیرمسلح انجامیده است.
