همبستگی «جینا رومرو» گزارشگر سازمان ملل با زندانیان ایران
جینا رومرو گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز و تشکل‌یابی، اعلام کرده است که روز سه‌شنبه ۲۱ مهر در حمایت از زندانیان ایرانی و کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» اعتصاب غذا خواهد کرد. او استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان و فعالان سیاسی را محکوم کرده و خواستار توقف اعدام‌ها، رعایت دادرسی عادلانه و نظارت مستقل بر وضعیت زندانیان در معرض خطر شده است.
جینا رومرو گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز و تشکل‌یابی، در اقدامی نمادین برای اعلام همبستگی با زندانیان ایرانی، از تصمیم خود برای پیوستن به اعتصاب غذای کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» خبر داده است.
رومرو روز گذشته یکشنبه 11 اکتبر برابر با ۱۹ مهر، در پیامی ویدیویی و مجموعه‌ای از پست‌ها در شبکه اجتماعی ایکس، نسبت به استفاده جمهوری اسلامی از مجازات اعدام علیه معترضان و فعالان سیاسی هشدار داد. او اعلام کرد که روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر برابر با 21 مهر، از بیرون زندان به اعتصاب غذای زندانیانی خواهد پیوست که به اعدام‌ها اعتراض می‌کنند.
او در پیامی خطاب به زندانیان اعتصابی نوشت: «آن‌ها پشت میله‌های زندان همه‌چیز خود را به خطر می‌اندازند. من از بیرون زندان به آن‌ها می‌پیوندم.»
رومرو در اظهارات خود گفت مجازات اعدام در ایران علیه افرادی به کار گرفته می‌شود که از حقوق بنیادین خود، از جمله آزادی بیان، حق تجمع مسالمت‌آمیز، تشکل‌یابی و مشارکت سیاسی استفاده کرده‌اند.
او اعلام کرد که بر اساس اطلاعات مورد اشاره‌اش، از ماه مارس تاکنون دست‌کم ۴۶ معترض در ایران اعدام شده‌اند؛ آماری که به گفته او، بالاترین شمار اعدام‌های سیاسی در نزدیک به چهار دهه گذشته است. این رقم، ارزیابی اعلام‌شده از سوی رومرو است و برای تعیین شمار دقیق اعدام‌ها باید با داده‌های مستقل و مستندات مربوط به هر پرونده تطبیق داده شود.
این گزارشگر سازمان ملل همچنین از بازداشت‌های خودسرانه و نقض اصول دادرسی عادلانه انتقاد کرده و خواستار توقف اعدام‌ها و فراهم شدن امکان نظارت مستقل بر وضعیت زندانیانی شد که با خطر اجرای حکم مرگ روبه‌رو هستند.
مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور وضعیت حقوق بشر در ایران نیز، پیام رومرو را بازنشر کرد و آن را «پستی مهم» خواند؛ اقدامی که توجه دوباره به وضعیت زندانیان محکوم به اعدام و اعتراض‌های مستمر آنان را نشان می‌دهد.
کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» در بهمن ۱۴۰۲ با اعتصاب غذای گروهی از زندانیان سیاسی در زندان قزلحصار کرج آغاز شد و به‌تدریج به زندان‌های دیگر کشور گسترش یافت. زندانیان شرکت‌کننده در این حرکت، هر هفته با اعتصاب غذا به صدور و اجرای احکام اعدام اعتراض می‌کنند.
بر اساس بیانیه این کارزار، سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۶ اکتبر ۲۰۲۶، این حرکت به صد و چهل‌ویکمین هفته خود رسید و زندانیان در ۶۶ زندان کشور در اعتصاب غذا شرکت کردند.
اعضای کارزار در بیانیه اخیر خود، مجازات اعدام را ابزاری برای ایجاد هراس، خاموش کردن اعتراضات و سرکوب مخالفان توصیف کرده‌اند. آنان همچنین خواستار گسترش همبستگی میان خانواده‌های دادخواه، فعالان حقوق بشر، کنشگران مدنی و همه مخالفان مجازات اعدام در داخل و خارج از ایران شده‌اند.
اعلام همبستگی یک مقام مستقل سازمان ملل با این کارزار، توجه را به شرایط زندانیانی جلب می‌کند که با احکام مرگ روبه‌رو هستند و خانواده‌هایشان درباره روند رسیدگی قضایی، دسترسی به وکیل و امکان برخورداری از دادرسی منصفانه نگرانی دارند.
مجازات اعدام، به‌ویژه در پرونده‌هایی که با اتهام‌های سیاسی یا امنیتی همراه‌اند، نیازمند بررسی دقیق روند قضایی و شواهد هر پرونده است. اتهام‌های امنیتی به‌تنهایی جایگزین اثبات جرم در یک دادرسی عادلانه نمی‌شوند، همان‌طور که اعترافات اخذشده تحت فشار، محاکمه‌های غیرشفاف یا محرومیت متهمان از دسترسی موثر به وکیل، نگرانی‌های جدی حقوق بشری ایجاد می‌کنند.
اعتصاب غذای زندانیان، در شرایطی که امکان اعتراض آزادانه در خارج از زندان محدود است، به یکی از شیوه‌های اعتراض آنان تبدیل شده است؛ روشی که خود می‌تواند خطرهای جسمی جدی برای اعتصاب‌کنندگان به همراه داشته باشد. پیوستن اعلام‌شده رومرو به این حرکت، تلاشی برای جلب توجه افکار عمومی و نهادهای بین‌المللی به خواسته‌های آنان است.
مطالبه اصلی این کارزار، توقف اعدام‌ها و پایان دادن به استفاده از مجازات مرگ به‌عنوان ابزار ارعاب و سرکوب است. اکنون با اعلام حمایت یک گزارشگر ویژه سازمان ملل و بازتاب پیام او از سوی گزارشگر ویژه حقوق بشر ایران، بار دیگر ضرورت شفافیت قضایی، نظارت مستقل و حفاظت از حق حیات زندانیان در کانون توجه قرار گرفته است.
