سایه جنگ بر فراز ایران؛ آمادهباش ارتش آمریکا در میانه بحران داخلی
آمادگی ارتش آمریکا در خاورمیانه حاکی از سایه جنگ بر فراز ایرانست و در حالی گسترده میشود، که مردم ایران زیر فشار سرکوب و ناامنی، روزگار میگذرانند.
در شرایطی که مردم ایران همچنان با موجی از سرکوب، بازداشتهای گسترده، فشارهای اقتصادی و نقض مستمر حقوق بشر روبهرو هستند، گزارش تازهای از آمادگی نظامی ایالات متحده، نگرانیها درباره آیندهای پرتنشتر را تشدید کرده است.
به نقل از دو مقام آمریکایی، ارتش این کشور در حال آمادهسازی برای یک عملیات احتمالی چند هفتهای علیه ایران است؛ عملیاتی که در صورت صدور دستور از سوی دونالد ترامپ، میتواند به درگیریای بسیار جدیتر از تنشهای پیشین میان دو کشور تبدیل شود.
این اطلاعات از سوی مقاماتی منتشر شده که به دلیل حساسیت موضوع، نخواستهاند نامشان فاش شود. انتشار چنین جزئیاتی در حالی صورت میگیرد که تهران و واشنگتن تنها یک هفته گذشته، دور تازهای از مذاکرات را در مسقط پایتخت عمان، برگزار کرده بودند؛ گفتوگوهایی که با هدف کاهش تنشها آغاز شد، اما اکنون با ابهامهای تازهای روبهرو شده است.
رویترز نیز گزارش داد که این بار برنامهریزیهای نظامی آمریکا پیچیدهتر از گذشته است. یکی از مقامهای آمریکایی گفته است که در صورت اجرای یک عملیات مداوم، اهداف احتمالی میتواند شامل تاسیسات دولتی و امنیتی ایران باشد و نه صرفا زیرساختهای هستهای. چنین سناریویی، دامنه درگیری را به شکل قابل توجهی گسترش خواهد داد.
واشینگتن روز گذشته جمعه ۱۳ فوریه، از اعزام ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» بزرگترین ناو هواپیمابر جهان به خاورمیانه خبر داد. این ناو به مجموعهای از تجهیزات نظامی دیگر از جمله ناو «آبراهام لینکلن»، چندین ناوشکن موشکانداز هدایتشونده، جنگندهها و هواپیماهای نظارتی میپیوندد که طی هفتههای اخیر به منطقه منتقل شدهاند. این تحرکات، پیام روشنی از افزایش سطح آمادهباش نظامی آمریکا در منطقه دارد؛ منطقهای که پیشاپیش نیز از بیثباتی رنج میبرد.
ترامپ نیز در جمع سربازان آمریکایی در پایگاهی در کارولینای شمالی، ضمن اشاره به دشواری مذاکرات گفت: «رسیدن به توافق با ایران دشوار است.» او در پاسخ به پرسشی درباره تغییر رژیم در ایران اظهار کرد: «این بهترین اتفاقی است که میتواند بیفتد.» با این حال، او در پاسخ به اینکه قدرت در ایران پس از تغییر رژیم جمهوری اسلامی در دست چه کسی خواهد بود تنها افزود: «افرادی هستند.»
رئیسجمهور آمریکا که پیشتر کاهش برنامه هستهای ایران را اولویت اصلی خود عنوان کرده بود، اینبار تاکید کرد که این مسئله، فقط یکی از چیزهایی است که آمریکا از ایران میخواهد. واشینگتن در پی آن است که مذاکرات علاوه بر برنامه هستهای، موضوع موشکهای بالستیک و حمایت ایران از گروههای مسلح منطقه را نیز شامل شود.
در مقابل، تهران اعلام کرده که آماده گفتوگو درباره محدودیتهایی بر برنامه هستهای خود در برابر لغو تحریمهاست، اما پیوند زدن این موضوع با برنامه موشکی را رد میکند.
ترامپ با اشاره به حملات هوایی سال گذشته آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و در پاسخ به این پرسش که چه چیزی برای هدف قرار دادن باقی مانده، گفت: «گرد و غبار. اگر این کار را انجام دهیم، این کمترین بخش از ماموریت خواهد بود، اما احتمالا هر آنچه باقی مانده است را به چنگ میآوریم.»
مقامهای ایرانی نیز در واکنش به انتقال ناوی دیگر به سمت ایران و حملات احتمالی آمریکا علیه ایران، هشدار دادند که هرگونه حمله با پاسخ متقابل روبهرو خواهد شد. آیتالله خامنهای اعلام کرده که اگر جنگی رخ دهد، این بار «جنگ منطقهای» خواهد بود. برخی دیگر از مقامات نیز هشدار دادهاند که در صورت وقوع درگیری، امنیت انرژی به خطر میافتد و تنگه هرمز بسته میشود.»
ایالات متحده پایگاههای نظامی متعددی در کشورهای منطقه از جمله اردن، کویت، عربستان سعودی، قطر، بحرین و امارات متحده عربی دارد. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که برخی دولتهای عربی، از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی و اردن، در گفتوگو با ترامپ بر ضرورت اجتناب از اقدام نظامی تاکید کرده و استفاده از خاک و حریم هوایی خود را برای حمله احتمالی به ایران رد کردهاند.
در حالی که بازیگران سیاسی و نظامی درباره سناریوهای جنگ و مذاکره سخن میگویند، مردم ایران همچنان بهای اصلی بحران را میپردازند. گزارشهای متعدد از بازداشت فعالان مدنی، فشار بر خانوادههای دادخواه، محدودیتهای شدید مذهبی و اجتماعی و برخوردهای خشونتآمیز با معترضان حکایت دارد. برای جامعهای که سالهاست با تحریم، تورم افسارگسیخته و سرکوب سازمانیافته روبهروست، چشمانداز یک درگیری گسترده نظامی میتواند فاجعهبار باشد.
برای رسانههای مسیحی و وجدانهای بیدار جهان، پرسش اساسی نه فقط درباره توازن قوا، بلکه درباره سرنوشت انسانهایی است که در میان این کشاکش گرفتار شدهاند؛ مردمی که در پی آزادی، امنیت و کرامت انسانیاند. آینده ایران، چه از مسیر مذاکره و چه در سایه تهدید نظامی، بیش از هر چیز به حفظ جان غیرنظامیان و پایان چرخه خشونت گره خورده است.
