Arrestatie van ‘Amirsal­aar Davoodi’, advocaat, wegens openbaring van waarheid

‘Amirsal­aar Davoodi’, advocaat en verdediger van politieke gevangenen, is gearresteerd nadat een audiobestand van de huwelijksceremonie van Alireza Sepahi en Mohsen Keshani werd gepubliceerd. Dezelfde ceremonie die één dag voor de executie van Sepahi plaatsvond en onder omstandigheden werd gehouden waarbij bruid en bruidegom in twee aparte gevangenissen zaten. De procureur-generaal van Isfahan gaf de verspreiding van dit bestand als reden voor de arrestatie van Davoodi en suggereerde dat er mogelijk spionageaanklachten zouden worden ingediend. Deze zaak roept een zware vraag op: waarom wordt de publicatie van een registratie van een huwelijksceremonie in de gevangenis een kwestie van nationale veiligheid, terwijl ernstige vragen over de executie van een jongeman en zijn recht op eerlijke rechtspraak onbeantwoord blijven?

Volgens berichten van mensenrechtenorganisaties werd Amirsal­aar Davoodi op zondag 19 Mehr 1405 gearresteerd door agenten in burger toen hij aanwezig was bij de Revolutionaire Rechtbank van Isfahan ter verdediging van Mohsen Keshani. Hrana bevestigde zijn arrestatie en meldde in het initiële rapport dat zijn verblijfplaats onbekend was.

De volgende dag gaf ‘Asadollah Jafari’, procureur-generaal van Isfahan, uitleg over de reden voor de arrestatie van deze advocaat. Hij omschreef de verspreiding van het audiobestand van de huwelijksceremonie van Alireza Sepahi (de geëxecuteerde protesteerder) en Mohsen Keshani als een handeling die naar zijn zeggen leidde tot “mediamanipulatie” door regeringskritische media en “verontrusting van het publieke gemoed”. Jafari beschuldigde Davoodi ook van het publiceren van content tegen de regering en zei dat deze advocaat wordt vervolgd onder aanklachten waaronder verspreiding van computerlogens, propaganda tegen het systeem en veiligheidsaanklachten.

Hij suggereerde zelfs de mogelijkheid van aanklachten onder de wet op verzwaarde strafmaten voor spionage; een kwestie die, op basis van gepubliceerde uitspraken, zou kunnen samenhangen met het mogelijke versturen van het audiobestand naar een buitenlandse mediaorganisatie. Deze aanklachten betekenen echter nog niet dat er sprake is van schuld en moeten in een onafhankelijk, transparant en eerlijk gerechtelijk proces worden onderzocht.

Alireza Sepahi was 25 jaar oud en Mohsen Keshani was 22 jaar oud; zij waren voor hun arrestatie verloofden. Beiden werden gearresteerd in verband met de protestacties in Dey en zaten in twee aparte gevangenissen in Isfahan. Sepahi werd in de zaak bekend als “Maidin-Alikani” tot de doodstraf veroordeeld en Mohsen Keshani tot vijf jaar gevangenis.

Één dag voor de uitvoering van Sepahi’s vonnis op 13 Mehr voerden deze twee jongeren met hulp van Amirsal­aar Davoodi hun huwelijksceremonie uit via telefoon. Davoodi sprak de huwelikt uit en publiceerde het audiobestand van de ceremonie op zijn Instagram-pagina.

Deze ceremonie, onder omstandigheden waarin de twee gevangenen niet eens naast elkaar konden zijn en de bruidegom onder direct risico van executie stond, kreeg uitgebreide aandacht. Sepahi werd de volgende dag geëxecuteerd en Mohsen Keshani bleef in de gevangenis.

Dit verhaal gaat verder dan slechts een huwelijksceremonie; het is een aangrijpend beeld van het privéleven van personen die in het hart van politieke en veiligheidszaken beroofd zijn van vrijheid en zelfs de meest elementaire levenskansen. De publicatie ervan trok de aandacht van het publiek op het lot van de twee gevangenen; maar nu wordt diezelfde publicatie, volgens de gerechtelijke autoriteiten, aangehaald als een reden voor de arrestatie van hun advocaat.

De procureur-generaal van Isfahan heeft het audiobestand van de huwelijksceremonie als “valse” bestempeld; een bewering die moet worden getoetst aan duidelijk bewijs en mogelijkheid van onafhankelijk onderzoek. De blote stelling van zo’n claim bewijst niet op zich dat de ceremonie vals was of dat de advocaat een misdaad heeft gepleegd.

De essentiële vraag is: waarom wordt de zaak bezwaard met talrijke aanklachten en dreiging van toepassing van spionagewetten in plaats van duidelijk bewijs te presenteren en onafhankelijk onderzoek mogelijk te maken? Als de gerechtelijke autoriteiten van mening zijn dat het gepubliceerde bestand vervalst is of dat er een misdaad is begaan bij de verspreiding ervan, dan hebben zij de plicht hun documentatie te presenteren en toestemming te geven voor eerlijke procesvoering, niet om zware veiligheidsaanklachten vooraf in te zetten als instrumenten van intimidatie.

