خواسته ترامپ برای برچیدن کامل جمهوری اسلامی و مردمی که نام رضا پهلوی را صدا میزنند
ترامپ با تاکید بر برچیدن کامل رهبری جمهوری اسلامی، از وجود گزینههایی برای «یک رهبر خوب» سخن گفت؛ در حالی که بسیاری از معترضان ایرانی در اعتراضات اخیر، نام رضا پهلوی را به عنوان نماد تغییر صدا میزنند.
در حالی که تحولات سیاسی و نظامی در ایران وارد مرحلهای حساس شده است، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده، در گفتوگوهایی با رسانههای آمریکایی اعلام کرده که خواهان برچیده شدن کامل ساختار رهبری جمهوری اسلامی است و معتقد است ایران باید به سمت شکلگیری رهبری تازه حرکت کند.
ترامپ در یک مصاحبه تلفنی با شبکه NBC News گفت که برای آینده سیاسی ایران گزینههایی را در نظر دارد، اما هنوز نام مشخصی را مطرح نکرده است.
او در اینباره تاکید کرد: «ما میخواهیم وارد شویم و همهچیز را پاکسازی کنیم. ما کسی را نمیخواهیم که طی یک دوره ۱۰ ساله دوباره همهچیز را بازسازی کند.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین افزود: «ما میخواهیم آنها یک رهبر خوب داشته باشند. ما چند نفر را داریم که فکر میکنم میتوانند کار خوبی انجام دهند.» با این حال ترامپ از بیان نام این افراد خودداری کرد و تنها اشاره کرد که واشینگتن تحولات مربوط به این چهرهها را زیر نظر دارد.
او در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: «ما نمیخواهیم آنها کسی را آنجا بگذارند، مگر این که مورد تایید ما باشد.»
ترامپ همچنین تاکید کرد که اقداماتی انجام خواهد داد تا افرادی که در فهرست او قرار دارند، در جریان درگیریها آسیبی نبینند. رئیسجمهور آمریکا طی اظهاراتی دیگر، به وضعیت نظامی جمهوری اسلامی نیز اشاره کرد و مدعی شد بخش بزرگی از توان موشکی ایران از کار افتاده است.
وی افزود: «۵۸ درصد از پرتابگرهای موشکی جمهوری اسلامی از کار افتادهاند.» همچنین درباره ادامه عملیات نظامی افزود: «خب، افراد زیادی میگویند که این ماجرا همین حالا هم تمام شده است. برای من تمام نشده است، وقتی تمام میشود که من بخواهم تمام شود.»
او همچنین در واکنش به اظهارات مقامهای ایرانی درباره آمادگی برای مقابله با حمله زمینی، این سخنان را کماهمیت دانست و گفت که در حال حاضر برنامهای برای عملیات زمینی ندارد.
ترامپ در این باره اظهار داشت: «این اتلاف وقت است. آنها همه چیزشان را از دست دادهاند. نیروی دریاییشان را از دست دادهاند. هر چیزی را که میتوانستند از دست بدهند، از دست دادهاند.»
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح میشود که پس از کشته شدن علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی، گمانهزنیهای گستردهای درباره آینده ساختار قدرت در ایران شکل گرفته است.
برخی تحلیلگران معتقدند ممکن است مجتبی خامنهای فرزند او، برای جانشینی مطرح شود؛ هرچند این موضوع با مخالفتهای جدی در میان بخشی از جامعه ایران روبهرو شده است.
در عین حال بسیاری از ناظران سیاسی معتقدند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که یکی از قدرتمندترین نهادهای نظامی، سیاسی و اقتصادی در ایران محسوب میشود، ممکن است در صورت تداوم بحرانها نقش تعیینکنندهتری در ساختار قدرت ایفا کند.
ترامپ پیشتر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نقشآفرینی رضا پهلوی فرزند آخرین شاه ایران، گفته بود ترجیح میدهد فردی میانهرو در داخل کشور رهبری آینده را بر عهده بگیرد. این در حالیست که بسیاری از معترضان ایرانی در سالها به ویژه اعتراضات اخیر در داخل و خارج از ایران، نام شاهزاده رضا پهلوی را به عنوان یکی از چهرههای نمادین تغییر سیاسی فریاد زدهاند.
منتقدان ایده انتخاب فردی از درون ساختار جمهوری اسلامی میگویند: «چنین سناریویی میتواند به تداوم همان ساختار قدرت منجر شود.» به گفته این منتقدان، در ایران امروز یافتن شخصیتی که هم در ساختار قدرت جمهوری اسلامی نقش نداشته باشد و هم از نفوذ لازم برای رهبری برخوردار باشد، بسیار دشوار است.
برخی تحلیلگران نیز هشدار میدهند اگر انتقال قدرت به فردی از درون همین ساختار سپرده شود، ممکن است چرخهای مشابه گذشته تکرار شود؛ وضعیتی که در آن تغییرات ظاهری رخ میدهد اما ساختار اصلی قدرت همچنان باقی میماند.
در میان اقلیتهای مذهبی ایران نیز بحث درباره آینده کشور با دقت دنبال میشود. جامعه مسیحیان ایران طی دهههای گذشته با محدودیتها و فشارهای گستردهای مواجه بوده و بسیاری از افراد این جامعه، به دلیل باورهای مذهبی خود بازداشت یا مجبور به ترک کشور شدهاند.
فعالان مسیحی معتقدند آینده ایران باید بر پایه آزادی مذهب، کرامت انسانی و جدایی دین از حکومت شکل بگیرد؛ اصولی که میتواند زمینه همزیستی مسالمتآمیز میان پیروان ادیان مختلف را فراهم کند.
در چنین شرایطی، بسیاری از ناظران میگویند مسیر آینده ایران نهتنها به تصمیم قدرتهای سیاسی، بلکه به خواست مردم ایران نیز بستگی خواهد داشت؛ مردمی که در سالهای اخیر بارها در خیابانها خواستار تغییرات بنیادین در ساختار سیاسی کشور شدهاند.
