هشدار بیسابقه درباره تنگه هرمز و تهدید به انسداد کامل خلیج فارس با مین در سایه تنش با آمریکا
هشدار بیسابقه درباره تنگه هرمز در حالی مطرح شده که تهدید به انسداد کامل خلیج فارس با مینهای دریایی، همزمان با افزایش تنش میان ایران و آمریکا، نگرانیهای جهانی را تشدید کرده است.
با نزدیک شدن به پایان ضربالاجل تعیینشده از سوی دونالد ترامپ برای بازگشایی کامل تنگه هرمز، تنشها میان تهران و واشینگتن وارد مرحلهای حساستر شده است؛ مرحلهای که میتواند پیامدهایی فراتر از یک درگیری دوجانبه داشته باشد و امنیت انرژی جهان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
ترامپ بامداد یکشنبه ۲۲ مارچ برابر با ۲ فروردین، هشدار داد که اگر ایران ظرف ۴۸ ساعت تنگه هرمز را بهطور کامل و بدون تهدید باز نکند، ایالات متحده زیرساختهای حیاتی این کشور را هدف قرار خواهد داد و حتی از نابود کردن نیروگاهها نیز سخن گفت. این اظهارات، بهسرعت واکنش نهادهای امنیتی ایران را بهدنبال داشت.
در پاسخ به این هشدار، شورای دفاع جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیهای شدیداللحن اعلام کرد: «هرگونه تلاش دشمن برای تعرض به سواحل یا جزایر ایرانی، سبب خواهد شد کلیه معابر وصولی و خطوط مواصلاتی در خلیج فارس و سواحل، با انواع مینهای دریایی از جمله مینهای شناگر قابل رهاسازی از سواحل، مینریزی شود.»
این شورا همچنین درباره پیامدهای چنین اقدامی هشدار داده و افزود: «در آن صورت عملا کل خلیجفارس برای مدتهای طولانی، وضعیتی مشابه تنگه هرمز را پیدا خواهد کرد و اینبار در کنار تنگه هرمز، کل خلیج فارس در عمل مسدود خواهد شد.»
چنین تهدیدی در صورت تحقق، میتواند یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان را با اختلال جدی مواجه کند. در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «تنها راه عبور از تنگه هرمز برای کشورهای غیر متخاصم، هماهنگی با ایران است.»
این موضعگیری، نشاندهنده تلاش تهران برای اعمال کنترل بیشتر بر این گذرگاه راهبردی است؛ مسیری که روزانه بخش قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن، بهسرعت بر بازارهای جهانی اثر میگذارد.
همزمان، گزارشهایی درباره افزایش توجه نظامی به جزیره خارک منتشر شده است؛ جزیرهای که بهعنوان یکی از مهمترین پایانههای صادرات نفت ایران شناخته میشود.
پس از حملات سنگین به اهداف نظامی در این منطقه، گمانههایی درباره احتمال اقدام نظامی مستقیم برای تصرف یا محاصره این جزیره مطرح شده است. در همین راستا، «لیندزی گراهام» در یک برنامه تلویزیونی گفت: «به رئیسجمهور ترامپ میگویم: چند هفته دیگر همین مسیر را ادامه بده. جزیره خارک را در اختیار بگیر، جایی که همه منابع آنها برای تولید نفت قرار دارد. کنترل آن جزیره را به دست بگیر و بگذار این رژیم بهتدریج از پا بیفتد.»
در کنار این تحولات، برخی گزارشها حاکی از آن است که ایالات متحده در حال بررسی گزینههایی برای افزایش فشار بر ایران، از جمله محاصره دریایی یا کنترل نقاط کلیدی صادرات نفت است. این اقدامات، در صورت اجرا، میتواند تنشها را به سطحی بیسابقه برساند.
از سوی دیگر، اشاره شورای دفاع به تجربههای گذشته از جمله ناکامی گسترده در پاکسازی مینهای دریایی در دهه ۱۹۸۰، نشان میدهد که در صورت وقوع درگیری دریایی، پیامدهای آن میتواند طولانیمدت و پرهزینه باشد.
کارشناسان بینالمللی هشدار میدهند که هرگونه اختلال در تنگه هرمز یا گسترش درگیری به کل خلیج فارس، نهتنها امنیت منطقه، بلکه اقتصاد جهانی را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیره تامین و بیثباتی بازارها، تنها بخشی از پیامدهای احتمالی این بحران است.
در شرایطی که هر دو طرف بر مواضع خود پافشاری میکنند، آینده این تنشها همچنان نامشخص است. اما آنچه روشن به نظر میرسد، این است که تنگه هرمز بار دیگر به یکی از حساسترین نقاط جهان تبدیل شده؛ نقطهای که هر تصمیم در آن، میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای منطقه داشته باشد.