Daarnaast moet onderscheid worden gemaakt tussen de verspreiding van een audiobestand, mogelijke verzending naar een mediaorganisatie en het plegen van een veiligheidsmisdaad. Dit zijn afzonderlijke beweringen en ieder ervan vereist specifiek bewijs en eerlijke behandeling. Vermoeden of gissing van een gerechtelijke autoriteit kan geen vervanger zijn voor bewijsvoering van schuld.

Amirsal­aar Davoodi had eerder al gerechtelijke maatregelen ondergaan vanwege zijn beroepsmatige werkzaamheden en verdediging van politieke en burgerse gevangenen. Hij werd in 1398 veroordeeld tot in totaal 30 jaar gevangenis en 111 zweepslagen, waarvan volgens de bepalingen betreffende strafuitvoering 10 jaar gevangenis uitvoerbaar werd verklaard.

Zijn huidige arrestatie vond plaats terwijl hij in recente maanden verschillende gearresteerden uit de protestacties van Dey verdedigde. Tot zijn cliënten behoren onder meer Taraneh en Romina Rahimi, twee tweelingzussen die volgens gepubliceerde berichten respectievelijk tot doodstraf en 36 jaar gevangenis zijn veroordeeld.

Mensenrechtenorganisaties hebben gewaarschuwd dat gerechtelijke maatregelen tegen onafhankelijke advocaten, vooral zij die politieke, veiligheids- en mensenrechtenzaken aannemen, kunnen beperken of burgers toegang tot effectieve verdediging en eerlijke rechtspraak onmogelijk maken. Dit is een serieuze zorg: als een advocaat vanwege beroepsactiviteiten, publicatie van informatie over zijn cliënt of kritiek op het gerechtelijk proces het risico loopt gearresteerd te worden en zwaar aangeklaagd te worden, zullen andere onafhankelijke advocaten onder druk kunnen komen te staan om gevoelige zaken aan te nemen.

Het gevolg van dergelijke omstandigheden is niet alleen schade aan één advocaat; het is een verzwakking van het verdedigingsrecht voor elke burger in een gevoelige en riskante zaak.

De zaak van Alireza Sepahi roept ook nog ernstige vragen op over het gerechtelijk proces en de uitvoering van het doodsvonnis. Mensenrechtenverlsagen over de zaak bekend als Maidin-Alikani hebben zorgen geuit over gedwongen bekentenissen, beweringen van mishandeling en wijze van gerechtelijk onderzoek. Deze zaken vereisen onafhankelijk en transparant onderzoek; vooral in een zaak die heeft geresulteerd in de dood van een mens.

In dergelijke omstandigheden mag verwacht worden dat gerechtelijke autoriteiten verantwoording afleggen over het gerechtelijk proces, het gebruikte bewijs, mogelijkheid van effectief beroep en naleving van rechten van verdachten. Echter, de arrestatie van de advocaat in deze zaak en dreiging van ernstige aanklachten verergeren de zorgen over de mogelijkheid om deze vragen onafhankelijk te vervolgen.

Mensenrechtenorganisaties hebben ook bericht van de executie van tientallen personen in verband met de protestacties van Dey. Het precieze aantal en de details van elke zaak moeten op basis van te controleren documentatie worden gemeld, maar de kern van de zorg is duidelijk: de doodstraf in zaken met betrekking tot protesten, en dat nog wel in een omgeving waarin ernstige beweringen over rechtspraken en bekentenissen bestaan, vereist onafhankelijk toezicht en volledige verantwoording.

De zaak van Amirsal­aar Davoodi gaat nu niet alleen over een advocaat of een audiobestand. Deze zaak raakt een fundamenteler vraagstuk: kunnen advocaten zonder angst voor arrestatie en veiligheidsaanklachten hun cliënten verdedigen en rapportage doen over gevoelige zaken?

Als de regering beweert gerechtigheid uit te voeren, moet zij toestaan dat de werking van het gerechtelijk apparaat aan bewijs en openbare vragen wordt getoetst. Als het audiobestand vervalst is, moet mogelijkheid voor onafhankelijk onderzoek worden geboden. Als er aanklag tegen Davoodi bestaat, moeten zijn wettelijke rechten worden beschermd, moet zijn verblijfplaats bekend zijn en moet zijn toegang tot advocaat en familie worden gegarandeerd.

Gerechtigheid wordt niet bewezen door verhalen verborgen te houden en kritische advocaten te arresteren. Ernstige aanklag vervangt geen bewijs en veiligheidsdreiging beantwoordt vragen over een executie niet.

Alireza Sepahi is niet meer in leven; Mohsen Keshani zit nog steeds in de gevangenis en Amirsal­aar Davoodi staat voor gerechtelijke aanklachten. Tegenover deze reeks van straffen, gevangenschap en beperkingen blijft één helder eis overeind: transparantie over zaken, naleving van verdedigingsrechten, onafhankelijk onderzoek naar stellingen van schending van rechten van verdachten en beëindiging van elke druk op advocaten die hun beroepsmatige taak uitvoeren.