Geheime en bloedige terechstellingen; onthulling van de rol van de Islamitische Republiek in de dood van demonstranten
Terwijl slechts enkele maanden zijn verstreken sinds de dodelijke onderdrukking van de protesten in december, onthullen rapporten de uitvaardiging en snelle, clandestiene uitvoering van doodvonnissen tegen arrestanten; een proces dat mensenrechtenorganisaties beschouwen als een duidelijk voorbeeld van “extrajudiciële moorden” en het systematische gebruik van het gerechtelijke apparaat om tegenstanders uit de weg te ruimen.
Met bijna vier maanden verstreken sinds de bloedige onderdrukking van de decemberprotesten, heeft een golf van geheime terechstellingen en zware gerechtelijke uitspraken tegen arrestanten nieuwe dimensies van georganiseerd geweld in de Islamitische Republiek aan het licht gebracht. Op basis van gegevens gepubliceerd door de mensenrechtenorganisatie “Hengaw”, zijn duizenden mensen gedurende deze protesten gedood of gearresteerd, en velen van hen worden nu geconfronteerd met doodvonnissen; vonissen die zijn uitgesproken in versnelde procedures zonder naleving van de meest elementaire normen voor eerlijke rechtsmgang.
Deze rapporten tonen aan dat ten minste 35.000 burgers hun leven hebben verloren bij de protesten en ongeveer 40.000 mensen zijn gearresteerd; schokkende cijfers die de omvang illustreren van de onderdrukking die critici beschrijven als “misdaden tegen de mensheid”. Als onderdeel van dit voortdurende proces zijn op zijn minst 30 arrestanten tot nu toe ter dood veroordeeld met bekende identiteit, en de doodvonnissen van 13 van hen zijn clandestien in de gevangenissen van Qom, Karadj, Mashhad, Rasht en Isfahan ten uitvoer gebracht.
Onder de terechtgestelden bevinden zich namen zoals “Saleh Mohammadi, Mehdi Qasemi en Saeid Davudi (terechtgesteld op 19 maart 2026 in Qom), Amirhosein Hatami, Shahin Vahedprastkalor, Ali Fahim en Mohamadamin Biglari (terechtgesteld in begin april 2026 in de Qarchak-gevangenis in Karadj), en ook personen zoals Erfan Keyani, Sasan Azadvar, Ebrahim Dolatabadi, Mehdi Rasouli en Mohammadreza Miri; mensen die grotendeels zonder openbare mededeling en in nieuwsstilte hun leven hebben verloren.
Tegelijkertijd zijn tientallen andere gevangenen ook in gevaar voor terechtstelling. Velen van deze personen worden geconfronteerd met beschuldigingen zoals “moharebeh” (vijandige activiteiten); een beschuldiging die meerdere keren door mensenrechtenorganisaties is bekritiseerd als een middel om zware straffen uit te spreken en politieke tegenstanders uit de weg te ruimen.
Het punt dat het meest zorg toevoegt, is de directe rol van rechters zoals “Abolghasem Salwati” en “Iman Afshari” bij de uitvaardiging van deze vonnissen; gezichten die al jaren bekend staan om het uitspreken van zware en controversiële straffen tegen politieke activisten en demonstranten. De rechtbanken die deze vonnissen hebben uitgesproken, zijn door waarnemers vergeleken met “open veldrechtbanken”; plaatsen waar beklaagden het recht op toegang tot onafhankelijke advocaten, effectieve verdediging en eerlijke rechtsmgang zijn ontzegd.
Intussen heeft “Hengaw” met uitdrukking van ernstige bezorgdheid aangekondigd dat het opzettelijk onderbreken van internet door de regering het informatieproces heeft verstoord en in sommige gevallen de identiteit van terechtgestelden slechts na voltrekking van het vonnis bekend is geworden. Deze organisatie heeft gewaarschuwd dat veel arrestanten in een toestand van “gedwongen verdwijning” verkeren en elk moment zonder kennisgeving aan hun families kunnen worden terechtgesteld.
In een verklaring van deze organisatie staat dat deze vonnissen “zeer snel en zonder voltooiing van eerlijke rechtsmgang zijn uitgesproken en ten uitvoer gebracht” en tientallen andere gevangenen zwaar in gevaar verkeren van terechtstelling. Eveneens is benadrukt dat het ontkennen van het recht op “effectieve verdediging” en uitsluiting van “eerlijke rechtsmgang” op grote schaal in deze zaken wordt waargenomen.
Deze organisatie kondigt met waarschuwende toon aan dat de directe verantwoordelijkheid voor deze terechstellingen berust bij het gerechtelijke apparaat en veiligheidsinstellingen van de Islamitische Republiek, en roept de internationale gemeenschap op niet stil te blijven in dit proces. Volgens Hengaw zal “aanhoudend zwijgen over deze misdaden equivalent zijn aan groen licht voor de tenrightstellingsmachine van de Islamitische Republiek”.
Tot slot vraagt deze mensenrechtenorganisatie om onmiddellijke tussenkomst van internationale instellingen, vergroting van diplomatieke druk en stuurden van onderzoeksmissies naar gevangenissen in Iran; een verzoek dat, indien onbeantwoord blijft, kan leiden tot voortzetting van de cyclus van geheime terechstellingen en fysieke verwijdering van demonstranten.
