ترامپ: ایران در فشار کامل است؛ معترضان: «توافق هم تغییری برای مردم ایجاد نمیکند»
در حالی که واشنگتن از فشار حداکثری و احتمال توافق سخن میگوید، منتقدان هشدار میدهند ساختار سرکوب و بحران اقتصادی در ایران، حتی در صورت توافق نیز پابرجا خواهد ماند و فشار بر شهروندان میتواند حتی شدیدتر از قبل ادامه پیدا کند.
دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده، در اظهاراتی تازه درباره روند مذاکرات با جمهوری اسلامی گفت وضعیت کنونی مطلوب نیست اما به باور او «نتیجه در نهایت مطلوب خواهد شد.» او با اشاره به فشارهای گسترده بر ساختار نظامی و اقتصادی ایران مدعی شد: «ما از وضعیت فعلی (مذاکره) راضی نیستیم، ولی خواهیم شد.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که تنش میان تهران و واشینگتن همچنان در سطح بالایی قرار دارد و گمانهزنیها درباره توافق یا تقابل نظامی ادامه دارد.
ترامپ همچنین در توصیف وضعیت جمهوری اسلامی گفت: «نیروی دریاییشان نابود شده، نیروی هوایی از بین رفته و همهچیزشان از دست رفته است.» او افزود: «ایران در شرایطی پای میز مذاکره آمده که چیزی برایش باقی نمانده. یا توافق حاصل میشود یا مجبور میشویم کار را یکسره کنیم.» این ادبیات تند، بار دیگر نشاندهنده رویکرد فشار حداکثری در گفتمان سیاسی اوست.
در بخش دیگری از سخنانش، او وضعیت اقتصادی ایران را «سقوط آزاد» توصیف کرد و مدعی شد فشارهای خارجی باعث شده تهران گزینهای جز پذیرش توافق نداشته باشد. ترامپ همچنین گفت تصمیم اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی دوباره اینترنت، نتیجه «فشار سنگین» بر حکومت است. او افزود: «ایران تصور میکرد میتواند در برابر فشارها دوام بیاورد، اما محاسبهاش اشتباه بوده است.»
در همین چارچوب، ترامپ همچنین تاکید کرد که مسائل انتخاباتی در آمریکا تاثیری بر تصمیمات او ندارد و گفت: «برای من انتخابات میاندورهای اهمیتی ندارد.»
در ادامه این مواضع، «پیت هگست» وزیر جنگ ایالات متحده نیز، با اشاره به وضعیت ایران گفت: «ساختار حاکم، تحت فشارهای شدید برای ورود به مذاکره قرار گرفته و همزمان محاصرهای جهانی، اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار داده است.» او تاکید کرد که آمریکا در صورت لزوم، چه از مسیر دیپلماتیک و چه نظامی، آماده اقدام است.
در داخل ایران اما بخشی از مقامات سیاسی نیز نسبت به روند مذاکرات ابراز تردید کردهاند. «ابوالفضل ابوترابی» نماینده نجفآباد، در اظهاراتی تند گفته است: «تمام خطوط قرمز رهبری از تنگه هرمز، مسئله هستهای و گرفتن غرامت، در مذاکرات نقض شده است.» او همچنین این روند را «فریب با آبنبات چوبی صندوق ۳۰۰ میلیاردی و بدون ضمانت اجرایی» توصیف کرده است.
این نماینده مجلس در ادامه افزود: «تنگه هرمز بدهیم تا ۱۲ میلیارد دلار پول خودمان را با خفت و خواری بگیریم؟ اگر ما تنگه هرمز را باز کردیم، چه تضمینی وجود دارد که آنها دوباره محاصره را شروع نکنند؟ هیچ تضمینی.» او در پایان نیز مدعی شد: «آمریکا بعد از جام جهانی و انتخابات کنگره، دوباره به ما حمله میکند.»
با وجود این کشمکشهای سیاسی، منتقدان میگویند تمرکز صرف بر توافق یا عدم توافق میان دولتها، تصویر اصلی بحران ایران را پنهان میکند. از نگاه بسیاری از تحلیلگران حقوق بشر، حتی در صورت دستیابی به یک توافق جدید، ساختار سرکوب داخلی، فشار بر معترضان، بحران معیشتی و احتمال تشدید برخوردهای امنیتی همچنان ادامه خواهد یافت.
در واقع، نگرانی اصلی در میان فعالان مدنی این است که توافقهای سیاسی در سطح بینالمللی ممکن است تنها معادلات قدرت را تغییر دهد، اما تاثیری مستقیم بر زندگی روزمره مردم ایران نگذارد؛ جایی که به گفته منتقدان، فشار اقتصادی، بیکاری، محدودیتهای اجتماعی و برخوردهای امنیتی همچنان بهعنوان ابزار کنترل جامعه مورد استفاده قرار میگیرد و در شرایط بحران، احتمال تشدید خشونت علیه معترضان نیز وجود دارد.
از این منظر، مسئله اصلی نه صرفا «توافق یا عدم توافق»، بلکه سرنوشت مردمی است که در هر سناریوی سیاسی، همچنان در خط مقدم پیامدهای اقتصادی، امنیتی و اجتماعی باقی میمانند.
