Gilan onder schaduw van terechtstellingen; mensenrechtenactivisten waarschuwen voor lot van vijf politieke gevangenen
Terwijl mensenrechtenorganisaties berichten over een aanzienlijke toename van terechtstellingen in Iran, zijn de zorgen over het lot van vijf Gilaanse politieke gevangenen in de gevangenis van Lakan in Rasht op een nieuw niveau uitgegroeid. Volgens verslagen hebben «Manouchehr Fallah», «Peyman Farahavur», «Yaqoub Dorokhshan», «Zahra Shahbazatabaki» en «Karim Khojasteh» na procedures die mensenrechtenactivisten als ontbrekend van eerlijke rechtsbeginselen beschouwen, doodvonnissen ontvangen. Deze zaken worden aan de orde gesteld in omstandigheden waarin internationale organisaties hebben gewaarschuwd voor een toename van haastige processen, geforceerde bekentenissen en het politieke gebruik van de doodstraf in Iran.
Op basis van informatie gepubliceerd door mensenrechtenorganisatie Hengaw, worden alle vijf gevangenen momenteel vastgehouden in de gevangenis van Lakan in Rasht, en bestaat het risico dat de tegen hen uitgesproken vonnissen in de nabije toekomst zullen worden uitgevoerd. Deze organisatie heeft benadrukt dat de beschuldigden tijdens de arrestatie en gerechtelijke behandeling van fundamentele rechten zoals doeltreffende toegang tot juridische bijstand zijn beroofd, en dat de doodvonnissen zijn gebaseerd op veiligheids- en politieke beschuldigingen.
Van deze personen heeft de naam Peyman Farahavur, een 37-jarige Gilaanse dichter, meer dan de anderen de aandacht van het publiek getrokken. Volgens gepubliceerde verslagen had een groot deel van zijn activiteiten betrekking op kritiek op milieuverwoesting, verandering van het gebruik van landbouwgronden en de economische situatie van boeren in de provincie Gilan. Mensenrechtenorganisaties stellen dat hij tijdens zijn arrestatie het recht op bezoek en vrije toegang tot een advocaat werd ontzegd en onder zware druk werd gezet.
De zaak van Zahra Shahbazatabaki geldt ook als een van de meest controversiële zaken in deze groep. Deze 68-jarige elektrotechnisch ingenieur en civiel activist was eerder met een vernietiging van het doodvonnis door het hooggerechtshof geconfronteerd, maar nadat de zaak opnieuw werd behandeld, werd zij opnieuw ter dood veroordeeld. Mensenrechtenactivisten zijn van mening dat de tegen haar ingediende bewijzen onvoldoende en onbetrouwbaar zijn geweest voor het uitspreken van een dergelijk vonnis.
Karim Khojasteh uit de politieke gevangenen van de jaren zestig, Yaqoub Dorokhshan uit Bandar Anzali en Manouchehr Fallah uit Rasht zijn in afzonderlijke zaken ter dood veroordeeld op beschuldigingen zoals «opstand» en «oorlog voeren tegen de staat». Familieleden en mensenrechtenactivisten stellen dat er geen gedocumenteerde en transparante details over de tegen hen ingebrachte aanklagten zijn gepubliceerd en dat het proces door ernstige onduidelijkheden werd gekenmerkt.
Deze zorgen worden in een bredere context naar voren gebracht. Amnesty International heeft in recente maanden aangekondigd dat de autoriteiten van de Islamitische Republiek door middel van wijdverbreide arrestaties, oneerlijke processen en de uitvoering van doodsvonnissen de campagne ter onderdrukking van tegenstanders en critici hebben uitgebreid. Deze organisatie waarschuwde dat tientallen politieke gevangenen, betogers en critici van de regering het risico lopen ter dood veroordeeld te worden, en dat velen in procedures zijn berecht die niet voldoen aan internationale normen.
Verslagen gepubliceerd door mensenrechtenorganisaties tonen aan dat het aantal politieke terechtstellingen in Iran in recente maanden een stijgende trend heeft vertoond. Hengaw heeft melding gemaakt van een aanzienlijke toename van terechtstellingen van politieke en ideologische gevangenen in 2026 en beschrijft deze trend als onderdeel van een beleid om angst in te boezemen en de stemmen van critici het zwijgen op te leggen.
Critici van de Islamitische Republiek zijn van mening dat de doodstraf in veel politieke zaken niet als instrument voor de handhaving van de rechtschaap, maar als middel voor georganiseerde onderdrukking van tegenstanders wordt gebruikt. Zij waarschuwen dat onverschilligheid van de internationale gemeenschap tegenover de huidige golf van terechtstellingen het terrein kan creëren voor uitbreiding van schendingen van mensenrechten en verergering van de druk op politieke gevangenen in Iran. De autoriteiten van de Islamitische Republiek hebben daarentegen steeds aanklagten met betrekking tot oneerlijke rechtbankprocedures en het politieke gebruik van de doodstraf verworpen.
