پارلمان اروپا و بررسی دعوت از رضا پهلوی برای سخنرانی درباره ایران آزاد
دعوت پارلمان اروپا از شاهزاده رضا پهلوی برای سخنرانی درباره ایران آزاد، برنامهایست که ممکن است نقش اپوزیسیون ایران و طرحهای گذار دموکراتیک را در بروکسل برجستهتر کند.
پارلمان اروپا در بروکسل، در حال بحث درباره این است که آیا باید از رضا پهلوی فرزند آخرین شاه ایران، برای سخنرانی رسمی درباره وضعیتی که این نهاد آن را «تحولات سیاسی در ایران» مینامد، دعوت کند یا خیر، موضوعی که همزمان با افزایش فشارها برای تغییر رژیم در ایران مطرح شده است.
فهرست اولیهای که از فعالان و چهرههای اپوزیسیون توسط کمیته امور خارجی پارلمان اروپا تهیه شده، شامل چندین چهره شناختهشده است که قرار است در یک نشست ویژه درباره وضعیت ایران حضور داشته باشند. در میان نامهای این فهرست، علاوه بر رضا پهلوی، نام حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل شیرین عبادی و رهبران احزاب و سازمانهای مخالف جمهوری اسلامی دیده میشود. یک صندلی نیز بهصورت نمادین خالی گذاشته خواهد شد تا نماینده مخالفانی باشد که به دلیل محدودیتهای امنیتی یا تهدیدهای حکومتی نمیتوانند در جلسه حضور یابند.
هدف این فهرست، به گفته منابع نزدیک به پارلمان اروپا، جلوگیری از تمرکز تنها بر یک چهره خاص در میان مخالفان ایران است. برخی نمایندگان در بروکسل معتقدند دعوت از یک چهره شاخص مانند رضا پهلوی ممکن است بهطور ناخواسته این تصور را ایجاد کند که اتحادیه اروپا از یک رهبر خاص حمایت رسمی میکند، در حالی که به گفته آنها باید «ایرانیها خود آینده خود را انتخاب کنند.»
رضا پهلوی که از سال ۱۹۷۹ و پس از انقلاب اسلامی در تبعید بهسر میبرد، یکی از شناختهشدهترین چهرههای اپوزیسیون ایران در سطح جهانی است و سالهاست خواستار گذار دموکراتیک و پایان حکومت جمهوری اسلامی میباشد. او با اشاره به لزوم جدایی دین از دولت، حاکمیت قانون و پایان تبعیضهای قومی و مذهبی، خود را بهعنوان رهبر احتمالی ایران آزاد معرفی میکند.
در سالهای اخیر، پهلوی نهتنها در اروپا مورد توجه بوده، بلکه در جریان اعتراضات سراسری داخل ایران و تجمعهای بزرگ ایرانیان در خارج از کشور نیز، یکی از چهرههای مطرح بوده است. همچنین او از حمایت بخشی از ایرانیان در دیاسپورا برخوردار است و از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی، پیامهایی را برای اتحاد ملی و توقف سرکوبها منتشر میکند. در یکی از جدیدترین پیامهایش، او از شهروندان ایران و ایرانیان خارج از کشور خواسته تا فشارها برای پایان حکومت جمهوری اسلامی را تا تحقق این هدف ادامه دهند.
بحث درباره دعوت پهلوی در پارلمان اروپا، در حالی ادامه دارد که شخصیتهای برجسته اروپایی نیز نسبت به وضعیت ایران و لزوم حمایت از اپوزیسیون ابراز نظر کردهاند. بهعنوان مثال، رئیس پارلمان اروپا اخیرا در مصاحبهای اعلام کرد که اتحادیه اروپا باید فشارها بر رژیم تهران را افزایش دهد و از سرکوب معترضان حمایت نکند.
در همین حال، برخی نمایندگان گروههای سیاسی مختلف از جمله محافظهکاران اروپایی، خواهان دعوت رسمی از پهلوی برای سخنرانی در صحن علنی پارلمان شدهاند، اما تاکنون این پیشنهاد اجماع لازم را به دست نیاورده است. نشست بعدی پارلمان اروپا قرار است هفته آینده در «استراسبورگ» برگزار شود، اما منابع پارلمانی گفتهاند که احتمال حضور پهلوی در آن اندک است.
رضا پهلوی پیشتر نیز در سال ۲۰۲۳ به دعوت چند نماینده، در ساختمان پارلمان اروپا در بروکسل حضور یافته و سخنرانیهایی درباره حمایت از مبارزات مردم ایران برای آزادی و حقوق بشر داشته است؛ سخنرانیهایی که در رسانههای اروپا و جهان بازتاب یافت.
همزمان در دیگر پایتختهای اروپایی مانند لندن نیز، گروههایی از ایرانیان در حمایت از پهلوی تجمعهایی برگزار کردهاند که نشاندهنده پویایی دیاسپورای ایرانی در خارج از کشور است.
