بازداشت مدیر مرکز توانبخشی «همدم»، در پی مخالفت با تبدیل کودکان معلول به سپر انسانی
افشاگری درباره بهرهبرداری امنیتی از کودکان و بیماران بهعنوان سپر انسانی، روایتی نگرانکننده از استفاده ابزاری جمهوری اسلامی از مردم و بازداشت مخالفان را به تصویر میکشد.
گزارشهای منتشرشده از شهر مشهد، پرده از رویدادی تکاندهنده در یکی از مراکز نگهداری کودکان دارای معلولیت برداشته است؛ رویدادی که بار دیگر نگرانیها درباره استفاده ابزاری از غیرنظامیان، بهویژه گروههای آسیبپذیر، در ساختارهای امنیتی جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
بر اساس این گزارشها، «زهرا حجت» مدیر مرکز توانبخشی «همدم» که سالها در حوزه نگهداری و حمایت از دختران دارای معلولیت فعالیت داشته، پس از مخالفت با درخواست نیروهای سپاه پاسداران برای استقرار در این مرکز، بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. این اقدام، واکنشهای گستردهای را در میان فعالان حقوق بشر و حامیان کودکان برانگیخته است.
مرکز اسناد حقوق بشر ایران با استناد به گزارشهای منتشرشده اعلام کرده است: «بازداشت زهرا حجت از چهرههای شناختهشده در حوزه حمایت از دختران دارای معلولیت و رئیس موسسه توانبخشی همدم در شهر مشهد، نگرانیهای گستردهای را درباره وضعیت و محل نگهداری او برانگیخته است.» این نهاد همچنین افزوده است: «او بهدلیل سالها فعالیت مستمر در نگهداری، آموزش و حمایت از کودکان دارای نیازهای ویژه، در میان حامیان این حوزه به «مادر ۴۰۰ دختر» شهرت یافته است.»
با این حال، آنچه این پرونده را به یک موضوع حساس و افشاگرانه تبدیل کرده، گزارشهایی است که از نیت نیروهای سپاه برای استقرار در این مرکز حکایت دارد. طبق اطلاعات منتشرشده از سوی کمیته آزادی زندانیان سیاسی، این نیروها قصد داشتهاند از فضای این موسسه و حضور صدها کودک معلول، بهعنوان پوششی برای اهداف امنیتی خود استفاده کنند؛ اقدامی که در صورت وقوع، عملا این کودکان را به «سپر انسانی» تبدیل میکند.
مخالفت صریح مدیر این مرکز با چنین طرحی، به بازداشت او انجامیده و از زمان بازداشت وی تاکنون، هیچ اطلاعات شفافی درباره وضعیت سلامت یا محل نگهداری وی منتشر نشده است. این در حالی است که نهادهای حقوق بشری تاکید دارند بازداشت افراد بهدلیل جلوگیری از سوءاستفاده از کودکان، مصداقی آشکار از نقض حقوق انسانی و اصول اولیه اخلاقی است.
مرکز توانبخشی همدم، یکی از معدود مراکزی است که بهصورت شبانهروزی از حدود ۴۰۰ دختر دارای معلولیت جسمی و بیسرپرست نگهداری میکند. این مرکز طی سالهای گذشته، بهعنوان پناهگاهی برای آسیبپذیرترین اقشار جامعه شناخته شده و هرگونه استفاده نظامی یا امنیتی از آن، نگرانیهای عمیقی را در سطح ملی و بینالمللی برانگیخته است.
چنین اقداماتی از جانب دولت، در صورت تایید، میتواند در چارچوب الگوی گستردهتری از بهرهبرداری از فضاهای غیرنظامی از جمله مدارس، بیمارستانها و مراکز خیریه قرار گیرد؛ الگویی که هدف آن ایجاد سپر انسانی و بهرهبرداری تبلیغاتی در مواجهه با فشارهای خارجی است. در چنین شرایطی، هرگونه آسیب به این مراکز، میتواند بهعنوان ابزاری برای متهمسازی طرفهای دیگر در عرصه بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد.
این رویکرد، علاوه بر تهدید مستقیم جان کودکان و بیماران، پرسشهای جدی درباره پایبندی به تعهدات بینالمللی در زمینه حفاظت از غیرنظامیان ایجاد میکند. نهادهای مدافع حقوق بشر خواستار شفافسازی فوری درباره وضعیت زهرا حجت و تضمین عدم استفاده از مراکز حمایتی بهعنوان اهداف یا پوششهای نظامی شدهاند.
در حالی که سرنوشت مدیر بازداشتشده همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، این پرونده به نمادی از چالشهای عمیقتری تبدیل شده است که میان فعالیتهای انسانی و مداخلات امنیتی در ساختارهای حکومتی وجود دارد؛ چالشی که بیش از همه، جان و کرامت آسیبپذیرترین افراد جامعه را نشانه گرفته است.
