Terechtstelling in duisternis, begrafenis in stilte en de angst van de Islamitische Republiek voor het overhandigen van stoffelijke resten van slachtoffers

Meer dan twee weken na de heimelijke terechtstellingen van “Nasser Bakerzadeh” en “Mohrab Abdollahzadeh”, twee Koerdische politieke gevangenen in Oromiyeh, heeft de Islamitische Republiek niet alleen geweigerd hun stoffelijke resten aan hun families over te dragen, maar heeft zij door middel van bedreigingen en veiligheidsdwang ook het houden van openbare rouwtochten verhinderd. Dit gedrag beschouwen mensenrechtenactivisten als een voortzetting van het beleid van “gedwongen verdwijning” en het georganiseerd gebruik van terechtstellingen om angst aan te jagen en tegenstanders het zwijgen op te leggen.

Terwijl de Islamitische Republiek al jaren de doodstraf gebruikt als instrument van politieke onderdrukking, heeft de zaak van Nasser Bakerzadeh en Mohrab Abdollahzadeh een nog gruwelijker beeld van deze onderdrukkingsmachine geopenbaard. Een regering die, nadat zij tegenstanders om het leven heeft gebracht, zich zelfs weigert hun stoffelijke resten aan hun families over te dragen en rouw tot een veiligheidstruim heeft omgezet.

Volgens rapporten van Koerdische mensenrechtenorganisaties hebben ambtenaren van de centrale gevangenis van Oromiyeh aan de families van deze twee politieke gevangenen verklaard dat “geen stoffelijk overschot zal worden overgedragen”. De families zijn onder druk en bedreigingen gezet om geen openbare ceremonies in de stad Oromiyeh te houden. Uiteindelijk vonden rouwceremonies plaats in de geboorteplaatsen van deze twee gevangenen met beperkte aanwezigheid.

Mensenrechtenorganisaties hebben dit gedrag aangemerkt als een duidelijk geval van “gedwongen verdwijning”. Dit is een praktijk die onder internationaal recht als een van de ernstigste vormen van schending van mensenrechten wordt beschouwd en meestal geassocieerd wordt met onderdrikkende regeringen en onverantwoordbare veiligheidsinstellingen.

In een van de meest schokkende aspecten van deze zaak, zei een goed geïnformeerde bron dat nadat de doodstraf op Nasser Bakerzadeh was uitgevoerd, veiligheidsfunctionarissen aan zijn familie zeiden: “We hebben uw zoon terechtgesteld en zijn stoffelijke overschot weggegooid. Ga hem zelf maar zoeken.”

Nasser Bakerzadeh, een 26-jarige politieke gevangene uit Oromiyeh, werd na meerdere cassaties door het Hooggerechtshof opnieuw door de Revolutionaire Rechtbank ter dood veroordeeld. Dit vonnis werd ondanks talrijke juridische bezwaren uiteindelijk bevestigd en uitgevoerd. Zijn advocaten hebben herhaaldelijk benadrukt dat de zaak gebaseerd was op gedwongen bekentenissen en geen sluitend bewijs bevatte.

“Amir Raisian”, een van de advocaten van deze politieke gevangene, verklaarde eerder dat de toegang van advocaten tot het dossier plotseling was beperkt en dat geen duidelijke uitleg werd gegeven over het verloop van de executie. “Siyad Shirzad”, de andere advocaat in de zaak, waarschuwde eveneens dat de Revolutionaire Rechtbank van Oromiyeh zelfs geen aandacht schonk aan de expliciete bezwaren van het Hooggerechtshof.

Na de executie publiceerden overheidsmediam een video van de bekentenissen van Nasser Bakerzadeh. Deze beelden toonden hem in onduidelijke omstandigheden voor de camera, terwijl hij wat leek te zijn een vooraf geschreven tekst te lezen. Mensenrechtenorganisaties hebben deze video omschreven als een duidelijk voorbeeld van het gebruik door de Islamitische Republiek van onder martelingen afgedwongen bekentenissen om doodsvonnissen te rechtvaardigen.

De zaak van Mohrab Abdollahzadeh was niet wezenlijk anders. Deze 27-jarige politieke gevangene, die was gearresteerd tijdens de protesten “Vrouw, leven, vrijheid”, had herhaaldelijk verklaard dat zijn bekentenissen onder martelingen waren afgedwongen. Desondanks veroordeelde het judiciële apparaat van de Islamitische Republiek hem zonder onafhankelijke en betrouwbare documenten ter dood onder beschuldiging van “opstand” en “bederf op aarde”.

Mensenrechtenactivisten zeggen dat zijn zaak eveneens was gebaseerd op “rechterlijke kennis” en gedwongen bekentenissen, en dat herhaalde verzoeken om technische verificatie van video’s en mobiele teleoongegevens waren genegeerd. Zelfs nadat een verzoek om herziening was ingediend, werd het vonnis zonder onderbreking van het juridische proces uitgevoerd.

Na de executie van Mohrab Abdollahzadeh publiceerden overheidsmedeia ook onduidelijke beelden zonder duidelijke plaats of tijd en beweerden dat hij betrokken was bij de moord op een Basij-strijder. Deze video bevat volgens critici geen geldige juridische bewijsstandaard en lijkt meer deel uit te maken van een propagandacampagne van het veiligheidsstelsel dan een juridisch document.

De executie van deze twee politieke gevangenen vond plaats in omstandigheden waarin Iran werd geplaagd door regionale spanningen en veiligheidscrisissen. Dit was, aldus waarnemers, wederom een gelegenheid voor de Islamitische Republiek om angst op te voeren, politieke rekeningen af te rekenen en de stem van tegenstanders de mond snoeren.

Critici zeggen dat wat er in Oromiyeh is gebeurd niet slechts een rechtszaak is, maar een naakt vertoon van staatsmacht waarin rechtbank, martelingen, gedwongen bekentenissen, executies en zelfs het ontzeggen aan families van het recht om te rouwen, als instrumenten van controle en intimidatie worden gebruikt.