Nasrin Sotoudeh: In Iran zijn we gevangen, binnen of buiten de gevangenis

Nasrin Sotoudeh, advocaat en mensenrechtenactivist, heeft in een schriftelijk interview met een Frans weekblad gezegd dat het tijdens een periode van onrechtvaardigheid geen “verschil maakt” of je gevangen zit of niet.

Nasrin Sotoudeh zei in dit gesprek, dat donderdag in het laatste nummer van het Parijse weekblad Libération werd gepubliceerd, over haar 17 maanden durende gevangenschap: “In Iran ben je altijd gevangen, of je nu in een gevangenis woont of erbuiten […] Misschien denk je dat ik overdrijf, maar wanneer onze enige zorg het ontbreken van rechtvaardigheid in de samenleving is, maakt het niet uit of je in een gevangenis zit of erbuiten.”

Volgens het weekblad Libération werd het interview met de gevangen mensenrechtenadvocaat schriftelijk afgenomen.

Nasrin Sotoudeh is veroordeeld tot in totaal 33 jaar gevangenisstraf en 148 zweepslagen vanwege aanklachten zoals “samenzwering tegen de nationale veiligheid, propaganda tegen het systeem, effectief lidmaatschap van de illegale en anti-veiligheidsgroepering het Centrum ter Verdediging van Mensenrechten, Legam (afschaffing van executies) en de Nationale Vredesraad, het aanmoedigen van het volk tot corruptie en obsceniteit en het creëren van de middelen daarvoor, en zich zonder islamitische hijab vertonen op het bureau van het onderzoeksteam, verstoring van openbare orde en rust, en verspreiding van leugens met het doel openbare meningen te verontrusten.” Volgens artikel 134 van de Islamitische Strafwet in Iran zullen echter 12 jaar van deze straf daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Nasrin Sotoudeh zei verder: “Ik kan niet verlangen naar vrijheid die ik mis, omdat de Iraanse samenleving zo’n vrijheid niet ervaart. Het verdragen van werk als vrouwelijke advocaat in oneerlijke rechtbanken is pijnlijker dan het verdragen van gevangenis.”

Nasrin Sotoudeh benadrukte dat het huidige politieke klimaat in Iran “radicaal” is geworden en dat straffen ook “zwaarder” zijn dan voorheen, en voegde eraan toe: “In de vrouwenafdeling voor politieke gevangenen zitten enkele vrouwen die beschuldigd worden van spionage, iets dat nieuw is.”

Redenen voor arrestatie

Deze mensenrechtenactivist verwees ook in een ander deel van het interview, toen hij werd gevraagd naar de hoofdreden voor zijn laatste arrestatie, naar het ondertekenen van “een petitie voor een referendum over de regering van de Islamitische Republiek, samen met andere activisten binnen en buiten het land.”

Nasrin Sotoudeh voegde eraan toe dat ze “als advocaat verschillende meisjes van Revolution Street verdedigde” die protesteerden tegen verplichte hijab in de Islamitische Republiek Iran. Het lidmaatschap van de campagne Legam (stap voor stap afschaffing van executies) is ook een van de activiteiten die mevrouw Sotoudeh als reden voor haar arrestatie noemde, maar ze benadrukte dat het haar “recht” was om met media over deze activiteiten te spreken.

Deze gevangen advocaat benadrukte: “Volgens de wet is geen van deze activiteiten een misdaad, maar de autoriteiten in Iran kunnen dit niet tolereren en geven zichzelf toestemming om mensen die dergelijke activiteiten ondernemen illegaal te vervolgen.”

Ze zei: “Ik weet werkelijk niet welke van deze ‘sabotage’-activiteiten van hen [Iraanse gerechtelijke autoriteiten] ertoe leidde dat ze mij moesten arresteren. Ik kan het niet eens gissen.”

Vervolgens antwoordde Nasrin Sotoudeh op de vraag waarom de hijab-kwestie voor de Iraanse regering zo fundamenteel is, dat deze vraag aan de Islamitische Republiek gesteld moet worden, omdat ze “hun voortbestaan op zo’n brutale manier op zo’n principe hebben gebaseerd.”

Deze gevangen advocaat benadrukte dat ze zich als “vrouw en moeder” beledigd voelt door verplichte hijab en tegelijkertijd “bezorgd is om de toekomst van haar dochter.”

Nasrin Sotoudeh zei: “De vrijheid om zelf te kiezen hoe ik me kleed, is voor mij fundamenteel.”

“44 vrouwelijke gevangenen”

Ze sprak vervolgens over haar celgenoten en zei dat ze een cel deelt met Ghiti Pourfazel, een ander advocaat die 75 jaar oud is en is opgesloten vanwege het verdedigen van slachtoffers van mensenrechtenschendingen.

Nasrin Sotoudeh voegde eraan toe dat veel van haar celgenoten vrouwen zijn die vanwege hun strijd tegen verplichte hijab in de gevangenis zijn terechtgekomen: “We hebben nu 44 vrouwelijke gevangenen in één cel. Een ongekend aantal sinds acht jaar geleden toen deze cel werd gebouwd.”

Deze advocaat beschreef vervolgens haar beroepsgeschiedenis en verwees onder meer naar haar samenwerking in de jaren negentig met nationale-religieuze groeperingen. Ze zei dat sinds 2003, toen ze een vergunning voor haar advocatenkantoor ontving, ze zich onmiddellijk na het begin van haar activiteiten op “eerlijke rechtspraktijk” concentreerde.

In een ander deel van het interview sprak Nasrin Sotoudeh over haar gezinsomstandigheden en het onderwijsniveau van haar ouders, stellende dat zij “economisch tot de middenklasse behoorden.”

Toen ze werd gevraagd waar ze in de gevangenis aan denkt, antwoordde ze: “Uiteraard denk ik veel na over het rechtssysteem en de hervorming ervan, maar ik denk vooral aan de toekomst, wat daarna komt. Dit is wat mij tegenwoordig meer dan iets anders bezighoudt. Als de regering verandert, hoe kunnen we geweld voorkomen of het op zijn minst zo veel mogelijk beperken? Hoe kunnen we voorkomen dat cycli van wraak en vergelding ontstaan?”

Ze verwees naar ervaringen uit andere landen zoals Zuid-Afrika, Argentinië en Chili en vervolgde dat dit onderwerp één van de onderwerpen is dat in de gevangenis wordt besproken.

Sotoudeh verwees ook naar boeken die ze in de gevangenis over dit onderwerp leest en noemde met name het toneelstuk “Death and the Maiden” geschreven door Ariel Dorfman, een Chileense schrijver, dat gaat over de periode na de dictatuur.

Ze eindigde met te zeggen dat ze “diep optimistisch” is, anders zou ze niet kunnen doorgaan: “Maar meer dan optimisme geloof ik in het leven […] Soms raak ik wanhopig, maar ik keer altijd terug naar mijn werk, naar het leven.”

De gevangenisuitspraak voor Nasrin Sotoudeh werd begroet met uitgebreide reacties van mensenrechtenorganisaties, de Verenigde Staten en de Europese Unie. Internationale organen hebben het Iraanse bewind opgeroepen onmiddellijk mevrouw Sotoudeh vrij te laten.

In dit verband stelde Philip Luther, directeur van de Midden-Oosten- en Noord-Afrika-afdeling van Amnesty International’s onderzoeks- en advocaturafdeling, in een verklaring over Nasrin Sotoudeh’s situatie dat de arrestatie van deze Iraanse advocaat “de diepte van onderdrukking door Iraanse autoriteiten op het wereldtoneel heeft blootgelegd.”

Bron: Radio Farda