رضا پهلوی در قلب آلمان: «جایزه آزادی را به تهران بازمی‌گردانم»
رضا پهلوی شاهزاده تبعیدی ایران، در مراسم دریافت جایزه آزادی ۲۰۲۶ بنیاد «فریدریش ناومان» در کلیسای تاریخی سنت پل فرانکفورت، خواستار هدف قرار گرفتن جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران و دستگاه سرکوب حکومت شد؛ او تاکید کرد که مردم و زیرساخت‌های غیرنظامی ایران باید از حملات نظامی در امان بمانند. او در سخنانی صریح، مسئولیت کشیده‌شدن جنگ به ایران را متوجه جمهوری اسلامی دانست و گفت آینده کشور تنها باید به دست مردم ایران تعیین شود.
رضا پهلوی در این مراسم گفت: «مردم ایران خواستار هدف قرار گرفتن جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران، دستگاه سرکوب و سلاح‌هایی هستند که علیه خود مردم به کار گرفته می‌شوند. ما خواهان حفاظت از مردم ایران و زیرساخت‌های غیرنظامی کشور هستیم.»
او با رد دوگانه «جنگ یا مماشات» گفت که سال‌ها از سیاست «فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی و حمایت حداکثری از مردم ایران» دفاع کرده است. به گفته او، پس از کشتار معترضان و با وجود درد و نگرانی از پیامدهای جنگ، به این نتیجه رسیده‌اند که فشار نظامی می‌تواند حکومت را تضعیف کند و برای مردم ایران فرصتی فراهم آورد.
پهلوی در بخشی از سخنانش با اشاره به جان‌باختن غیرنظامیان گفت: «کشته شدن هر ایرانی بی‌گناه در این جنگ برای من دردی بزرگ است که در قلبم حمل می‌کنم.»
او جمهوری اسلامی را حکومتی دانست که با سرکوب و کشتار شهروندان خود و صرف ثروت ملی برای جنگ‌های خارجی، به بزرگ‌ترین تهدید علیه حاکمیت ملی ایران تبدیل شده است. پهلوی همچنین تاکید کرد که فشار خارجی، حتی اگر به تضعیف حکومت منجر شود، نباید جایگزین اراده مردم شود یا درباره آینده ایران تصمیم بگیرد.
یکی از محورهای اصلی سخنرانی رضا پهلوی، تاکید بر حق مردم ایران برای انتخاب آزادانه ساختار سیاسی آینده بود. او جمهوری اسلامی را فاقد مشروعیت خواند و نقش خود را نه تعیین شکل حکومت آینده، بلکه کمک به گذار امن و برقراری و تداوم دموکراسی توصیف کرد.
او همچنین بر اصولی چون حفظ تمامیت ارضی ایران، برابری حقوق شهروندان فارغ از زبان و تبار و باور دینی، جدایی دین از حکومت و حق انتخاب نظام سیاسی از طریق رای آزاد مردم تاکید کرد. پهلوی در توضیح دیدگاه خود درباره دولت سکولار، از حقوق برابر شیعیان، اهل سنت، بهائیان، مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان و شهروندان بی‌دین سخن گفت.
او خود را پلی برای عبور از وضعیت کنونی به سوی آینده‌ای آزاد توصیف کرد؛ پلی که قرار نیست مقصد نهایی باشد و تصمیم درباره آن مقصد باید در اختیار مردم ایران باقی بماند.
بنیاد فریدریش ناومان در سال ۲۰۲۶ جایزه آزادی خود را نه به یک شخص یا حزب، بلکه به مردم ایران اهدا کرد؛ مردمی که به گفته این بنیاد برای آزادی، حقوق شهروندی و دموکراسی مبارزه می‌کنند. رضا پهلوی این جایزه را به‌صورت امانی و تا زمان امکان تحویل آن به نمایندگان آزادانه منتخب مردم ایران دریافت کرد.
او در این مراسم گفت که یک امانت‌دار است و مالک چیزی نیست که در اختیار دارد؛ وظیفه‌اش حفاظت از آن و بازگرداندنش به صاحبان واقعی آن است. پهلوی وعده داد روزی جایزه را به مردم ایران بازگرداند: «نه در خاک کشوری خارجی، بلکه در پایتخت خودمان، تهران.»
این مراسم در کلیسای سنت پل فرانکفورت برگزار شد؛ مکانی تاریخی که نخستین پارلمان منتخب سراسری آلمان در سال ۱۸۴۸ در آن تشکیل شد. انتخاب این مکان برای اهدای جایزه به مردم ایران، پیوندی نمادین میان مبارزه ایرانیان برای آزادی و تجربه تاریخی آلمان در مسیر دموکراسی ایجاد کرد.
هم‌زمان با برگزاری مراسم، هزاران نفر در فرانکفورت تجمع کردند. بنا بر گزارش رسانه‌های آلمانی، پلیس در میانه روز، شمار تجمع‌کنندگان در سطح شهر را حدود پنج هزار نفر اعلام کرد؛ بیشتر آنان از حامیان رضا پهلوی بودند. برای راهپیمایی و تجمع بزرگ در پارک «اوست» نیز به‌ترتیب حدود ۲۴ هزار و ۳۰ هزار شرکت‌کننده ثبت‌نام یا اعلام شده بودند. در کنار تجمع حامیان، مخالفان تصمیم بنیاد برای سپردن دریافت جایزه به رضا پهلوی نیز اعتراض کردند. گزارش‌ها از برگزاری تجمع‌ها و راهپیمایی‌ها در فضایی عمدتا آرام حکایت دارند.
«ماری‌آگنس اشتراک‌تسیمرمان» رئیس کمیته امنیت و دفاع پارلمان اروپا نیز در این مراسم بر حق مردم ایران برای آزادی و تعیین سرنوشت خود تاکید کرد. او با یادآوری سرکوب اعتراضات و زندانی‌شدن معترضان گفت این جایزه پیامی روشن برای مردم ایران دارد: «شما تنها نیستید.»
در عین حال، انتخاب رضا پهلوی به‌عنوان دریافت‌کننده امانی جایزه بدون انتقاد نبود. برخی گروه‌ها و فعالان ایرانی نسبت به این تصمیم اعتراض کرده‌اند و بر ضرورت بازتاب تکثر قومی و سیاسی جامعه ایران تاکید داشته‌اند. رسانه‌های آلمانی نیز به اختلاف‌نظرها درباره نقش سیاسی رضا پهلوی و میراث حکومت پدرش اشاره کرده‌اند. با این حال، بنیاد ناومان تصریح کرده است که جایزه متعلق به مردم ایران است و دریافت امانی آن به معنای واگذاری حق تصمیم‌گیری درباره آینده کشور به یک فرد یا جریان سیاسی نیست.
این مراسم در حالی برگزار شد که سرکوب اعتراضات، اعدام‌ها و فشار بر مخالفان در ایران همچنان ادامه دارد. پیام اصلی این جایزه، به روایت برگزارکنندگان، ادای احترام به مردمی است که برای آزادی و حقوق بنیادین خود هزینه می‌پردازند؛ مردمی که قرار است روزی نه از طریق نمایندگان منصوب حکومت، بلکه با انتخاب آزادانه خود درباره آینده ایران تصمیم بگیرند.
